123. löggjafarþing 1998–99.

Þskj. 793 — 163. mál.

Svar

fjármálaráðherra við fyrirspurn Péturs H. Blöndals um skuldbindingu Lífeyrissjóðs starfs manna ríkisins, lífeyrisdeildar alþingismanna, lífeyrisdeildar ráðherra og Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga.

1.	Hversu háar eru væntanlegar árlegar greiðslur (í b-lið lífeyrisgreiðslur og kostnaður að frádregnum iðgjöldum) Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, lífeyrisdeildar alþingis manna, lífeyrisdeildar ráðherra og Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga vegna:

a.	réttinda sem sjóðfélagar hafa þegar öðlast (áunnin réttindi),

b.	réttinda sem sjóðfélagar hafa og munu öðlast með greiðslu iðgjalda, þ.e. framreikn
uð réttindi?

Svar óskast sundurliðað eftir árum, 1998–2075. Enn fremur komi fram hvað sjóðirnir geti greitt með eignum sínum, væntanlegum iðgjöldum, sbr. b-lið, og vöxtum umfram hækkun launa og hvað muni falla á launagreiðendur. Reiknað verði með þeim sjóð félögum sem áttu réttindi hjá sjóðunum í árslok 1997.

Hversu stórt hlutfall af tekjusköttum hvers árs eru þessi útgjöld að óbreyttum tekju skattslögum?

Fyrir liggur áætlun um greiðslur úr Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, LSR, miðað við stöðu sjóðsins í árslok 1996. Ekki var talið rétt að leggja í sérstaka úrvinnslu upplýsinga miðað við árslok 1997, sbr. það sem síðar kemur fram um vinnu að þessum málum á vegum sjóðsins. Framangreind áætlun nær til ársins 2072 og tekur til allra skuldbindinga við þá sem áttu réttindi í sjóðnum í árslok 1996. Í henni er miðað við að vextir á ári séu 2% umfram launahækkanir. Enn fremur er gert ráð fyrir að framlag launagreiðenda vegna lífeyrishækk ana verði 47% af áföllnum skuldbindingum í árslok 1996 en tæp 52% af skuldbindingum sem falla á eftir það. Tafla sem sýnir áfallna skuldbindingu, framtíðarskuldbindingu, iðgjöld, framlag launagreiðenda, bakábyrgð ríkisins og stöðu sjóðsins á hverju þessara ára er í fylgi skjali I með svari þessu. Þar kemur fram að árlegar greiðslur frá launagreiðendum, iðgjöld, framlög vegna lífeyrishækkana og greiðslur vegna bakábyrgðar, sem voru um 4 milljarðar króna á árinu 1997, verða á bilinu 4 til rúmlega 8 milljarðar króna fram til ársins 2030 en fara síðan lækkandi. Taflan sýnir enn fremur að eignir sjóðsins munu þverra miðað við þetta á árinu 2027.

Ekki hefur verið gerð áætlun um hlutfall framangreindra stærða af tekjum ríkissjóðs á hverju ári eða einstökum tekjutegundum en til samanburðar má hafa að tekjuskattar til ríkis ins eru áætlaðir rúmlega 40 milljarðar króna á yfirstandandi ári.

Nauðsynlegt er að túlka þessar tölur með fyrirvara. Niðurstöðurnar eru mjög háðar þeim forsendum sem gefnar eru og hafa þegar tekið miklum breytingum, m.a. vegna stofnunar A- deildar LSR og flutningi úr eldra réttindakerfi LSR í þá deild. Enn fremur hafa skuldbinding ar verið gerðar upp við sjóðinn á undanförnum árum og má reikna með að framhald verði á því.

Ekki hafa verið gerðir sambærilegir útreikningar fyrir aðra sjóði sem spurt er um og ekki var talið rétt að leggja í sérstaka vinnu við þá. Samkvæmt upplýsingum frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og Lífeyrissjóði hjúkrunarfræðinga, LR, er nú á vegum þeirra unnið að áætlun um fjárhag þeirra á næstu árum og áratugum. Í þeim áætlunum er reynt að taka tillit til sem flestra þátta sem áhrif hafa á stöðu sjóðanna og ekki hefur verið unnt að taka til greina hingað til, m.a. áhrifa af uppgreiðslu skuldbindinga. Talið er að áætlanir þessar muni liggja fyrir síðar á þessu ári. Með hliðsjón af þessu var ekki talið rétt að leggja í kostnaðar sama útreikninga að þessu sinni.

