122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 803 – 470. mál.

Frumvarp til laga

um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, með síðari breytingum.

Flm.: Ásta R. Jóhannesdóttir, Össur Skarphéðinsson.

1. gr.

Við 2. mgr. 11. gr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þá skulu þeir sem notið hafa ör orkulífeyris við 67 ára aldur halda öllum réttindum sínum, þar með talinni fjárhæð tekju tryggingar öryrkja, þegar þeir hefja töku ellilífeyris.

2. gr.

Við 17. gr. bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Fjárhæð tekjutryggingar ellilífeyrisþega, sem fengu greiddan örorkulífeyri við 67 ára ald ur, skal ekki lækka við greiðslu ellilífeyris ef tekjur hlutaðeigandi hafa ekki breyst.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Samkvæmt núgildandi lögum hafa greiðslur til þeirra sem fengið hafa greiddan örorkulíf eyri lækkað við það eitt að þeir verða 67 ára og hefja töku ellilífeyris. Skýring þessa er m.a. sú að skerðingarprósenta ellilífeyris skv. 2. mgr. 11. gr. almannatryggingalaga, nr. 117/ 1993, er 30% en skerðingarprósenta örorkulífeyris skv. 3. mgr. 12. gr. sömu laga er 25%. Auk þess hefst skerðing grunnlífeyris ellilífeyrisþega við lægri tekjumörk en grunnlífeyrir örorkulífeyrisþega, sbr. sömu ákvæði. Tekjutrygging öryrkja er einnig hærri en tekjutrygging ellilífeyrisþega. Hún lækkar um 779 kr. við það að hann verður 67 ára og fær greiddan elli lífeyri.

Ef öryrkjar eiga að halda óbreyttum greiðslum frá almannatryggingum eftir að þeir ná ellilífeyrisaldri þarf að gera þær breytingar á almannatryggingalögunum sem hér eru lagðar til. Ljóst er að framfærslukostnaður öryrkja lækkar ekki við það eitt að hann nær 67 ára aldri. Öryrki, sem verið hefur óvinnufær lengi, jafnvel stóran hluta ævinnar og búið við fötl un af einhverju tagi, má búast við að fötlunin ágerist og kostnaður við að draga fram lífið aukist því frekar en minnki. Því er það ósanngjarnt að lækka greiðslur almannatrygginga til öryrkja við það eitt að þeir ná 67 ára aldri og hefja töku ellilífeyris.

Framreikningur örorkulífeyris samkvæmt ákvæðum EES-samningsins leiðir oft til hlut fallslega hærri greiðslna en ellilífeyrisþegar fá með búsetunni einni saman. Því kunna greiðslur að lækka þegar viðkomandi hefur töku ellilífeyris. Þannig fær t.d. einstaklingur sem flytur frá Íslandi við 25 ára aldur til annars EES-lands og verður öryrki þar um þrítugt greiddan u.þ.b. 33 40 hluta örorkulífeyris frá Íslandi til 67 ára aldurs. Ef hann síðan flyttist hingað aftur eftir það fengi hann aðeins 9 40 hluta ellilífeyris. Viðkomandi ætti þó væntan
lega meiri réttindi við töku ellilífeyris í landinu sem flust var til. Ekki er gert ráð fyrir að breyta þessu fyrirkomulagi með þessu lagafrumvarpi, en rétt þykir að benda á það misræmi sem skapast getur við framangreindar aðstæður.

Fylgiskjal.

Tryggingastofnun ríkisins:

Dæmi um tekjutengingu bóta almannatrygginga.

(Janúar 1998.)

Ellilífeyrir:

Einstaklingur með almennar tekjur.

Tekjur	Grunnlífeyrir	Tekjutrygging	Heimilisuppót	Sérstök heimilisuppbót
0	15.123	27.824	13.304	6.507
10.000	15.123	27.824	13.304	0
19.339	15.123	27.824	13.304	0
20.000	15.123	27.527	13.162	0
30.000	15.123	23.027	11.010	0
40.000	15.123	18.527	8.859	0
50.000	15.123	14.027	6.707	0
60.000	15.123	9.527	4.555	0
70.000	15.123	5.027	2.404	0
81.170	15.123	0	0	0
87.546	15.123	0	0	0
90.000	14.387	0	0	0
100.000	11.387	0	0	0
110.000	8.387	0	0	0
120.000	5.387	0	0	0
130.000	2.387	0	0	0
137.956	0	0	0	0

Einstaklingur með lífeyrissjóðstekjur.

