1996. – 1066 ár frá stofnun Alþingis.

121. löggjafarþing. – 163. mál.

180. Frumvarp til laga

um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, með síðari breytingum.

Flm.: Ásta R. Jóhannesdóttir, Össur Skarphéðinsson.

1. gr.

Við 2. mgr. 11. gr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þá skulu þeir sem notið hafa örorkulífeyris við 67 ára aldur halda öllum réttindum sínum, þar með talinni fjárhæð tekjutryggingar öryrkja, þegar þeir hefja töku ellilífeyris.

2. gr.

Við 17. gr. bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Fjárhæð tekjutryggingar ellilífeyrisþega, sem fengu greiddan örorkulífeyri við 67 ára aldur, skal ekki lækka við greiðslu ellilífeyris ef tekjur hlutaðeigandi hafa ekki breyst.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Samkvæmt núgildandi lögum hafa greiðslur til þeirra sem fengið hafa greiddan örorkulífeyri lækkað við það eitt að þeir verða 67 ára og hefja töku ellilífeyris. Skýring þessa er m.a. sú að skerðingarprósenta ellilífeyris skv. 2. mgr. 11. gr. almannatryggingalaga, nr. 117/1993, er 30% en skerðingarprósenta örorkulífeyris skv. 3. mgr. 12. gr. sömu laga er 25%. Auk þess hefst skerðing grunnlífeyris ellilífeyrisþega við lægri tekjumörk en grunnlífeyrir örorkulífeyrisþega, sbr. sömu ákvæði. Tekjutrygging öryrkja er einnig hærri en tekjutrygging ellilífeyrisþega. Hún lækkar um 689 kr. við það að hann verður 67 ára og fær greiddan ellilífeyri.

Ef öryrkjar eiga að halda óbreyttum greiðslum frá almannatryggingum eftir að þeir ná ellilífeyrisaldri þarf að gera þær breytingar á almannatryggingalögunum sem hér eru lagðar til. Ljóst er að framfærslukostnaður öryrkja lækkar ekki við það eitt að hann nær 67 ára aldri. Öryrki, sem verið hefur óvinnufær lengi, jafnvel stóran hluta ævinnar og búið við fötlun af einhverju tagi, má búast við að fötlunin ágerist og kostnaður við að draga fram lífið aukist því frekar en minnki. Því er það ósanngjarnt að lækka greiðslur almannatrygginga til öryrkja við það eitt að þeir ná 67 ára aldri og hefja töku ellilífeyris.

Framreikningur örorkulífeyris samkvæmt ákvæðum EES-samningsins leiðir oft til hlutfallslega hærri greiðslna en ellilífeyrisþegar fá með búsetunni einni saman. Því kunna greiðslur að lækka þegar viðkomandi hefur töku ellilífeyris. Þannig fær t.d. einstaklingur sem flytur frá Íslandi við 25 ára aldur til annars EES-lands og verður öryrki þar um þrítugt greiddan u.þ.b. 33 40 hluta örorkulífeyris frá Íslandi til 67 ára aldurs. Ef hann síðan flyttist hingað aftur eftir það fengi hann aðeins 9 40 hluta ellilífeyris. Viðkomandi ætti þó væntanlega meiri réttindi við töku ellilífeyris í landinu sem flust var til. Ekki er gert ráð fyrir að breyta þessu fyrirkomulagi með þessu lagafrumvarpi, en rétt þykir að benda á það misræmi sem skapast getur við framangreindar aðstæður.

Fylgiskjal.

Tryggingarstofnun ríkisins:

Dæmi um tekjutengingu bóta almannatrygginga.

(5. september 1996.)

Ellilífeyrir:

Einstaklingur með almennar tekjur.

Grunn-	Tekju-	Heimilis-	Sérstök

Tekjur	lífeyrir	trygging	uppbót	heimilisuppbót

0	13.373	24.605	8.364	5.754

10.000	13.373	24.605	8.364	0

18.418	13.373	24.605	8.364	0

20.000	13.373	23.893	8.122	0

30.000	13.373	19.393	6.592	0

40.000	13.373	14.893	5.063	0

50.000	13.373	10.393	3.533	0

60.000	13.373	5.893	2.003	0

69.684	13.373	1.535	522	0

73.069	12.349	0	0	0

80.000	10.278	0	0	0

90.000	7.278	0	0	0

100.000	4.278	0	0	0

110.000	1.278	0	0	0

114.261	0	0	0	0

Einstaklingur með lífeyrissjóðstekjur.

