1994. – 1064 ár frá stofnun Alþingis.

118. löggjafarþing. – 174. mál.

191. Frumvarp til laga

um sameiningu Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda í ein heildarsamtök bænda.

(Lagt fyrir Alþingi á 118. löggjafarþingi 1994.)

1. gr.

Við sameiningu Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda í ein heildarsamtök bænda 1. janúar 1995 taka hin nýju samtök við réttindum og skyldum Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins, lögum samkvæmt.

Stjórnir Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins fara frá og með 1. janúar 1995 í sam einingu með það hlutverk, sem annarri hvorri þeirra er falið í einstökum lögum, uns fyrsta stjórn hinna nýju samtaka hefur verið kjörin. Eftir það fer sú stjórn með það hlutverk sem að framan greinir.

2. gr.

Þeir starfsmenn Búnaðarfélags Íslands, sem fastráðnir eru hjá félaginu 31. desember 1994 og verða starfsmenn hinna nýju samtaka, halda áunnum lífeyrisréttindum sínum og geta áfram átt aðild að Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins með þeim réttindum og skyldum sem fyrir er mælt í lögum um lífeyrissjóðinn.

3. gr.

Ríkissjóður ábyrgist gagnvart hinum nýju samtökum skuldbindingar þeirra við Lífeyris sjóð starfsmanna ríkisins vegna lífeyrisréttinda skv. 2. gr., svo og vegna lífeyrisréttinda fastráðinna starfsmanna Búnaðarfélags Íslands sem látið hafa af störfum fyrir 1. janúar 1995.

4. gr.

Jafnskjótt og fyrsta þing hinna nýju samtaka hefur sett þeim formlegar samþykktir skulu lög þessi tekin til endurskoðunar, svo og öll þau lagaákvæði önnur, þar sem vísað er til Búnaðarfélags Íslands eða Stéttarsambands bænda.

5. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Jafnframt falla úr gildi lög nr. 15/1928, um lífeyri fastra starfsmanna Búnaðarfélags Ís lands.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Hinn 30. ágúst 1994 var undirritað samkomulag milli stjórnar Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda um sameiningu þeirra í ein heildarsamtök bænda frá og með 1. janúar 1995. Gert er ráð fyrir að hin nýju samtök taki við öllum eignum og réttindum Bún aðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda, svo og skuldum og öðrum skuldbindingum, hverju nafni sem nefnast.

Samkomulagið var staðfest á auka-búnaðarþingi, sem haldið var í Árnesi í Gnúpverja hreppi 26.–27. ágúst 1994 og á aðalfundi Stéttarsambands bænda sem haldinn var á Flúð
um í Hrunamannahreppi 25.–27. ágúst 1994. Samkomulagið er prentað í heild með frum
varpi þessu merkt fskj. II.

Sameining Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda í ein heildarsamtök bænda kallar á breytingar á fjölmörgum lagaákvæðum, enda er stjórnum Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins víða í lögum ætlað tiltekið hlutverk. Gert er ráð fyrir því að því hlut verki verði í fyrstu gegnt sameiginlega af báðum stjórnum eða þar til hin nýju samtök fá kjörna stjórn sem mun verða í marsmánuði 1995. Þá hefur heildarsamtökunum ekki verið valið nafn. Með hliðsjón af framansögðu er ljóst að ekki er tímabært að breyta núverandi hlutverki Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda, eins og það er tilgreint í ein stökum lögum. Hér er því sú leið valin að lögfesta sameiningu þá sem samið var um 30. ágúst 1994 og tryggja þannig að stjórnir Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins fari eftir 1. janúar nk. sameiginlega með það hlutverk sem annarri hvorri þeirra er nú falið í einstök um lögum, sbr. nánar 2. mgr. 1. gr. frumvarpsins. Við endurskoðun laganna hlýtur jafn framt að koma til athugunar hvernig ýmsum þeim verkefnum sem um ræðir verði best skip að til frambúðar.

Gert er ráð fyrir því að starfsmenn Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda verði starfsmenn hinna nýju heildarsamtaka án þess að kjör þeirra breytist, en sameiningin hlýtur að fela í sér breytingar á verksviði einstakra starfsmanna frá því sem nú er.

Fastráðnir starfsmenn Búnaðarfélags Íslands eiga aðild að Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins samkvæmt lögum nr. 15/1928. Í 2. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir að þeir starfs menn haldi áunnum lífeyrisréttindum og geti jafnframt átt aðild að sjóðnum áfram. Sam kvæmt 3. gr. frumvarpsins ábyrgist ríkissjóður skuldbindingar nýrra samtaka við Lífeyris sjóð starfsmanna ríkisins vegna lífeyrisréttinda starfsmanna samtakanna, sem koma til með að eiga aðild að sjóðnum, og einnig þeirra starfsmanna Búnaðarfélags Íslands sem látið hafa af störfum fyrir 1. janúar 1995. Ábyrgð ríkissjóðs er með þessu ekki aukin frá því sem nú er. Þvert á móti er í frumvarpinu gert ráð fyrir að lög nr. 15/1928 falli úr gildi, þannig að nýir starfsmenn sameinaðra samtaka fái ekki aðild að Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins.

