149. löggjafarþing 2018–2019.

Þingskjal 1680 — 796. mál.

2. umræða.

Nefndarálit með breytingartillögu

um frumvarp til laga um breytingu á almennum hegningarlögum,
lögum um hlutafélög, lögum um einkahlutafélög
og lögum um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur
(misnotkun á félagaformi og hæfisskilyrði).

Frá efnahags- og viðskiptanefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Sigurbjörgu Stellu Guðmundsdóttur frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti, Halldór Grönvold frá Alþýðusambandi Íslands, Guðmund Hreiðar Guðmundsson frá Samtökum atvinnulífsins, Guðnýju Hjaltadóttur frá Félagi atvinnurekenda og Theodóru Emilsdóttur og Ólaf Guðmundsson frá skattrannsóknar
stjóra. Nefndinni barst sameiginleg umsögn um málið frá Alþýðusambandi Íslands og Sam
tökum atvinnulífsins auk umsagna frá Félagi atvinnurekenda, héraðssaksóknara og skattrann
sóknarstjóra og minnisblaðs frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti.

Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á almennum hegningarlögum, lögum um hluta
félög, lögum um einkahlutafélög og lögum um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnu
rekstur. Frumvarpið er liður í því að sporna við þeirri misnotkun á reglum um félög með tak
markaðri ábyrgð sem í daglegu tali kallast kennitöluflakk og byggist m.a. á sameiginlegum tillögum Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands um leiðir til að sporna við kennitöluflakki í atvinnurekstri, sem kynntar voru í júní 2017.

Nefndin leggur áherslu á að frumvarpið er eingöngu liður í baráttunni gegn kennitölu
flakki og undirbúningur frekari aðgerða stendur yfir. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að stefnt sé að framlagningu frumvarps til laga um breytingu á lögum um gjaldþrota
skipti o.fl., nr. 21/1991, á komandi haustþingi, þar sem lagðar verði til breytingar sem koma til fyllingar þeim breytingum sem lagðar eru til með þessu frumvarpi. Þá hefur nefndin verið upplýst um að fleiri þættir í tillögum Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands séu til skoðunar í ráðuneytinu.

Refsivernd lífeyrisiðgjalda (a-liður 1. gr.).

Í a-lið 1. gr. frumvarpsins er lagt til að við upptalningu í 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sem leggur refsingu við ýmsum skattalagabrotum, verði bætt tilvísun til 3. mgr. 7. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Samkvæmt því ákvæði ber launagreiðanda að halda eftir af launum iðgjaldshluta launþega og standa við
komandi lífeyrissjóði skil á honum, ásamt iðgjaldshluta sínum. Í umsögn skattrannsóknar
stjóra til nefndarinnar er saga ákvæðis 262. gr. almennra hegningarlaga rakin frá því að hún varðaði aðeins bókhaldsbrot þar til skattalagabrotum var bætt við hana með lögum nr. 35/1995, með það að markmiði að auka varnaðaráhrif og leggja refsingu við hinum alvarlegri skattalagabrotum í hegningarlögum. Í athugasemdum í greinargerð með frumvarpinu sem varð að lögum nr. 35/1995 kemur fram að 1. mgr. 262. gr. skuli taka til þeirra skattalaga sem mesta þýðingu hafa við skattsvik. Brot á öðrum skattalögum og tollalögum falli ekki undir ákvæðið og heppilegt þyki að gildissvið þess sé vel skilgreint að þessu leyti.

Skattrannsóknarstjóri bendir á að með þeirri breytingu sem lögð er til með a-lið 1. gr. frumvarpsins er lagt til að lífeyrissjóðsiðgjöld fái sambærilega vernd í refsiákvæði almennra hegningarlaga og vörsluskattar. Bendir skattrannsóknarstjóri á að eðlismunur er á milli lífeyrissjóðsiðgjalda og skatta. Samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga um skyldutryggingu lífeyris
réttinda o.fl. ber launagreiðanda að halda eftir og standa skil á iðgjaldshluta launþega í lífeyrissjóð. Jafnframt ber að standa skil á iðgjaldshluta launagreiðandans. Eðlismunur er á þessum tveimur þáttum. Þannig er um að ræða fjárdrátt ef launagreiðandi heldur eftir iðgjaldshluta launþega án þess að gera skil á honum til lífeyrissjóðs og staðfestir dóma
framkvæmd að slíkt brot heyrir undir 247. gr. almennra hegningarlaga. Haldi launagreiðandi hins vegar eftir þeim hluta iðgjalds launþega sem launagreiðanda sjálfum ber að greiða í lífeyrissjóð er um að ræða skuld launagreiðandans við lífeyrissjóðinn. Í umsögn skattrann
sóknarstjóra kemur fram að ekki verði betur séð en að þessir eðlisólíku þættir séu lagðir að jöfnu í frumvarpinu. Bendir stofnunin á að hugleiða þurfi hvort skylda launagreiðanda til að standa lífeyrissjóði skil á sínum hluta iðgjalds launþega sé þess eðlis að tilefni sé til að van
ræksla þeirrar skyldu sæti sömu refsiábyrgð og annarra atriða sem talin eru upp í 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Í þessu samhengi er minnt á að vangreiðsla launa er ekki refsiverð sem slík. Þá væri refsinæmi þetta í bersýnilegu ósamræmi við rétthæð krafna við gjaldþrot skv. 112. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991.

Fleiri aðilar, jafnt í umsögnum til nefndarinnar sem og á nefndarfundum, hafa tekið undir sjónarmið skattrannsóknarstjóra og samkvæmt upplýsingum nefndarinnar sæta þau skoðun innan atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis, dómsmálaráðuneytis og fjármála- og efnahags
ráðuneytis.

Nefndin leggur til að a-liður 1. gr. frumvarpsins, þar sem fram kemur að brot gegn 3. mgr. 7. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrissjóða bætist við upptalningu þeirra brota sem sæta skulu refsingu skv. 262. gr. almennra hegningarlaga, falli brott úr frumvarpinu. Ráðuneytun
um gefist þannig ráðrúm til þeirrar endurskoðunar sem nú fer fram í ljósi framangreindra aðfinnslna. Til samræmis leggur nefndin til að b-liður 2. gr., b-liður 5. gr. og a-liður 8. gr. falli einnig brott.

Að framansögðu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

A-liður 1. gr., b-liður 2. gr., b-liður 5. gr. og a-liður 8. gr. falli brott.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Þorsteinn Víglundsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifa undir álit þetta samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda.

Alþingi, 31. maí 2019.

Óli Björn Kárason,

form.	Bryndís Haraldsdóttir,

frsm.	Þorsteinn Víglundsson.
Brynjar Níelsson.	Oddný G. Harðardóttir.	Ólafur Þór Gunnarsson.
Silja Dögg Gunnarsdóttir.	Smári McCarthy.	Sigmundur Davíð Gunnlaugsson.