1992. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.

116. löggjafarþing. – 268. mál.

359. Frumvarp til laga

um breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, með síðari breytingum.

Flm.: Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Anna Ólafsdóttir Björnsson,

Ágústa Gísladóttir, Kristín Einarsdóttir, Kristín Ástgeirsdóttir.

1. gr.

6. mgr. 14. gr. laganna orðast svo:

Árlegur barnalífeyrir með hverju barni skal ákvarðaður af ráðherra eftir tillögum tryggingaráðs. Tillögu sína skal tryggingaráð byggja á könnun á kostnaði við framfærslu barns að frádregnum bótum til einstæðra foreldra og skal barnalífeyrir aldrei nema lægri upphæð en sem nemur helmingi þess kostnaðar.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Á 113. og 115. löggjafarþingi lögðu þingkonur Kvennalistans fram frumvarp sem gekk efnislega í sömu átt og þetta frumvarp. Í hvorugt skiptið tókst að afgreiða frumvarpið fyrir þinglok og því er nú gerð enn ein tilraunin.

Sú breyting er hins vegar gerð á frumvarpstextanum að ekki er lengur lagt til að sérstök barnalífeyrisnefnd geri tillögu um árlegan barnalífeyri heldur sé það í verkahring tryggingaráðs. Eftir sem áður er gert ráð fyrir því að tillagan byggi á könnun á raunverulegum kostnaði við framfærslu barns. Það yrði þá í verkahring tryggingaráðs að láta vinna þá könnun. Þessi breyting er m.a. gerð vegna ábendinga sem fram komu í umsögn barnaverndarráðs við frumvarp það sem flutt var á 115. löggjafarþingi.

Þá hefur jafnframt verið felld út setning, sem var í frumvarpinu áður og var tekin beint upp úr almannatryggingalögunum, um að ekki skuli greiða barnalífeyri vegna þeirra barna er njóta örorkulífeyris. Þessi breyting á frumvarpinu felur því jafnframt í sér tillögu til breytinga á núgildandi almannatryggingalögum. Eru flutningsmenn frumvarpsins sammála því sem kom fram í umsögn Öryrkjabandalags Íslands að örorkubætur séu til þess ætlaðar að mæta óþægindum og aukakostnaði sem af fötlun hlýst og eigi því ekki að hafa áhrif á aðrar lífeyrisgreiðslur eða bætur.

Ákvörðun barnalífeyris fer enn eftir reglum sem settar voru þegar lög um almannatryggingar tóku gildi fyrir meira en 50 árum. Þessar reglur eru löngu úreltar og meira en tímabært að taka upp aðrar aðferðir við mat á lífeyri, þ.e. taka mið af kostnaði við framfærslu eins og hún er nú á tímum. Í þessu sambandi er rétt að hafa í huga að skv. 2. mgr. 11. gr. barnalaga skal meðlagsgreiðsla taka mið af barnalífeyri og hvorugt er í neinu samræmi við kostnað af framfærslu barns.

Barnalífeyrir, og þar með lágmarksmeðlag, er nú 7.551 kr. á mánuði. Færa má sterk rök fyrir því að foreldri, sem greiðir lágmarksmeðlag með barni sínu — í flestum tilvikum faðir — leggi talsvert minna af mörkum til framfærslu barnsins en það mundi gera ef það væri í sambúð með barninu. Það getur tæpast verið vilji löggjafans að draga með þessum hætti úr framfærsluskyldu við sambúðarslit. Með þessu frumvarpi er lögð á það áhersla að barnalífeyrir og meðlag sé í samræmi við þann kostnað sem fylgir framfærslu barns.

Í fylgiskjali eru birtar niðurstöður könnunar á kostnaði við framfærslu barna árið 1991 sem Félag einstæðra foreldra lét gera. Þar kemur í ljós sá munur sem er á raunverulegum útgjöldum vegna barna og þeim greiðslum er hið opinbera ákvarðar til framfærslu þeirra.

Fylgiskjal.

Unnið upp úr könnun meðal félaga FEF.

Meðaltal 1991	1–5 ára	6–9 ára

Greitt fyrir gæslu	115.107	82.544

Matar- og hreinlætisvörur	71.330	137.752

Fatnaður	115.730	86.536

Ferðakostnaður	9.302	6.663

Læknis- og lyfjakostnaður	10.550	4.179

Tónlistar- og dansskóli og íþróttir	3.111	11.136

Skólagjöld, bækur, skólatöskur	4.410

Skemmtanir og vasapeningar	4.458	16.564

Klipping	2.593	2.152

Kerra, vagn, hjól	16.373	2.577

Hókus pókus stóll, bílstóll	1.500

Myndataka	1.277	1.545

Gleraugu	1.540	1.691

Samtals	352.871	357.749

Meðlag	89.276	89.276

Mismunur	263.595	268.473

Innifalið í fatnaði er allur úti- og innifatnaður, bleiur o.þ.h., skór, stígvél, rúmfatnaður, sængur og koddar. Ekki reiknað með: Kostnaður vegna íbúðarhúsnæðis, rafmagn, hiti, sími og fjölmiðlar.

Unnið upp úr könnun meðal félaga FEF.

Meðaltal 1991	10–12 ára	13–15 ára

Matar- og hreinlætisvörur	169.226	188.731

Fatnaður	103.791	119.709

Ferðakostnaður	14.850	21.960

Læknis- og lyfjakostnaður	11.813	17.539

Tónlistar- og dansskóli og íþróttir	28.313	34.962

Skólagjöld, bækur, skólatöskur o.fl.	18.836	20.096

Skemmtanir og vasapeningar	23.829	43.339

Klipping	3.431	3.485

Reiðhjól og varahlutir	3.350	4.320

Skíðaútbúnaður, skíði, skautar o.þ.h.	6.469	5.230

Rúm o.fl., húsgögn í herbergi	2.930	7.436

Gleraugu	2.750	3.687

Tannrétting	6.935	31.539

Samtals	396.523	502.033

Meðlag	89.276	89.276

Mismunur	307.247	412.757

Innifalið í fatnaði er allur úti- og innifatnaður, skór, stígvél, rúmfatnaður, sængur og koddar.

Ath.: Fermingarkostnaður vegna 14 ára barnsins er ekki innifalinn í ofangreindum tölum.

Ekki reiknað með: Kostnaður vegna íbúðarhúsnæðis, rafmagn, hiti, sími og fjölmiðlar.