2.	Hver er heildarskuldbinding þessara lífeyrissjóða og hversu langt dugir eign þeirra til greiðslu hennar?

Eftirfarandi tafla sýnir höfuðstól sjóðanna og skuldbindingar þeirra eins og þær voru áætlaðar í árslok 1997. Höfuðstóllinn er að meðtöldu endurmati vegna mismunar á vöxtum á bundnum eignum sjóðanna og þeim vöxtum sem skuldbindingar þeirra eru miðaðar við.

Í þús. kr.	Lífeyrissjóður

starfsmanna

ríkisins, B-deild	Lífeyrissjóður

alþingismanna	Lífeyrissjóður

ráðherra	Lífeyrissjóður

hjúkrunarfræðinga
Höfuðstóll	37.677	0	0	4.712
Framtíðariðgjöld	23.684	2.212
Áfallin skuldbinding	140.690	2.662	345	15.698
Heildarskuldbinding	190.090	21.404

Ekki liggur enn fyrir mat á því hversu lengi eign LSR og LH dugir fyrir skuldbindingum. Eins og fram kemur í svari við 1. lið var áætlað að eignir LSR dygðu til að greiða skuldbind ingar til ársins 2027. Enn fremur var áætlað að sá sjóður þyrfti að vera um 34 milljörðum meiri en hann var í árslok 1996 til að standa undir öllum skuldbindingum sínum.

3.	Hvernig skiptist heildarskuldbinding að frádreginni eign sjóðanna á

a.	ríkissjóð, sundurliðað eftir A- og B-hluta,

b.	sveitarfélög,

c.	aðra?

Eftirfarandi tafla sýnir skiptingu skuldbindinga LSR og LH milli A-hluta og B-hluta stofnana ríkissjóðs, sveitarfélaga og annarra.

Lífeyrissjóður

starfsmanna

ríkisins, B-deild	Lífeyrissjóður

hjúkrunarfræðinga
Ríkissjóður A	88.019	1.762
Ríkissjóður B	7.776	0
Sveitarfélög	6.347	660
Aðrir	38.548	13.276

4.	Hversu margir sjóðfélagar eiga eign" allt að 1 millj. kr., hversu margir eiga þar yfir, allt að 2 millj. kr., hversu margir eiga þar yfir, allt að 3 millj. kr. o.s.frv. ef gengið er út frá því að eign" hvers sjóðfélaga sé fundin með því að skipta heildarskuldbindingu sjóðanna á sjóðfélaga þeirra samkvæmt áunnum réttindum hvers og eins?

Tafla í fylgiskjali II sýnir skuldbindingar sjóðanna brotnar niður eftir fjárhæð réttinda sjóðfélaga. Miðað er við árslok 1997.

5.	Hversu margir sjóðfélagar kusu að greiða til A-deildar Lífeyrissjóðs starfsmanna rík
isins í stað B-deildar, sbr. 4. og 5. mgr. 4. gr. laga nr. 1/1997, eða í stað Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga, sbr. 4. mgr. 17. gr. laga nr. 2/1997? Hvað kostar þetta val ríkis sjóð og aðra launagreiðendur þegar greitt er í A-deild hærra iðgjald og af öllum laun um í stað daglauna einvörðungu þó að á móti komi lægri skuldbindingar í B-deild?

Til B-deildar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins var á árinu 1997 greitt iðgjald vegna rúm lega 19.600 sjóðfélaga. Af þeim ákváðu rúmlega 4.000 að færa sig yfir í A-deild sjóðsins. Til Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga var á árinu 1997 greitt iðgjald vegna rúmlega 2.100 sjóðfélaga. Af þeim ákváðu rúmlega 700 að færa sig yfir í A-deild LSR. Auk þeirra sem þannig fluttu sig í A-deild LSR greiða um 4.000 nýráðnir starfsmenn til deildarinnar þannig að í árslok 1997 voru félagar í henni um 8.700.

Réttindi samkvæmt reglum sem gilda um A-deild sjóðsins voru miðuð við að þau væru sambærileg þeim réttindum sem B-deildin veitir. Kostnaður ríkissjóðs og annarra launa greiðenda við það að starfsmaður velji aðild að A-deild sjóðsins er því að jafnaði ekki meiri en verið hefði við aðild að B-deild. Kostnaðurinn fellur hins vegar til með mismunandi hætti og á mismunandi tímum eftir aðild að þessum deildum. Ekki hefur verið gerður útreikningur sem sýnir þennan samanburð.

