122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 736 – 415. mál.

Frumvarp til laga

um breyting á lögum nr. 46/1991, um búfjárhald.

Flm.: Steingrímur J. Sigfússon, Rannveig Guðmundsdóttir, Árni M. Mathiesen,

Kristín Halldórsdóttir, Magnús Stefánsson.

1. gr.

Við 5. gr. laganna bætist ný málsgrein er orðast svo:

Eigendum stórgripa, þ.e. nautgripa og hrossa, er skylt að hafa gripi sína í vörslu allt árið og sjá til þess að þeir gangi ekki lausir á eða við þjóðvegi. Ákvæði þetta skal þó ekki hindra hagagöngu stórgripa utan girðinga þar sem tryggt þykir að af því hljótist engin hætta fyrir umferð, svo sem í heimalöndum eða afréttum sem liggja hvergi að alfaraleiðum. Viðkomandi sveitarstjórn eða sveitarstjórnir skulu setja í samþykktir sínar um búfjárhald, sbr. 3.–4. gr., nauðsynleg ákvæði í þessu sambandi að höfðu samráði við lögreglustjóra. Engin slík ákvæði, sem heimila hagagöngu stórgripa utan girðinga, sbr. 2. málsl. þessarar málsgreinar, öðlast þó gildi nema landbúnaðarráðherra staðfesti þau.

2. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 1999.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var flutt tvívegis á síðasta kjörtímabili en varð þá ekki útrætt. Því miður hefur sá vandi sem því er ætlað að leysa, þ.e. umferðaróhöpp og slys sem tengjast lausa göngu stórgripa, síst minnkað.

Til marks um það er ný samantekt á umferðaróhöppum sem tengjast búfé úr ritgerð Huga Hreiðarssonar um þau efni (fskj. I).

Tíðni alvarlegra umferðaróhappa og slysa, sem rekja má til lausagöngu stórgripa á og við þjóðvegi víða um landið, er alvarlegt áhyggjuefni. Á árinu 1989 starfaði nefnd að því að kanna til hvaða ráðstafana væri unnt að grípa í því skyni að minnka umferð vörslulauss bú fjár á þjóðvegum og gera tillögur til úrbóta. Nefndin var m.a. skipuð fulltrúum frá Vegagerð, Búnaðarfélagi og Umferðarráði, auk þess sem í henni sat einn bóndi, landgræðslustjóri og deildarstjóri umhverfisdeildar landbúnaðarráðuneytisins.

Ein meginniðurstaða nefndarinnar var að leggja til að lausaganga stórgripa yrði endanlega aflögð. Einn nefndarmanna hafði þó fyrirvara á um þá tillögu, sbr. skýrslu nefndarinnar sem birt er sem fskj. IV með frumvarpi þessu.

Þessi tillaga nefndarinnar náði ekki fram að ganga í sinni upphaflegu mynd heldur varð niðurstaðan sú með setningu nýrra laga um búfjárhald vorið 1991 að gefa sveitarstjórnum afdráttarlausar heimildir til að fyrirskipa vörslu á sínu svæði. Þótt fjölmargar sveitarstjórnir hafi brugðist við í framhaldi af setningu laganna vorið 1991, sbr. fskj. III, tíðkast lausaganga stórgripa enn á nokkrum svæðum við meiri háttar umferðaræðar og bólar ekki á aðgerðum af hálfu viðkomandi sveitarstjórna. Þetta ástand er, eins og dæmin sanna, með öllu óviðun andi og því þykir flutningsmönnum tímabært að taka af skarið.

Í áðurnefndri skýrslu færa nefndarmenn m.a. fram eftirfarandi rök fyrir þeirri tillögu sinni að banna lausagöngu stórgripa:

Hrossum landsmanna hefur fjölgað á undanförnum árum. Víða eru þau í vörslu allt árið og mikið hefur dregið úr hrossabeit á afréttum. Töluvert er samt um að hross séu í lausa göngu í heimahögum og eiga þá oft greiðan aðgang að þjóðvegum.

Staðfestar skýrslur sýna að alvarlegustu umferðarslysin, þar sem búfé á hlut að máli, eru árekstrar ökutækja og hrossa.

Í skýrslum frá lögreglustjóraembættum er getið um 130 umferðarslys á árunum 1986–1988, þar sem ekið hefur verið á hross og lögregla kölluð á vettvang. Óhætt er að full
yrða að töluvert fleiri óhöpp hafi orðið þar sem lögreglan er ekki alltaf kölluð á staðinn og skýrslur því ekki gerðar.

Slys hafa orðið á mönnum, ökutæki stórskemmst eða eyðilagst og gripir drepist.

Bótakröfur eru miklar og í flestum tilvikum eru bifreiðaeigendur gerðir ábyrgir.

Hvað nautgripi varðar eru þeir nær undantekningarlaust í vörslu allt árið og slys af þeirra völdum eru mjög sjaldgæf. Nefndin telur hins vegar að með tilliti til búskaparhátta sé eðli legt að um þá gildi sömu reglur og um hross.

Mun auðveldara og ódýrara er að girða griphelda girðingu fyrir hross og nautgripi en fyrir sauðfé.

Með hliðsjón af ofangreindu leggur nefndin til að eigendum eða umráðamönnum nautgripa og hrossa verði gert skylt að hafa gripina í vörslu allt árið, þ.e. að koma í veg fyrir lausa göngu þeirra."

