150. löggjafarþing 2019–2020.	Prentað upp.

Þingskjal 1639 — 712. mál.	Leiðréttur texti.

2. umræða.

Nefndarálit

um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Framkvæmdasjóð ferðamannastaða, nr. 75/2011 (markmið og hlutverk).

Frá meiri hluta atvinnuveganefndar.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Sigrúnu Brynju Einarsdóttur og Heimi Skarphéðinsson frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu, Guðrúnu Dóru Brynj
ólfsdóttur frá Ferðamálastofu, Baldur Sigmundsson frá Samtökum ferðaþjónustunnar, Val
gerði Rún Benediktsdóttur frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Stefán Vilbergsson frá Öryrkjabandalagi Íslands og Berg Þorra Benjamínsson frá Sjálfsbjörgu, landssambandi hreyfihamlaðra.

Nefndinni bárust umsagnir frá Markaðsstofu á Norðurlandi, Sambandi íslenskra sveitar
félaga, Samtökum ferðaþjónustunnar, Vestfjarðastofu og Öryrkjabandalagi Íslands.

Efni frumvarpsins.

Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um Framkvæmdasjóð ferðamanna
staða, nr. 75/2011, sem endurskilgreina gildissvið laganna til að leggja áherslu á það mark
mið þeirra að stuðla að sjálfbærri þróun, jafnvægi og svæðisbundinni þróun í samræmi við skipulag og áætlanir einstakra landshluta, svo sem áfangastaðaáætlanir. Þannig megi stuðla að jafnri dreifingu ferðamanna um landið og styðja við svæðisbundna þróun hjá sveitarfélög
um og einkaaðilum. Lögð er til einföldun á því ákvæði laganna er tilgreinir verkefni sem sjóðurinn veitir styrki til og tekinn af allur vafi um að ferðamannaleiðir, eins og þær eru skil
greindar í lögum um landsáætlun um uppbyggingu innviða til verndar náttúru og menningar
sögulegum minjum, nr. 20/2016, eru styrkhæfar.

Í greinargerð frumvarpsins segir að breytingarnar miði að því að lögin endurspegli stefnu stjórnvalda sem birtist m.a. í Framtíðarsýn og leiðarljósi íslenskrar ferðaþjónustu til 2030 þar sem fram kemur sú sýn að íslensk ferðaþjónusta verði leiðandi í sjálfbærri þróun byggðri á þremur meginstoðum, þ.e. efnahagslegu jafnvægi, samfélagslegu jafnvægi og umhverfis
legu jafnvægi, og að ferðaþjónustan verði arðsöm, samkeppnishæf og í sátt við land og þjóð.

Umfjöllun.

Almennt lýstu umsagnaraðilar ánægju með efni frumvarpsins. Í umsögn Sjálfsbjargar kom þó fram það sjónarmið að ganga þyrfti úr skugga um að aðgengi væri tryggt á þeim stöðum sem fengju úthlutað úr Framkvæmdasjóði ferðamanna. Við mat á umsóknum og úthlutunum úr sjóðnum ætti því að líta til algildrar hönnunar. Fyrir því lægju ýmis rök og var m.a. vísað til skuldbindinga íslenska ríkisins á grundvelli samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks og jafnræðisraka.

Að mati meiri hlutans er rétt að taka tillit til sjónarmiða um algilda hönnun þegar teknar eru ákvarðanir um úthlutanir úr sjóðnum og að lögð sé áhersla á aðgengi fyrir alla eftir fremsta megni. Jafnframt áréttar meiri hlutinn það sem fram kemur í samráðskafla frum
varpsins um að ákvæði laga um mannvirki, nr. 160/2010, um algilda hönnun gilda um mann
virkið falli það undir gildissvið laganna.

Í umsögnum Samtaka ferðaþjónustunnar, Vestfjarðastofu og Markaðsstofu Norðurlands komu fram athugasemdir við skilgreiningu á hugtakinu ferðamannaleið", sbr. 1. tölul. 2. mgr. 2. gr. laga um landsáætlun um uppbyggingu innviða til verndar náttúru og menningar
sögulegum minjum nr. 20/2016. Hugtakið er þar skilgreint sem skilgreind leið sem tengir saman ferðamannastaði. Ferðamannaleiðir geta verið gönguleiðir, reiðleiðir og reiðhjóla
leiðir.

Töldu þessir umsagnaraðilar rétt að ferðamannavegir féllu undir hugtakið, en ekki ein
göngu gönguleiðir, reiðleiðir og reiðhjólaleiðir líkt og væri í núgildandi lögum. Í umsögn Samtaka ferðaþjónustunnar sagði að með öflugri uppbyggingu ferðamannavega næðist meiri dreifing ferðamanna, lífsgæði heimamanna væru aukin og aðgengi að áfangastöðum yrði bætt. Var í því samhengi bent á uppbyggingu sterks ferðamannavegakerfis í Noregi. Að mati Markaðsstofu Norðurlands yrði takmörkuð uppbygging við útskot eða áningarstaði á veg
umráðasvæðum Vegagerðarinnar og nefndi Vestfjarðastofa í sinni umsögn uppbyggingu áfangastaða við akvegi.

Meiri hlutinn telur rétt í því samhengi að minna á að í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að það er ekki hlutverk Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða að fjármagna fram
kvæmdir í samgöngumálum þó svo að þær geti nýst ferðaþjónustunni heldur er um sérstakan málaflokk að ræða sem heyrir undir annað ráðuneyti og sérstaka stofnun. Meiri hlutinn beinir því hins vegar til ráðuneytisins að taka til skoðunar sem fyrst hvernig bæta megi samþættingu opinberra aðila við uppbyggingu á ferðamannaleiðum og akvegum, þar á meðal skilgreina hvaða aðili beri ábyrgð á og fjármagni merkingar, upplýsingaskilti og þjónustu við almenn
ingssalerni og uppbyggingu gönguleiða.

Meiri hlutinn vill einnig árétta að hann telur mikilvægt að stefnt verði að því að endur
skoða úthlutunarreglur sjóðsins með tilliti til möguleika á langtímafjármögnun verkefna, sem sé þá liður í því markmiði að ferðaþjónustan verði arðsöm, samkeppnishæf og sjálfbær í sátt við land og þjóð.

Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt.

Albertína Friðbjörg Elíasdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir álit þetta í samræmi við 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fyrir fastanefndir Alþingis.

Alþingi, 5. júní 2020.

Lilja Rafney Magnúsdóttir,

form.	Ásmundur Friðriksson,

frsm.	Halla Signý Kristjánsdóttir.
Njáll Trausti Friðbertsson.	Ólafur Ísleifsson.	Rósa Björk Brynjólfsdóttir.
Sigurður Páll Jónsson.