123. löggjafarþing 1998–99.

Þskj. 734 — 436. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um heiðurslaun listamanna.

Flm.: Svavar Gestsson.

Alþingi ályktar að veita skuli árlega heiðurslaun listamanna á fjárlögum. Heiðurslaunin séu veitt allt að tuttugu listamönnum hverju sinni og aldrei færri en fimmtán. Sá sem hefur fengið heiðurslaun heldur þeim ævilangt.

Menntamálanefnd geri tillögur fyrir 3. umræðu um fjárlagafrumvarp ár hvert um hvaða listamenn fái heiðurslaun hverju sinni.

Greinargerð.

Í lögum nr. 29/1967, um listamannalaun, var að finna ákvæði um að Alþingi veitti árlega fé á fjárlögum til að launa listamenn. Í ákvæðinu kom enn fremur fram að Alþingi gæti bæði veitt tilteknum listamönnum ákveðin heiðurslaun og veitt að auki í þessu skyni eina upphæð sem síðan skyldi skipt af nefnd sjö manna, kosinni af Alþingi að afloknum alþingiskosning um.

Árið 1991 voru lög nr. 29/1967 felld úr gildi, er ný lög nr. 35/1991, um listamannalaun, voru sett. Í þeim lögum er ekki að finna ákvæði um heiðurslaun listamanna. Í upphaflegri gerð frumvarpsins sem síðar varð að lögum nr. 35/1991 var að finna ákvæði sem hljóðaði svo: Alþingi veitir tilteknum listamönnum heiðurslaun. Nýir heiðurslaunahafar skulu hafa náð 65 ára aldri." Ákvæði þetta var fellt út úr frumvarpinu að tillögu meiri hluta mennta málanefndar. Í nefndaráliti segir að ekki þyki ástæða til að hafa ákvæði um heiðurslaun lista manna í frumvarpinu. Í ræðu framsögumanns meiri hluta menntamálanefndar kemur fram að eining hafi verið um það í nefndinni að leggja til að ákvæðið um heiðurslaun listamanna í frumvarpinu félli brott. Þá kemur einnig fram að það hafi verið niðurstaða nefndarinnar að frumvarpið ætti ekki að hreyfa við heiðurslaunakerfinu á einn eða annan hátt.

Það er ljóst að löng hefð er fyrir veitingu heiðurslauna listamanna þrátt fyrir að í núgild andi lögum sé ekki að finna fyrirmæli um þau. Frá árinu 1989 hafa 25 listamenn verið í hópi þeirra sem hlotið hafa heiðurslaun. Tólf þeirra eru nú látnir en þeir þrettán listamenn sem Alþingi hefur samþykkt að veita heiðurslaun í ár eru: Atli Heimir Sveinsson, Árni Kristjáns son, Ásgerður Búadóttir, Guðbjörg Þorbjarnardóttir, Hannes Pétursson, Indriði G. Þorsteins son, Jón Nordal, Jón úr Vör, Jórunn Viðar, Kristján Davíðsson, Matthías Johannessen, Stef án Hörður Grímsson og Thor Vilhjálmsson.

Tafla. Listamenn sem hlotið hafa heiðurslaun síðustu tíu ár.

Hlaut fyrst

heiðurslaun	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999
Atli Heimir Sveinsson	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Árni Kristjánsson	1986	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Ásgerður Búadóttir	x	x	x	x	x
Finnur Jónsson	fyrir 1978	x	x	x	x	x
Guðbjörg Þorbjarnardóttir	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Guðmundur Daníelsson	fyrir 1978	x	x
Halldór Laxness	fyrir 1978	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Hannes Pétursson	1983	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Helgi Skúlason	x	x
Indriði G. Þorsteinsson	fyrir 1978	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Jakobína Sigurðardóttir	1988	x	x	x	x	x	x
Jóhann Briem	1983	x	x	x
Jón Nordal	1983	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Jón úr Vör	1986	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Jórunn Viðar	1988	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Kristján Davíðsson	1988	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
María Markan	fyrir 1978	x	x	x	x	x	x	x
Matthías Johannessen	1983	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x	x
Sigfús Halldórsson	x	x	x	x	x	x	x
Sigríður Hagalín	x	x
Stefán Hörður Grímsson	x	x	x	x	x
Stefán Íslandi	1983	x	x	x	x	x	x
Thor Vilhjálmsson	x	x	x	x	x	x	x	x
Valur Gíslason	fyrir 1978	x	x
Þorsteinn Ö. Stephensen	1988	x	x	x
Samtals	17	17	18	18	18	16	17	16	15	14	13