Enn fremur segir í skýrslunni um þetta m.a.:

Fjölmargar sveitarstjórnir hafa notfært sér framangreindar heimildir [heimildir laga til að takmarka búfjárhald, áður búfjárræktarlög og lög um búfjárhald í kaupstöðum og kaup túnum, nú lög um búfjárhald] til takmörkunar á búfjárhaldi, en samræmingu skortir og fram kvæmd reglnanna er ekki alls staðar sem skyldi. Hér er því lagt til að eigendum stórgripa, þ.e. nautgripa og hrossa, verði gert skylt að hafa þá í vörslu allt árið en áfram verði í gildi ákvæði sem heimili sveitarstjórnarmönnum að takmarka eða banna lausagöngu annars bú fjár.

Er þá til þess að líta að tjón af völdum stórgripa í umferðinni eru mun alvarlegri en tjón af völdum annars búfjár og bann við lausagöngu hrossa er nú mun víðar í gildi, bæði á afrétt um og heimalöndum, en bann við lausagöngu sauðfjár. Þykir nefndinni því tímabært að stíga það skref að banna alla lausagöngu stórgripa með lögum."

Þessar niðurstöður nefndarinnar og rökstuðningur eru enn í fullu gildi. Þó svo að fjöl margar sveitarstjórnir hafi á síðustu árum tekið á þessum málum og margar bannað lausa göngu hrossa eða stórgripa, sbr. fskj. III, tíðkast lausaganga enn á mörgum stöðum, jafnvel þar sem þjóðvegir með miklum umferðarþunga liggja eftir endilöngum sveitarfélögum.

Á ákveðnum leiðum er það þannig að sjaldan líður svo mánuður að ekki komi til óhappa sem tengjast lausagöngu stórgripa. Er í því sambandi óhjákvæmilegt að nefna Húnavatns sýslur og Skagafjörð en þar eru óhöpp af þessu tagi hvað tíðust.

Skylt er að geta þess að mikið hefur verið gert undanfarin ár til að ráða bót á þessu ástandi. Þannig hefur lögreglan, bæði á Sauðárkróki og Blönduósi, lagt sig fram um að fá bændur og sveitarstjórnir til samstarfs um að taka á þessum málum.

Upplýsingar um fjölda óhappa, sem tengjast búfé á landinu öllu, eru fengnar frá Vegagerð ríkisins sem hefur unnið þær upp úr lögregluskýrslum. Allar þessar upplýsingar og töflur eru birtar í fskj. II.

Ljóst er að í framhaldi af lagabreytingu af þessu tagi verða væntanlega breytingar á ábyrgð málsaðila ef umferðaróhöpp verða eftir sem áður vegna þess að stórgripir sleppa úr vörslu eða vörsluskylda er með öllu vanrækt. Reynir þá væntanlega á heimildir gildandi laga til að skipta tjóni, þ.e. lækka eða fella niður bætur ef sá sem fyrir tjóninu verður, í þessu til viki eigandi stórgripsins eða gripanna, er meðvaldur að því af ásetningi eða gáleysi, sbr. 88. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987. Með vísan til þessarar heimildar er það niðurstaða flutnings manna að leggja ekki til breytingar á umferðarlögum að svo stöddu. Meginregla 88. gr. um að sá sem ábyrgð ber á skráningarskyldu á vélknúnu ökutæki skuli bæta tjón sem hlýst af notkun þess mun að sjálfsögðu haldast. Aðeins í þeim tilvikum að vörsluskylda væri vanrækt eða hún gáleysislega framkvæmd er líklegt að heimild 3. mgr. sömu greinar umferðarlaga um að lækka eða fella niður bætur yrði virk. Einnig er rétt að hafa í huga að lögð er til nokkur aðlögun að gildistöku laganna (1. janúar 1999) sem m.a. mætti nota til að meta hvort þörf væri á að breyta öðrum lagaákvæðum í kjölfar þess að Alþingi samþykkti almenna vörsluskyldu stórgripa. Núverandi staða er óviðunandi, bæði vegna þeirrar hættu á alvarlegum slysum sem lausaganga stórgripa skapar, en einnig vegna hins að staðan er mismunandi eftir sveitarfélögum. Það tekur einnig til mögulegrar meðábyrgðar eiganda gripanna á slysi í þeim sveitarfélögum þar sem lausaganga er bönnuð, sbr. t.d. dóm Héraðsdóms Reykjavíkur frá í október 1993. Í kjölfar hans hefur þess aðeins orðið vart að lausagöngubann sé fellt úr gildi í sveitarfélögum þar sem búið var að koma því á. Er slíkt auðvitað óþolandi afturför.

Loks er rétt að geta þess að í ákvæðum vegalaga er að finna það nýmæli í 56. gr. að lausa ganga alls búfjár er bönnuð á vegsvæðum þar sem girt er beggja megin vegar. Slíkt lausa göngubann á þeim vegsvæðum, sem þegar eru lokuð af með girðingum, kemur þó engan veg inn í stað vörsluskyldu stórgripa, óháð ástandi girðinga meðfram vegum, eins og hér er lagt til.

Lagt er til að lögin öðlist gildi 1.janúar 1999 þannig að sveitarstjórnum og öðrum málsað ilum gefist nokkur aðlögunartími að gildistöku þeirra.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Lagt er til að ótvíræð vörsluskylda verði lögð á eigendur stórgripa, þ.e. í þessu sambandi nautgripa og hrossa og sérstaklega tekið fram að þeim, þ.e. eigendunum, beri að sjá til þess að slíkir gripir gangi ekki lausir á eða við þjóðvegi. Þessi vörsluskylda skal þó ekki hindra hagagöngu stórgripa utan girðinga þar sem þannig háttar til að fullvíst og tryggt má telja að af því geti ekki stafað hætta fyrir umferð. Hægt er að hugsa sér þær aðstæður að beitarlönd liggi þannig úr alfaraleið að ekki sé nein hætta á að gripirnir komist á þjóðvegi eða í umferð sem máli skipti. Um slík tilvik skulu þá gilda sérstök ákvæði í samþykktum viðkomandi sveitarstjórna og um þau haft samráð við lögreglustjóra. Þá skal samþykki landbúnaðarráð herra koma til, en sveitarstjórnir hafa hins vegar, sbr. 5. gr. búfjárlaga, sjálfstæða heimild til að fyrirskipa vörslu. Ekki þykir rétt að á grundvelli hennar megi nýta hið undanþæga ákvæði um hagagöngu stórgripa utan girðinga án þess að samþykki landbúnaðarráðuneytis komi til.