Fylgiskjal I.

Fjármálaráðuneyti,

fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um sameiningu Búnaðarfélags Íslands og

Stéttarsambands bænda í ein heildarsamtök bænda.

Með frumvarpinu eru gerðar nauðsynlegar lagabreytingar vegna sameiningar Búnaðar
félags Íslands og Stéttarsambands bænda í ein heildarsamtök bænda.

Lífeyrisréttindi starfsmanna Búnaðarfélags Íslands er eini þáttur frumvarpsins sem snertir kostnað ríkissjóðs. Samkvæmt 3. gr. frumvarpsins mun ríkissjóður ábyrgjast gagn vart hinum nýju samtökum skuldbindingar þeirra við Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins vegna lífeyrisréttinda fyrrverandi starfsmanna Búnaðarfélagsins og þeirra fastráðinna starfsmanna Búnaðarfélagsins sem verða starfsmenn hinna nýju heildarsamtaka.

Ríkissjóður greiðir þegar sérstakt framlag til Búnaðarfélagsins vegna þessa og nemur það um 3,8 m.kr. í fjárlögum fyrir árið 1994.

Frumvarpið mun því ekki fela í sér kostnaðarauka fyrir ríkissjóð.

Fylgiskjal II.

Samkomulag

Í samræmi við niðurstöðu í allsherjarskoðanakönnun, sem fram fór meðal bænda í maí- og júnímánuðum sl., og byggð var á drögum að samþykktum fyrir sameinuð samtök bænda, gera stjórnir Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda með sér svofellt

samkomulag:

I.

1. grein.

Búnaðarfélag Íslands og Stéttarsamband bænda verði sameinuð í ein heildarsamtök bænda frá og með 1. janúar 1995.

Hin nýju heildarsamtök taki frá þeim tíma við öllum eignum og réttindum, svo og skuld um og skuldbindingum Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins, hverju nafni sem nefnast.

2. grein.

Í samræmi við 1. grein verði rekstur Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda sameinaður frá og með 1. janúar 1995. Starfsmenn hvoru tveggja samtakanna verði sjálf krafa starfsmenn hinna nýju heildarsamtaka frá þeim tíma.

Frá og með þeim tíma verði fjárreiður og bókhald hinna nýju heildarsamtaka sameigin legt, þó þannig að leiðbeiningarþjónusta og önnur starfsemi, sem greitt er fyrir að hluta eða öllu leyti af opinberu fé, verði skýrt afmörkuð í bókhaldi og með sérgreindan fjárhag.

3. grein.

Stjórnir Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda skulu, hvor um sig, tilnefna þrjá menn í samstarfsnefnd. Skal nefndin taka til starfa eigi síðar en 1. október 1994 og annast undirbúning að sameiningu Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins í ein heildar samtök.

Frá og með 1. janúar 1995 og þar til fyrsta stjórn samtakanna hefur verið kjörin fari stjórnir Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins í sameiningu og samstarfsnefnd, eftir nán ari ákvörðun stjórnanna, með stjórn hinna nýju heildarsamtaka.

Samstarfsnefnd skiptir sjálf með sér störfum.

4. grein.

Fyrsta þing hinna nýju heildarsamtaka, búnaðarþing, skal halda í marsmánuði 1995. Skal þingið setja samtökunum samþykktir, en drög að þeim fylgja samkomulagi þessu. Þá skal þingið afgreiða reikninga Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda fyrir árið 1994, samþykkja fjárhagsáætlun fyrir árið 1995 fyrir hin nýju heildarsamtök og kjósa fyrstu stjórn þeirra. Um skipun þingsins, kosningar til þess og þingsköp vísast til II. og III. kafla hér á eftir.

II.

5. grein.

Kosningarétt og kjörgengi innan hinna nýju heildarsamtaka hafa bændur, bústjórar og aðrir búvöruframleiðendur og þjónustuaðilar sem stunda búrekstur á lögbýli í atvinnuskyni enda séu þeir félagar í búnaðarfélagi/búnaðarsambandi eða búgreinafélagi/búgreinasam bandi og hafi greitt tilskilin sjóða- og félagsgjöld. Með búrekstri er átt við hvers konar bú fjárrækt, jarðrækt, skógrækt, garðrækt og ylrækt, sem stunduð er til tekjuöflunar, svo og ræktun og veiði vatnafiska, nýtingu hlunninda og þjónustu á lögbýlum er nýtir gæði jarðar eða aðra framleiðslu landbúnaðar. Enginn getur þó átt kosningarétt í fleiri en einu búnaðar félagi.

6. grein.