Grunn-	Tekju-	Heimilis-	Sérstök

Tekjur	lífeyrir	trygging	uppbót	heimilisuppbót

0	13.373	24.605	8.364	5.754

10.000	13.373	24.605	8.364	0

20.000	13.373	24.605	8.364	0

26.755	13.373	24.605	8.364	0

30.000	13.373	23.145	7.868	0

40.000	13.373	18.645	6.338	0

50.000	13.373	14.145	4.808	0

60.000	13.373	9.645	3.279	0

70.000	13.373	5.145	1.749	0

75.000	13.373	2.895	984	0

80.000	13.373	645	219	0

81.433	13.373	0	0	0

Hjón með almennar tekjur (annað hjóna).

Samanlagðar	Viðmiðunar-	Grunn-	Tekju-

tekjur	tekjur	lífeyrir	trygging

0	0	12.036	24.605

25.785	12.892	12.036	24.605

40.000	20.000	12.036	21.406

60.000	30.000	12.036	16.906

80.000	40.000	12.036	12.406

100.000	50.000	12.036	7.906

120.000	60.000	12.036	3.406

135.140	67.570	12.036	0

Hjón með lífeyrissjóðstekjur (annað hjóna).

Samanlagðar	Viðmiðunar-	Grunn-	Tekju-

tekjur	tekjur	lífeyrir	trygging

0	0	12.036	24.605

37.458	18.729	12.036	24.605

40.000	20.000	12.036	24.033

60.000	30.000	12.036	19.533

80.000	40.000	12.036	15.033

100.000	50.000	12.036	10.533

120.000	60.000	12.036	6.033

146.814	73.407	12.036	0

Örorkulífeyrir:

Einstaklingur með almennar tekjur.

Grunn-	Tekju-	Heimilis-	Sérstök

Tekjur	lífeyrir	trygging	uppbót	heimilisuppbót

0	13.373	25.294	8.364	5.754

10.000	13.373	25.294	8.364	0

18.418	13.373	25.294	8.364	0

20.000	13.373	24.582	8.129	0

30.000	13.373	20.082	6.641	0

40.000	13.373	15.582	5.152	0

50.000	13.373	11.082	3.664	0

60.000	13.373	6.582	2.176	0

71.121	13.373	1.578	522	0

74.627	12.496	0	0	0

80.000	11.153	0	0	0

90.000	8.653	0	0	0

100.000	6.153	0	0	0

110.000	3.653	0	0	0

120.000	1.513	0	0	0

124.613	0	0	0	0

Einstaklingar með lífeyrissjóðstekjur.

Grunn-	Tekju-	Heimilis-	Sérstök

Tekjur	lífeyrir	trygging	uppbót	heimilisuppbót

0	13.373	25.294	8.364	5.754

10.000	13.373	25.294	8.364	0

20.000	13.373	25.294	8.364	0

26.755	13.373	25.294	8.364	0

30.000	13.373	23.834	7.881	0

40.000	13.373	19.334	6.393	0

50.000	13.373	14.834	4.905	0

60.000	13.373	10.334	3.417	0

70.000	13.373	5.834	1.929	0

75.000	13.373	3.584	1.184	0

80.000	13.373	1.334	441	0

82.964	13.373	0	0	0

Hjón með almennar tekjur (annað hjóna).

Samanlagðar	Viðmiðunar-	Grunn-	Tekju-

tekjur	tekjur	lífeyrir	trygging

0	0	12.036	25.294

25.785	12.892	12.036	25.294

40.000	20.000	12.036	22.095

60.000	30.000	12.036	17.595

80.000	40.000	12.036	13.095

100.000	50.000	12.036	8.595

120.000	60.000	12.036	4.095

138.202	69.101	12.036	0

Hjón með lífeyrissjóðstekjur (annað hjóna).

Samanlagðar	Viðmiðunar-	Grunn-	Tekju-

tekjur	tekjur	lífeyrir	trygging

0	0	12.036	25.294

37.458	18.729	12.036	25.294

40.000	20.000	12.036	24.722

60.000	30.000	12.036	20.222

80.000	40.000	12.036	15.722

100.000	50.000	12.036	11.222

120.000	60.000	12.036	6.722

149.876	74.938	12.036	0

Þegar sameiginlegar tekjur hjóna verða það háar að þau missa tekjutryggingu alveg er kannað hvort skerða á grunnlífeyrinn. Við þann útreikning er litið til tekna hvors um sig, en tekjunum ekki jafnað. Skerðing á grunnlífeyrinum verður eins og um einstakling væri að ræða.