Um 2. gr.

Rétt þykir að gefa nokkurra mánaða aðlögunartíma bæði sveitarstjórnum og eigendum stórgripa sem kunna að þurfa að gera tilteknar ráðstafanir til að geta uppfyllt ákvæði frum varpsins. Ekki þykir þó fært að draga það lengur en til næstu áramóta að koma hinni breyttu skipan á.

Fylgiskjal I.

Hugi Hreiðarsson:

Könnun á árekstrum við búfé á árunum 1994–96.

Úrtakið nær til 30 lögregluembætta um land allt.

1994

Kindur	1994

Hross	1995

Kindur	1995

Hross	1996

Kindur	1996

Hross
Keflavík	0	0	1	0	0	3
Grindavík	0	0	0	0	0	0
Hafnarfjörður	0	0	0	0	0	0
Reykjavík, Mosfellsbær	3	1	1	1	8	1
Kópavogur	1	0	0	0	1	0
Akranes	0	0	0	0	0	0
Borgarnes	27	2	20	5	23	2
Stykkishólmur	1	2	12	3	5	0
Ólafsvík	5	0	4	1	0	0
Grundarfjörður	7	0	1	0	7	0
Búðardalur	3	0	4	0	11	1
Patreksfjörður	4	0	1	0	0	0
Hólmavík	5	0	9	0	9	0
Ísafjörður	1	0	4	0	4	0
Blönduós	3	2	7	12	3	3
Sauðárkrókur	8	12	12	15	13	17
Akureyri	0	7	1	8	2	0
Ólafsfjörður	5	0	5	0	3	0
Siglufjörður	1	0	0	0	0	1
Húsavík	1	4	15	5	10	1
Egilsstaðir	3	0	4	0	8	0
Höfn	3	1	5	0	1	2
Seyðisfjörður	0	0	0	0	0	0
Vopnafjörður	4	0	2	0	9	1
Eskifjörður, Fáskrúðsfjörður	18	0	14	0	22	0
Neskaupstaður	0	1	0	0	0	0
Hvolsvöllur	0	4	0	3	1	3
Selfoss	4	0	14	1	12	0
Vík	3	1	8	2	5	1
Vestmannaeyjar	0	0	0	0	0	0
Samtals hver tegund	79	34	122	50	125	30
Samtals	113	172	155

Kindur/hrútar, lömb	326
Hestar/folöld	114
Alls	440
Meðaltal	108 kindur á ári
38 hross á ári

Athygli vekur að óhöppum fjölgar um 35% milli áranna 1994 og 1996. Fjöldi dýra 1986–88 var 430.

Fylgiskjal II.

Upplýsingar um umferðaróhöpp sem tengjast búfé.

ÁRIÐ 1987

Fjöldi slysa	Þar af fjöldi	Heildar-

þar sem ekið	slysa með	fjöldi

hefur verið	meiðslum	slysa

Svæði	á skepnur	á fólki

Suðurland (austan Þjórsár) (sv. 2)	4	0	76

Suðurland (vestan Þjórsár) (sv. 3)	11	0	145

Reykjanes (sv. 4)	20	0	574

Vesturland (sv. 5)	26	2	199

Vestfirðir (sv. 6)	0	0	55

Norðurland vestra (sv. 7)	8	2	119

Norðurland eystra (sv. 8)	8	0	128

Austurland (sv. 9)	/	0	108

LANDIÐ ALLT	78	4	1.404

Ath. Upplýsingar Vegagerðarinnar um slys á þjóðvegum byggjast á lögregluskýrslum. Frá 1. mars 1988 hefur verið ætlast til að þeir ökumenn, sem lenda í óhöppum, skrái sjálfir upplýsingar um óhappið án aðstoðar lög reglu. Við breytinguna fækkaði því óhöppum sem Vegagerðin fær upplýsingar um.