6.	Hver hefur verið árleg meðalávöxtun Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins umfram með
alhækkun dagvinnulauna opinberra starfsmanna árin 1978–97? Hvaða ávöxtun er lögð til grundvallar útreikningnum?

Ekki liggja fyrir upplýsingar um þennan samanburð og er hann óraunhæfur með tilliti til þeirra reglna sem giltu um LSR allt til ársins 1997. Samkvæmt þeim fékk sjóðurinn ekki greidda vexti eða verðbætur á 40% af heildarútlánum sínum. Hrein raunávöxtun eigna í vörslu sjóðsins hefur samkvæmt reikningum sjóðsins verið um 5,5% undanfarin ár. Í útreikn ingum sem getið er um hér að framan var miðað við að vextir væru 2% umfram launahækk anir.

7.	Hvernig er iðgjald til A-deildar háð raunávöxtun miðað við framreikning eigna sjóðs
ins samkvæmt vísitölu neysluverðs (t.d. 4,5%, 3,5%, 2,5%, 1,5%)?

Nauðsynlegt iðgjald til A-deildar LSR var 15% og var miðað við 3,5% raunávöxtun. Sé öðrum forsendum en ávöxtun haldið óbreyttum er áætlað að með 1,5% ávöxtun þyrfti ið gjaldið að vera 26,1%, með 2,5% ávöxtun yrði það 20,1% og með 4,5% ávöxtun 12,0%.

Fylgiskjal I.

Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins.

Áætlun um skuldbindingar, iðgjöld og greiðslur.

Miðað er við stöðu sjóðsins í árslok 1996. Gert er ráð fyrir að vextir verði 2% umfram launahækkanir og miðað er við að framlög launagreiðenda vegna lífeyrishækkana verði 47% af skuldbindingu, sem áfallin er í árslok 1996 en 51,9% af skuldbindingum sem falla á eftir það. Allar fjárhæðir eru í millj. kr.

Ár	Áfallin

skuldbinding	Framtíðar skuldbinding

Iðgjöld	Framlag

launagreiðenda	Bakábyrgð

Sjóður
1997	3.761	3.762	2.100	1.768	0	35.980
1998	3.873	3.878	2.066	1.823	0	36.807
1999	3.985	4.002	2.028	1.882	0	37.554
2000	4.106	4.144	1.986	1.949	0	38.211
2001	4.182	4.246	1.947	1.999	0	38.765
2002	4.263	4.363	1.907	2.055	0	39.237
2003	4.332	4.475	1.866	2.110	0	39.618
2004	4.396	4.590	1.823	2.167	0	39.906
2005	4.489	4.750	1.773	2.245	0	40.097
2006	4.564	4.896	1.725	2.317	0	40.160
2007	4.630	5.047	1.674	2.392	0	40.102
2008	4.691	5.199	1.622	2.468	0	39.913
2009	4.766	5.382	1.565	2.559	0	39.592
2010	4.819	5.549	1.510	2.644	0	39.114
2011	4.865	5.715	1.454	2.728	0	38.488
2012	4.913	5.901	1.394	2.822	0	37.709
2013	4.963	6.109	1.330	2.928	0	36.762
2014	5.019	6.329	1.266	3.039	0	35.626
2015	5.056	6.539	1.201	3.146	0	34.294
2016	5.087	6.756	1.135	3.257	0	32.767
2017	5.108	6.980	1.066	3.372	0	31.034
2018	5.115	7.195	997	3.484	0	29.088
2019	5.131	7.445	922	3.612	0	26.928
2020	5.130	7.683	849	3.736	0	24.528
2021	5.120	7.917	776	3.858	0	21.889
2022	5.083	8.122	705	3.966	0	19.011
2023	5.017	8.261	642	4.042	0	15.907
2024	4.933	8.376	582	4.105	0	12.612
2025	4.829	8.446	526	4.147	0	9.139
2026	4.717	8.502	473	4.182	0	5.511
2027	4.580	8.492	426	4.183	0	1.735
2028	4.438	8.470	379	4.179	0	-2.152
2029	4.287	8.437	334	4.169	2.152	-3.952
2030	4.120	8.351	293	4.132	3.952	-3.974
2031	3.948	8.251	254	4.089	3.974	-3.964
2032	3.772	8.144	214	4.042	3.964	-3.947
2033	3.592	8.021	176	3.987	3.947	-3.927
2034	3.402	7.847	144	3.906	3.927	-3.897
2035	3.204	7.629	116	3.803	3.897	-3.835
2036	3.004	7.397	90	3.692	3.835	-3.748
2037	2.804	7.128	68	3.562	3.748	-3.651