Tekjur	Grunnlífeyrir	Tekjutrygging	Heimilisuppót	Sérstök heimilisuppbót
0	15.123	27.824	13.304	6.257
10.000	15.123	27.824	13.304	0
20.000	15.123	27.824	13.304	0
28.093	15.123	27.824	13.304	0
30.000	15.123	26.966	12.894	0
40.000	15.123	22.466	10.742	0
50.000	15.123	17.966	8.590	0
60.000	15.123	13.466	6.439	0
70.000	15.123	8.966	4.287	0
80.000	15.123	4.466	2.135	0
89.924	15.123	0	0	0

Hjón með almennar tekjur (annað hjóna).

Samanlagðar

tekjur	Viðmiðunar-

tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging
0	0	13.611	27.824
27.074	13.537	13.611	27.824
40.000	20.000	13.611	24.916
60.000	30.000	13.611	20.416
80.000	40.000	13.611	15.916
100.000	50.000	13.611	11.416
120.000	60.000	13.611	6.916
150.736	75.368	13.611	0

Hjón með lífeyrissjóðstekjur (annað hjóna).

Samanlagðar

tekjur	Viðmiðunar-

tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging
0	0	13.611	27.824
39.330	19.665	13.611	27.824
40.000	20.000	13.611	27.673
60.000	30.000	13.611	23.173
80.000	40.000	13.611	18.673
100.000	50.000	13.611	14.173
120.000	60.000	13.611	9.673
162.992	81.496	13.611	0

Örorkulífeyrir:

Einstaklingur með almennar tekjur.

Tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging	Heimilis-

uppbót	Sérstök

heimilisuppbót
0	15.123	28.603	13.304	6.507
10.000	15.123	28.603	13.304	0
19.339	15.123	28.603	13.304	0
20.000	15.123	28.306	13.166	0
30.000	15.123	23.806	11.073	0
40.000	15.123	19.306	8.980	0
50.000	15.123	14.806	6.887	0
60.000	15.123	10.306	4.794	0
70.000	15.123	5.806	2.701	0
82.901	15.123	0	0	0
89.211	15.123	0	0	0
100.000	12.426	0	0	0
110.000	9.926	0	0	0
120.000	7.426	0	0	0
130.000	4.926	0	0	0
140.000	2.426	0	0	0
149.703	0	0	0	0

Einstaklingar með lífeyrissjóðstekjur.

Tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging	Heimilis-

uppbót	Sérstök

heimilisuppbót
0	15.123	28.603	13.304	6.257
10.000	15.123	28.603	13.304	0
20.000	15.123	28.603	13.304	0
28.093	15.123	28.603	13.304	0
30.000	15.123	27.745	12.905	0
40.000	15.123	23.245	10.812	0
50.000	15.123	18.745	8.719	0
60.000	15.123	14.245	6.626	0
70.000	15.123	9.745	4.533	0
80.000	15.123	5.245	2.440	0
91.655	15.123	0	0	0

Hjón með almennar tekjur (annað hjóna).

Samanlagðar

tekjur	Viðmiðunar-

tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging
0	0	13.611	28.603
27.074	13.537	13.611	28.603
40.000	20.000	13.611	25.695
60.000	30.000	13.611	21.195
80.000	40.000	13.611	16.695
100.000	50.000	13.611	12.195
120.000	60.000	13.611	7.695
154.198	77.099	13.611	0

Hjón með lífeyrissjóðstekjur (annað hjóna).

Samanlagðar

tekjur	Viðmiðunar-

tekjur	Grunn-

lífeyrir	Tekju-

trygging
0	0	13.611	28.603
39.330	19.665	13.611	28.603
40.000	20.000	13.611	28.452
60.000	30.000	13.611	23.952
80.000	40.000	13.611	19.452
100.000	50.000	13.611	14.952
120.000	60.000	13.611	10.452
166.454	83.227	13.611	0

Þegar sameiginlegar tekjur hjóna verða það háar að þau missa tekjutryggingu alveg er kannað hvort skerða á grunnlífeyrinn. Við þann útreikning er litið til tekna hvors um sig, en tekjunum ekki jafnað. Skerðing á grunnlífeyrinum verður eins og um einstakling væri að ræða.