ÁRIÐ 1988

Fjöldi slysa	Þar af fjöldi	Heildar-

þar sem ekið	slysa með	flöldi

hefur verið	meiðslum	slysa

Svæði	á skepnur	á fólki

Suðurland (austan Þjórsár)	0	0	43

Suðurland (vestan Þjórsár)	14	1	103

Reykjanes	21	2	493

Vesturland	13	0	135

Vestfirðir	0	0	72

Norðurland vestra	6	1	71

Norðurland eystra	7	0	79

Austurland	5	0	57

LANDIÐ ALLT	66	4	1.053

ÁRIÐ 1989

Fjöldi slysa	Þar af fjöldi	Heildar-

þar sem ekið	slysa með	fjöldi

hefur verið	meiðslum	slysa

Svæði	á skepnur	á fólki

Suðurland (austan Þjórsár)	7	2	51

Suðurland (vestan Þjórsár)	11	0	125

Reykjanes	23	0	360

Vesturland	18	0	128

Vestfirðir	2	0	38

Norðurland vestra	14	4	76

Norðurland eystra	6	2	70

Austurland	2	0	53

LANDIÐ ALLT	83	8	901

ÁRIÐ 1990

Fjöldi slysa	Þar af fjöldi	Heildar-

þar sem ekið	slysa með	fjöldi

hefur verið	meiðslum	slysa

Svæði	á skepnur	á fólki

Suðurland (austan Þjórsár)	13	1	57

Suðurland (vestan Þjórsár)	13	0	107

Reykjanes	18	2	329

Vesturland	26	2	129

Vestfirðir	/	/	40

Norðurland vestra	8	0	59

Norðurland eystra	6	1	64

Austurland	5	0	51

LANDIÐ ALLT	90	7	836

ÁRIÐ 1991

Fjöldi slysa	Þar af fjöldi	Heildar-

þar sem ekið	slysa með	fjöldi

hefur verið	meiðslum	slysa

Svæði	á skepnur	á fólki

Suðurland (austan Þjórsár)	5	0	47

Suðurland (vestan Þjórsár)	17	1	131

Reykjanes	13	0	315

Vesturland	11	0	151

Vestfirðir	/	0	33

Norðurland vestra	13	3	93

Norðurland eystra	5	0	53

Austurland	3	0	53

LANDIÐ ALLT	68	4	876

Upplýsingar frá lögreglunni á Blönduósi.

(16. mars 1993.)

Samkvæmt beiðni var tekinn saman fjöldi umferðaróhappa sem urðu vegna ákeyrslu á búfé árin 1990–92 og eins sá fjöldi hrossa og kinda sem drápust af þessum sökum.

Kindur	Hross	Óhöpp
1990	2	5	7
1991	2	7	6
1992	8	7	14
Samtals	12	19	27

Það sem af er árinu 1993 hefur verið ekið á tvö hross.

Rétt er að fylgja þessum tölum aðeins úr hlaði. Þessi umferðaróhöpp og það búfé sem fórst af völdum þeirra er samkvæmt fyrirliggjandi lögregluskýrslum. Því til viðbótar er algengt að bændur finni kindur dauðar við þjóðveginn en slíkt er ekki skráð sem umferðar óhapp heldur sem búfjártjón. Þar af leiðir að það sauðfé sem trúlega ferst af völdum ákeyrslu er mun fleira en framangreindar tölur gefa til kynna og hætta er á því að slíkir atburðir séu oft og tíðum hálfóhugnanlegir þar sem ekki er víst að kindurnar drepist strax þótt ekið sé á brott frá staðnum án þess að tilkynna um atburðinn. Þá er misjafnt hvað mörg hross eða margar kindur farast í hvert skipti sem ákeyrsla á sér stað en það getur verið frá því að ekkert dýr týni lífi en mest hafa þrjú hross drepist í einu.

Það skal tekið fram að ástand þessara mála hefur batnað mjög mikið á síðustu árum. Ástand þessara mála er þó með öllu óviðunandi enda á umferð á 90 km/klst. og búfé á beit litla samleið.

Ég vil koma því að að ég hef verið þeirrar skoðunar að eðlilegt væri að setja um þessa hluti heildarreglur þar sem kveðið er á um þessi mál. Að mínu mati standa hreppsnefndir of nálægt þessum hagsmunum til þess að hægt sé að ætlast til þess að þær setji undantekningar laust á bann við lausagöngu búfjár innan hverrar sveitar fyrir sig enda hefur slíkt bann verið sett á aðeins í einum sveitarhreppi í þessu lögsagnarumdæmi. Eðlilegra væri að þar kæmu til heildarreglur þar sem ábyrgðinni væri deilt niður á ökutækið og ökumanninn annars vegar og búféð og eiganda þess hins vegar.

Virðingarfyllst,

Kristján Þorbjörnsson,

yfirlögregluþjónn.

Upplýsingar úr Skagafjarðarsýslu.

Hvergi virðast vera eins tíðar ákeyrslur á búfé og í Skagafjarðarsýslu. Á árinu 1992 var lögreglu tilkynnt um 12 tilvik þar sem ekið hafði verið á búfé, en 16 árið áður. Ekið var á 5 hross, 11 kindur og einn nautgrip, á móti 19 hrossum og 6 kindum árið 1991. Ákeyrslunum hefur því heldur fækkað samkvæmt þeim upplýsingum er lögreglunni berast. Þó má alltaf gera ráð fyrir að lögreglu sé ekki tilkynnt um allar ákeyrslur á búfé, sérstaklega þegar ekið er á lömb yfir sumarmánuðina.

Á árinu 1992 bárust lögreglunni 73 kvartanir um lausagöngu búfjár á þjóðvegum sýsl unnar en 126 árið áður. Er þarna um verulega fækkun að ræða milli áranna sem ber að fagna. Skýringuna er sennilega að finna í frekari afskiptum lögreglu af þessum málum. Haldnir hafa verið fundir með bændum, hreppstjórum, oddvitum, starfsmönnum Vegagerðar og trygginga félaga og málin rædd. Lögð er rík áhersla á að þar sem girt er beggja vegna vegar skuli veg svæðið vera skepnufrítt".

Þá má geta þess að þrír hreppar í sýslunni hafa bannað lausagöngu stórgripa.