Ár	Áfallin

skuldbinding	Framtíðar skuldbinding

Iðgjöld	Framlag

launagreiðanda	Bakábyrgð

Sjóður
2038	2.603	6.839	48	3.422	3.651	-3.533
2039	2.404	6.520	33	3.266	3.533	-3.402
2040	2.208	6.179	21	3.099	3.402	-3.253
2041	2.017	5.815	12	2.919	3.253	-3.090
2042	1.834	5.434	7	2.730	3.090	-2.912
2043	1.658	5.041	4	2.535	2.912	-2.724
2044	1.492	4.652	1	2.341	2.724	-2.527
2045	1.334	4.268	0	2.150	2.527	-2.332
2046	1.187	3.891	0	1.961	2.332	-2.139
2047	1.051	3.528	0	1.779	2.139	-1.949
2048	925	3.182	0	1.606	1.949	-1.766
2049	809	2.854	0	1.442	1.766	-1.591
2050	703	2.546	0	1.287	1.591	-1.427
2051	607	2.257	0	1.142	1.427	-1.272
2052	521	1.989	0	1.007	1.272	-1.127
2053	444	1.741	0	882	1.127	-992
2054	375	1.513	0	767	992	-868
2055	315	1.305	0	662	868	-753
2056	262	1.116	0	567	753	-649
2057	216	947	0	481	649	-555
2058	176	795	0	404	555	-471
2059	142	662	0	337	471	-395
2060	114	545	0	277	395	-329
2061	90	443	0	226	329	-270
2062	70	356	0	181	270	-220
2063	54	282	0	144	220	-176
2064	41	221	0	113	176	-140
2065	30	170	0	87	140	-109
2066	22	129	0	66	109	-84
2067	16	96	0	49	84	-64
2068	11	70	0	36	64	-47
2069	8	50	0	26	47	-35
2070	5	35	0	18	35	-25
2071	0	0	0	0	25	-17
2072	17	0

Fylgiskjal II.

Réttindi sjóðfélaga í LSR og LH eftir fjárhæð skuldbindinga.

Taflan sýnir fjölda sjóðfélaga og réttindi miðað við árslok 1997.

LSR, B-deild	LSR, B-deild	LH	LH	Lífeyrissjóður

alþingismanna	Lífeyrissjóður

ráðherra
Réttindi

í millj. kr.	Heildarskuld-

binding	Áfallin

skuldbinding	Heildarskuld-

binding	Áfallin

skuldbinding	Áfallin

skuldbinding	Áfallin

skuldbinding
–1	12.173	16.340	325	542	73	2
1–2	3.673	7.093	165	480	58	2
2–3	3.190	4.610	105	354	98	10
3–4	3.083	3.243	87	285	46	7
4–5	3.069	2.275	67	267	41	7
5–6	3.073	1.715	79	258	22	8
6–7	2.742	1.376	144	217	25	5
7–8	2.312	1.139	241	187	11	6
8–9	1.966	889	321	135	12	3
9–10	1.650	685	326	120	10	1
10–11	1.268	618	336	86	11	3
11–12	1.003	486	302	69	7	1
12–13	743	345	264	44	10	1
13–14	566	297	164	30	5	0
14–15	402	236	100	29	7	1
15–16	298	180	62	23	4	0
16–17	252	159	34	15	3	0
17–18	152	113	20	9	5	0
18–19	123	90	14	8	4	1
19–20	90	68	7	5	3	0
20–21	78	55	0	0	4	0
21–22	59	43	0	0	1	0
22–23	63	45	0	0	2	0
23–24	60	50	0	0	2	0
24–25	35	25	0	0	1	0
25–26	30	16	0	0	3	0
26–27	25	16	0	0	3	0
27–28	15	15	0	0	1	0
28–29	20	19	0	0	0	0
29–48	104	76	0	0	0	0