Fulltrúar, sem kjörnir verða til setu á fyrsta þingi hinna nýju heildarsamtaka, búnaðar þingi, skuli kjörnir til þriggja ára. Þingfulltrúar skulu vera 39 og kjörnir af aðildarsamtök um sem hér segir:

Búnaðarsamband Kjalarnesþings	1

Búnaðarsamband Borgarfjarðar	2

Búnaðarsamband Snæfellinga	1

Búnaðarsamband Dalamanna	1

Búnaðarsamband Vestfjarða	3

Búnaðarsamband Strandamanna	1

Búnaðarsamband Vestur-Húnavatnssýslu	1

Búnaðarsamband Austur-Húnavatnssýslu	1

Búnaðarsamband Skagfirðinga	2

Búnaðarsamband Eyjafjarðar	2

Búnaðarsamband Suður-Þingeyinga	2

Búnaðarsamband Norður-Þingeyinga	1

Búnaðarsamband Austurlands	3

Búnaðarsamband Austur-Skaftafellssýslu	1

Búnaðarsamband Suðurlands	6

Félag eggjaframleiðenda	1

Félag ferðaþjónustubænda	1

Félag hrossabænda	1

Félag kjúklingabænda	1

Landssamband kartöflubænda	1

Landssamband kúabænda	1

Landssamtök sauðfjárbænda	1

Samband garðyrkjubænda	1

Samband íslenskra loðdýraræktenda	1

Svínaræktarfélag Íslands	1

Æðarræktarfélag Íslands	1

Jafnframt skulu kjörnir með sama hætti jafnmargir varafulltrúar. Sami maður getur ekki verið fulltrúi nema einna aðildarsamtaka á þinginu.

Á þinginu eiga að auki sæti samstarfsnefnd, stjórnir Búnaðarfélags Íslands og Stéttar sambands bænda og aðrir þeir starfsmenn samtakanna er samstarfsnefndin ákveður. Kjörnir fulltrúar hafa þó einir atkvæðisrétt.

Auk þeirra, sem að framan eru taldir, hafa endurskoðendur Búnaðarfélagsins og Stéttar sambandsins, fulltrúar í Framleiðsluráði landbúnaðarins og framkvæmdastjóri þess, og for stöðumaður Upplýsingaþjónustu landbúnaðarins rétt til að sitja þingið og hafa málfrelsi og tillögurétt í þeim málum er snerta starfssvið þeirra sérstaklega.

7. grein.

Í hverju búnaðarfélagi skal, eigi síðar en 1. október 1994, kjósa fulltrúa á fulltrúafund búnaðarsambands, sbr. 8. grein. Tala fulltrúa fyrir hvert búnaðarfélag fer eftir fjölda fé lagsmanna þess, þannig að í búnaðarsamböndum, sem kjósa þrjá þingfulltrúa eða færri, skulu félög með 30 félaga eða færri kjósa tvo fulltrúa, félög með 31–60 félaga kjósa þrjá, félög með 61–90 félaga kjósa fjóra og fjölmennari félög kjósa fimm. Í búnaðarsambönd
um, sem kjósa fjóra þingfulltrúa eða fleiri, skulu félög með 30 félaga eða færri kjósa einn fulltrúa, félög með 31–60 félaga kjósa tvo, félög með 61–90 félaga kjósa þrjá og fjölmenn
ari félög kjósa fjóra. Búgreinafélög, sem aðild eiga að búnaðarsambandi, skulu enn fremur og eigi síðar en 1. október 1994 kjósa hvert um sig einn fulltrúa á fulltrúafund búnaðar sambands.

Fulltrúar skulu kosnir á almennum félagsfundi í búnaðarfélagi. Bændur og aðrir þeir, sem kosningarétt hafa í félaginu, skulu boðaðir á fundinn með minnst þriggja daga fyrir vara á tryggilegan hátt, hvort heldur er með bréfi, símskeyti eða beinu símtali við þá sem kosningarétt hafa.

8. grein.

Kosningar til fyrsta þings hinna nýju samtaka skulu fara þannig fram hjá búnaðarsam böndum:

1. Boða skal til fulltrúafundar hjá hverju búnaðarsambandi með minnst tveggja vikna fyrirvara á tryggilegan hátt, hvort heldur er með bréfi, símskeyti eða beinu símtali við hina kjörnu fulltrúa.

2. Berist stjórn búnaðarsambands fleiri en einn kjörlisti fyrir fulltrúafund, með fleiri mönnum en kjósa skal, skal fara fram almenn kosning á þingfulltrúum meðal bænda og annarra þeirra sem kosningarétt hafa.

3. Berist einn kjörlisti fyrir fulltrúafund og nýti fulltrúar sér rétt til að bera fram kjör lista á fundinum, þannig að fram eru komnir fleiri en einn kjörlisti, með fleiri mönnum en kjósa skal, fer fram almenn kosning á þingfulltrúum meðal bænda og annarra þeirra sem kosningarétt hafa.

4. Berist einn kjörlisti fyrir fulltrúafund og nýti fulltrúar sér ekki rétt til að bera fram kjörlista á fundinum skoðast þeir, sem á listanum eru, rétt kjörnir þingfulltrúar.

5. Berist ekki kjörlisti fyrir fulltrúafund getur 1 3