Fjöldi kvartana vegna lausagöngu búfjár 1992.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	1	1	1	5	6	2	16
Fljótahr.	1	1
Hofshr.	1	1	1	1	4
Hólahr.
Lýtingssthr.	1	1	2
Rípurhr.	1	1
Sauðárkr.	1	1	1	2	1	6
Seyluhr.	1	2	1	1	1	1	1	8
Skarðshr.	1	1	2	2	6
Skefilssthr.	1	3	4
Staðarhr.	2	1	1	3	1	1	2	1	12
Viðvíkurhr.	1	1	1	1	1	3	3	2	13
Samtals	3	4	4	4	3	3	4	9	2	12	17	8	73

Búfé fyrir bifreiðum 1992.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	3	3
Fljótahr.
Hofshr.	1	1
Hólahr.
Lýtingssthr.
Rípurhr.
Sauðárkr.
Seyluhr.	1	1	1	3
Skarðshr.	1	1
Skefilssthr.
Staðarhr.	1	1	1	3
Viðvíkurhr.	1	1
Samtals	0	0	0	0	0	1	1	1	1	5	3	0	12

Nr.	Skýrsla nr.	Ökuhraði	Akstursskilyrði	Hvað kom fyrir
01	0 (29.6.)	Ekki vitað	Bjart	Ekið á kind og af vettvangi
02	U-17-92	80	Bjart	Ekið á kind og bifreiðinni velt
03	0 (31.8.)	Ekki vitað	Bjart	Ekið á tvö lömb
04	Y-31-92	Ekki vitað	Bjart	Ekið kind og lamb
05	U-610-92	90–100	Myrkur	Ekið á hest
06	U-32-92	70–80	Rökkur	Ekið á hest og folald
07	U-33-92	Ekki vitað	Myrkur	Ekið á hest
08	0 (23.10.)	Ekki vitað	Myrkur	Ekið á tvær kindur
09	U-38-92	60	Myrkur	Ekið á nautgrip
10	0 (3.11.)	Ekki vitað	Myrkur	Ekið á hross
11	0 (5.11.)	Ekki vitað	Myrkur	Ekið á kind
12	U-39-92	60–70	Myrkur	Ekið á tvær kindur

Ekið á skepnur í Skagafjarðarsýslu 1992.

Nr.	Dags.	Nr.	Staður	Lýsing óhapps	Meiðsli
1	29.6.	00	Norðurlandsvegur móts við Vatnshlíð	Ekið á kind og af vettvangi
2	20.7.	17	Siglufjarðarvegur móts við Lónkot	Ekið á kind	Ökumaður
3	31.8.	00	Sauðárkróksbraut við Holtsmúla	Ekið á tvö lömb
4	7.9.	610	Sauðárkróksbraut við Stóru-Seylu	Ekið á kind og lamb og af vettvangi
5	4.10.	31	Norðurlandsvegur við Sólheimagerði	Ekið á hest
6	8.10.	32	Norðurlandsvegur við Sólheimagerði	Ekið á hest og folald
7	8.10.	33	Norðurlandsvegur við Víðivelli	Ekið á hest
8	23.10.	00	Siglufjarðarvegur við Narfastaði	Ekið á tvær kindur
9	30.10.	38	Sauðárkróksbraut við Reynistað	Ekið á nautgrip
10	3.11.	00	Sauðárkróksbraut við Gil	Ekið á hest
11	5.11.	00	Sauðárkróksbraut við Ármúla	Ekið á kind
12	7.11.	39	Norðurlandsvegur vestan Víðimýrarsels	Ekið á tvær kindur

Fjöldi gripa sem varð fyrir bifreiðum 1992:	Kindur	11
Hross	5
Nautgripir	1
Samtals	16

Fjöldi kvartana vegna lausagöngu búfjár 1991.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	1	2	1	2	2	4	2	4	2	20
Fljótahr.	2	2
Hofshr.	2	2
Hólahr.	0
Lýtingssthr.	2	1	1	1	5
Rípurhr.	1	2	1	4
Sauðárkr.	6	3	2	1	3	1	16
Seyluhr.	4	2	9	2	1	1	1	2	2	1	7	32
Skarðshr.	2	1	4	3	10
Skefilssthr.	0
Staðarhr.	2	1	3	5	2	2	5	1	21
Viðvíkurhr.	1	2	2	1	1	1	4	2	14
Samtals	10	16	14	4	4	11	11	7	12	5	15	17	126

Búfé fyrir bifreiðum 1991.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	1	1
Fljótahr.
Hofshr.	1	1	1	3
Hólahr.
Lýtingssthr.
Rípurhr.	1	1
Sauðárkr.
Seyluhr.	1	1	1	2	1	1	1	8
Skarðshr.	1	1	2
Skefilssthr.
Staðarhr.	1	1
Viðvíkurhr.
Samtals	1	2	1	0	0	2	1	2	2	3	1	1	16

Nr.	Skýrsla nr.	Uppgefinn hraði

Akstursskilyrði o.fl.
01	02	30–40	bundið slitlag	myrkur	skýjað	ísing
02	08	90–100	bundið slitlag	myrkur	skýjað	þurrt
03	09	80	bundið slitlag	myrkur	þoka	ísing
04	11	70–80	bundið slitlag	myrkur	skýjað	þurrt	ók á eftir bifreið
05	553	50–60	malarvegur	rökkur	gott veður
06	42	90	bundið slitlag	myrkur	skýjað	þurrt	mæting
07	45	100	bundið slitlag	myrkur	skýjað	þurrt
08	47	75–80	bundið slitlag	myrkur	léttskýjað	hálka
09	50	60	bundið slitlag	myrkur	skýjað	hálka	mæting

Ekið á skepnur í Skagafjarðarsýslu 1991.

Nr.	Dags.	Nr.	Staður	Lýsing óhapps	Meiðsli
1	9.1.	02	Sauðárkróksbraut við Grófargil	Ekið á hest
2	6.2.	08	Norðurlandsvegur um Vallhólma	Ekið á hest	Ökumaður
3	14.2.	09	Sauðárkróksbraut við Kimbastaði	Ekið á tvö hross	Farþegi
4	5.3.	11	Norðurlandsvegur rétt vestan Valadalsár	Ekið á tvö hross
5	18.6.	00	Sauðárkróksbraut í Hegranesi	Ekið á kind og af vettvangi
6	28.6.	00	Siglufjarðarvegur, móts við Fell	Ekið á kind og tvö lömb
7	14.7.	00	Siglufjarðarvegur, móts við Fell	Ekið á lamb og af vettvangi
8	24.8.	00	Norðurlandsvegur um Vatnsskarð	Ekið á folald og af vettvangi
9	31.8.	461	Norðurlandsvegur um Vatnsskarð	Ekið á folald
10	14.9.	553	Skagavegur, brú yfir Gönguskarðsá	Ekið á tvö hross
11	25.9.	00	Sauðárkróksbraut við Seylu	Ekið á hest
12	11.10.	42	Norðurlandsvegur um Vatnsskarð	Ekið á hest
13	25.10.	00	Siglufjarðarvegur, móts við Fell	Ekið á lamb og af vettvangi
14	27.10.	45	Norðurlandsvegur við Silfrastaði	Ekið á hest
15	17.11.	47	Sauðárkróksbraut við Hafsteinsstaði	Ekið á þrjú hross
16	12.12.	50	Norðurlandsvegur við Vatnshlíð	Ekið á þrjú hross

Samantekt:	19 hross í 12 tilvikum

6 kindur í 4 tilvikum

Fjöldi kvartana vegna lausagöngu búfjár 1990.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	1	1	1	2	1	1	2	1	10
Fljótahr.	1	1	2
Hofshr.	2	3	1	1	7
Hólahr.	2	2
Lýtingssthr.	1	1	2
Rípurhr.	1	1	2	4	4	12
Sauðárkr.	1	4	2	3	2	1	2	1	16
Seyluhr.	4	3	1	4	1	1	1	1	3	19
Skarðshr.	3	3	2	2	11
Skefilsthr.	1	1
Staðarhr.	3	3	2	5	1	1	2	17
Viðvíkurhr.	2	3	2	1	1	4	1	1	15
Samtals	12	19	14	10	13	4	7	5	8	11	9	2	114

Búfé fyrir bifreiðum 1990.

jan.	febr.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ág.	sept.	okt.	nóv.	des.	alls
Akrahr.	1	2	3
Fljótahr.
Hofshr.	1	1	2
Hólahr.
Lýtingssthr.
Rípurhr.
Sauðárkr.
Seyluhr.	1	1
Skarðshr.	1	1	2
Skefilsthr.
Staðarhr.	1	1	1	1	1	5
Viðvíkurhr.	1	1
Samtals	2	2	1	0	0	2	0	1	3	2	0	1	14

Nr.	Uppgefinn hraði
10	60–70 km	myrkur
14	70–80 km	myrkur
34	50 km	dagsbirta
59	70–80 km	myrkur
64	50 km	myrkur
72	60 km	myrkur

Ekið á skepnur í Skagafjarðarsýslu 1990.

Nr.	Dags.	Nr.	Staður	Lýsing óhapps
1	15.1.	00	Reykjaströnd, mót við bæinn Stein	Hestur fyrir bifreið
2	25.1.	10	Sauðárkróksbraut við Gígjarhól	Hestur fyrir vöruflutningabifreið
3	4.2.	00	Siglufjarðarvegur við Ósland	Hestur fyrir jeppabifreið
4	16.2.	14	Sauðárkróksbraut við Litlu-Gröf	Hestur fyrir jeppabifreið
5	18.3.	00	Sauðárkróksbraut við Reynistað	Hestur fyrir jeppabifreið
6	8.6.	217	Siglufjarðarvegur við Grafargerði	Tvö lömb fyrir bifreið
7	28.6.	34	Norðurlandsvegur við Grjótá á Öxnadalsheiði	Kind fyrir bifreið
8	3.8.	00	Skagavegur við Veðramót, Skarðshreppi	Tvö lömb fyrir bifreið
9	2.9.	00	Norðurlandsvegur á Öxnadalsheiði (Grjótá)	Hestur fyrir bifreið
10	12.9.	59	Norðurlandsvegur norðan Dalsár í Akrahr.	Fjögur hross fyrir jeppabifreið
11	25.9.	61	Norðurlandsvegur við Vatnshlíð	Hestur fyrir bifreið
12	8.10.	64	Siglufjarðarvegur við Kýrholt	Hestur fyrir bifreið
13	9.10.	65	Sauðárkróksbraut við Holtsmúla	Tvær kindur fyrir bifreið
14	28.12.	72	Sauðárkróksbraut við Út-Vík	Hestur fyrir bifreið

Samantekt:	13 hross í 10 ákeyrslum

7 kindur í 4 ákeyrslum

Engin slys á fólki

Fylgiskjal III.

Samþykktir sveitarfélaga um búfjárhald

og bann eða takmörkun á lausagöngu búfjár.

(Samantekt 27. janúar 1998.)

I.

Samþykktir um búfjárhald, sbr. 3 gr. laga um

búfjárhald nr. 46/1991, staðfestar af landbúnaðarráðuneytinu.

Samþykkt nr.
Vatnsleysustrandarhreppur	255/1992	22.06.92
Grundarfjörður/Eyrarsveit	262/1992	25.06.92
Hofshreppur	302/1992	12.08.92
Kópavogur	329/1992	26.08.92
Eskifjörður	337/1992	04.09.92
Patrekshreppur	427/1992	30.11.92
Hvolhreppur	035/1993	20.01.93
Höfn	125/1993	16.03.93
Bíldudalshreppur	446/1993	25.10.93
Stokkseyrarhreppur	477/1993	18.11.93
Húsavík	577/1993	23.12.93
Bessastaðahreppur	031/1994	14.01.94
Ólafsfjörður	173/1995	13.03.95
Dalvík	377/1995	27.06.95
Siglufjörður	657/1997	20.11.97

II.

Samþykktir um bann við lausagöngu búfjár

skv. 5. gr. laga um búfjárhald nr. 46/1991.

Auglýstar í Lögbirtingablaðinu.

Ölfushreppur, Árnessýslu	01.11.1991

Bann við lausagöngu stórgripa.

Hörðudalshreppur, Dalasýslu	01.12.1991

Bann við lausagöngu stórgripa.

Eyrarbakkahreppur, Árnessýslu	01.12.1991

Bann við lausagöngu stórgripa.

Öxarfjarðarhreppur	03.12.1991
Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa.

Eyjafjarðarsveit, Eyjafjarðarsýslu	01.01.1992

Bann við lausagöngu búfjár á vegsvæðum þjóðbrauta

og stofnbrauta. Frestað ótímabundið gildistöku

á vegsvæði Sölvadalsvegar.

Hofshreppur, Skagafirði	20.01.1992

Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa

á og við Siglufjarðarveg frá hreppamörkum

Hólahrepps að bænum Vatni á Höfðaströnd.

Lýtingsstaðahreppur, Skagafirði	29.01.1992

Bann við lausagöngu stórgripa með vegi 752

frá Krithóli að Jökulsárbrú.

Svalbarðsstrandarhreppur, N-Þing.	01.04.1992

Bann við lausagöngu búfjár

á vegsvæðum þjóðbrauta innan fjallagirðinga.

Barðastrandarhreppur, V-Barð.	01.05.1992

Bann við lausagöngu hrossa.

Austur-Eyjafjallahreppur, Rangárvallasýslu	01.05.1992

Bann við lausagöngu sauðfjár og

nautgripa á þjóðvegi 1. Áfram í gildi bann

við lausagöngu hrossa á þjóðvegum.

Breiðdalshreppur, S-Múl.	01.06.1992

Bann við lausagöngu hrossa.

Suðurdalahreppur, Dalasýslu	01.07.1992

Bann við lausagöngu stórgripa.

Hvammstangahreppur, V-Hún.	01.03.1993

Bann við lausagöngu búfjár á vegum í hreppnum,

þ.e. þjóðvegi nr. 72, Hvammstangavegi, þjóðvegi

nr. 771, Vatnsnesvegi og innan fjárheldrar

girðingar samkvæmt reglugerð um búfjárhald

á Hvammstanga frá 10. nóvember 1981.

Vopnafjarðarhreppur, N-Múl.	01.06.1994

Bann við lausagöngu hrossa.

Frestað gildistöku til 1. október 1994.

Hólmavíkurhreppur, Strandasýslu	06.09.1995

Bann við lausagöngu hrossa á tímabilinu

1. október til 30. apríl.

Skógarstrandarhreppur, Snæf.- og Hnappadalssýslu	10.10.1995

Bann við lausagöngu hrossa á eftirtöldum jörðum:

Narfeyri, Ytra-Leiti, Stóra-Langadal, Klettakoti,

Haukabrekku, Klungurbrekku og Ósi

Dalabyggð, Dalasýslu.	05.01.1995

Bann við lausagöngu stórgripa á vegsvæðum

stofnbrauta og þjóðbrauta frá 1. júní 1995 og alla lausa-

göngu stórgripa 1. október 1996. Eigendum og umráða

mönnum er skylt að hafa þá í vörslu allt árið innan

gripheldrar girðingar.

Bann við lausagöngu geita frá 1. janúar 1995.

Aðaldælahreppur, S-Þing.	04.07.1996

Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa allt árið

Skeggjastaðahreppur, N-Múl.	26.02.1997

Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa.

Skulu gripir vera í girðingum eða annarri öruggri

vörslu.

Reykhólahreppur, V-Barð.	09.10.1997

Bann við lausagöngu alls búfjár þ.m.t. hrossa og

nautgripa í þeim hluta Reykhólahrepps sem er fyrrum

Múlahreppur og hins vegar bann við lausagöngu

nautgripa og hrossa í öðrum hlutum hreppsins.

Skorradalshreppur, Borgarfjarðarsýslu	26.11.1997

Bann við lausagöngu hrossa.

III.

Samþykktir um bann eða takmörkun á lausagöngu hrossa

skv. 38. gr. búfjárræktarlaga nr. 31/1973 (nú 5. gr. laga nr. 46/1991).

Auglýstar í Lögbirtingablaðinu.

Tók gildi

Leirár- og Melahreppur, Borgarfjarðarsýslu	31.05.1974

Bann við lausagöngu hrossa.

Bannið ítrekað með auglýsingu 14. október 1987.

Vallahreppur, S-Múl.	01.05.1983

Bann við lausagöngu hrossa.

Borgarfjarðarhreppur, N-Múl.	31.07.1983

Bann við lausagöngu hrossa í Borgarfirði

og Njarðvík.

Grýtubakkahreppur, S-Þing.	24.10.1984

Bann við lausagöngu hrossa á tímabilinu

15. október til 31. maí ár hvert.

Hraunhreppur, Mýrasýslu	01.01.1986

Bann við lausagöngu hrossa.

Nesjahreppur, A-Skaft.	18.03.1986

Bann við lausagöngu hrossa.

Skilmannahreppur, Borgarfjarðarsýslu	06.11.1986

Bann við lausagöngu hrossa.

Hjaltastaðahreppur, S-Múl.	1986

Samþ. í febrúar. Augl. í Lögbirtingablaði,

mars – apríl. Bann við lausagöngu hrossa.

Innri-Akraneshreppur, Borgarfjarðarsýslu	14.01.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Eyjahreppur, Snæfellsnessýslu	28.01.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Reykholtshreppur, Borgarfjarðarsýslu	04.02.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Andakílshreppur, Borgarfjarðarsýslu	01.01.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Austur-Eyjafjallahreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Vestur-Eyjafjallahreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Ásahreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Fljótshlíðarhreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Hvolhreppur, Rangárvallasýslu.	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Rangárvallahreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Borgarneshreppur, Mýrasýslu	01.06.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Norður-Ísafjarðarsýsla	26.06.1987

Bann við lausagöngu hrossa í öllum hreppum.

Nauteyrarhreppur, tímabundið aflétt bann

1. apríl til 1. ágúst 1994 á svæði sem liggur

á milli Langadalsár í Langadal og sauð-

fjárveikivarnargirðingar í Ísafirði	18.05.1994

Vestur-Ísafjarðarsýsla	01.07.1987

Bann við lausagöngu hrossa í öllum hreppnum.

Reykhólahreppur, A-Barð.	18.12.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Kjalarneshreppur, Kjósarsýslu	13.06.1988

Bann við lausagöngu hrossa.

Svarfaðardalshreppur, Eyjafjarðarsýslu

Bann við lausagöngu stórgripa

2. ágúst 1989 til 10. júní 1990.

Skarðshreppur, Skagafjarðarsýslu	01.02.1990

Bann við lausagöngu hrossa.

Bann við lausagöngu búfjár með vegum þar sem

Vegagerðin hefur girt.

Hvalfjarðarstrandarhreppur, Borgarfjarðarsýslu	09.03.1990

Bann við lausagöngu hrossa.

Kjósarhreppur, Kjósarsýslu	09.05.1990

Bann við lausagöngu hrossa.

Mýrahreppur, A-Skaft.	01.07.1990

Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa.

Reykjahreppur, S-Þing	25.01.1991

Bann við lausagöngu hrossa.

Kelduneshreppur, N-Þing.	08.02.1991

Bann við lausagöngu hrossa og nautgripa.

Miklaholtshreppur, Hnappadalssýslu	01.05.1991

Bann við lausagöngu nautgripa.

Áfram í gildi bann við lausagöngu hrossa.

Eftirtalin sveitarfélög hafa aflétt

fyrra banni við lausagöngu búfjár.

Engihlíðarhreppur, A-Hún.	01.09.1992

Bann við lausagöngu stórgripa á vegum

í hreppnum, þjóðvegi 1, Norðurlandsvegi 74,

Skagastrandarvegi 741,

Neðribyggðarvegi og Mýrarvegi 742

að ristarhliði ofan Neðrimýrar.

Banni aflétt 29.06.1994.

Torfalækjarhreppur, A-Hún.	16.04.1993

Bann við lausagöngu stórgripa,

þjóðvegur nr. 1, Svínvetningabraut nr. 731,

Reykjabraut nr. 724, frá þjóðvegi nr. 1 um

Orrastaðaflóa að Fremri Laxárbrú og Miðásavegi

nr. 725, frá þjóðvegi nr. 1 að brú á Torfalæk

við Meðalheim.

Banni aflétt 13.08.1996.

Djúpárhreppur, Rangárvallasýslu	22.05.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Banni aflétt 18.03.1994.

Stafholtstungnahreppur, Mýrasýslu	01.10.1987

Bann við lausagöngu hrossa.

Banni aflétt 18.04.1994.

Fáskrúðsfjarðarhreppur, S-Múl.

Banni aflétt 20.05.1994.

IV.

Eldri samþykktir/reglugerðir sveitarfélaga um búfjárhald í

kaupstöðum og kauptúnum sem staðfestar voru af

félagsmálaráðuneytinu samkvæmt lögum nr. 44/1964.

Neskaupstaður	Reglugerð nr.	065/1966
Vestmannaeyjar	Samþykkt nr.	238/1974
Hveragerði	Reglugerð nr.	310/1975
Stykkishólmur	Reglugerð nr.	258/1979
Borgarnes	Reglugerð nr.	509/1979
Sauðárkrókur	Reglugerð nr.	581/1981
Hvammstangi	Reglugerð nr.	675/1981
Þingeyrarhreppur	Reglugerð nr.	240/1982
Bolungarvík	Reglugerð nr.	474/1982
Hafnarfjörður	Reglugerð nr.	596/1982
Reyðarfjörður	Reglugerð nr.	037/1983
Höfðahreppur	Reglugerð nr.	730/1983
Garðabær	Reglugerð nr.	498/1983
Ísafjörður	Reglugerð nr.	349/1984
Akranes	Reglugerð nr.	473/1984
Eyrarbakki	Reglugerð nr.	425/1985
Reykjavík	Samþykkt nr.	461/1986
Þorlákshöfn	Reglugerð nr.	035/1988
Mosfellsbær	Samþykkt nr.	276/1988
Neshreppur utan ennis	Samþykkt nr.	217/1989
Búðahreppur	Samþykkt nr.	455/1989
Akureyri	Samþykkt nr.	129/1990
Ólafsvík	Samþykkt nr.	343/1990
Súðavíkurhreppur	Samþykkt nr.	379/1990
Selfoss	Lögreglusamþykkt frá 5. sept. 1989 þar sem fram kemur bann við lausagöngu búfjár.

Fylgiskjal IV.

Skýrsla nefndar um búfé á vegsvæðum.

(Desember 1989.)

(15 síður myndaðar.)