123. löggjafarþing 1998–99.

Þskj. 1230 — 618. mál.

Skýrsla

samgönguráðherra um rannsóknir sjóslysa.

(Lögð fyrir Alþingi á 123. löggjafarþingi 1998–99.)

Samgönguráðherra skipar rannsóknarnefnd sjóslysa í samræmi við 230 gr. siglingalaga, nr. 34/1985.

Nefndina skipa nú:

Haraldur Blöndal hrl., formaður,

Emil Ragnarsson skipaverkfræðingur,

Árni Árnason vélfræðingur,

Hilmar Snorrason, skólastjóri Slysavarnarskólans,

Ólafur M. Kristinsson, hafnarstjóri í Vestmannaeyjum.

Kristján Guðmundsson skipstjóri er framkvæmdastjóri nefndarinnar.

Nefndin hefur undanfarin ár starfað með svipuðum hætti. Á árinu 1998 flutti nefndin í betra húsnæði á annarri hæð í Hafnarhúsinu. Er starfsumhverfi allt annað og í samræmi við áætlanir um að efla starf nefndarinnar og jafnframt að styrkja sjóslysarannsóknir. Heimild er á fjárlögum til þess að bæta við starfsfólki. Á því þingi sem nú er að ljúka var lagt fram frumvarp til laga um rannsóknir sjóslysa. Ekki náðist að afgreiða það á þessu þingi. Er rétt að ítreka að brýnt er að setja nýjan lagaramma um rannsóknir sjóslysa, ekki síst í ljósi þess að Alþjóðasiglingamálastofnunin hefur samþykkt ályktun um rannsóknir sjóslysa og má vænta þess að einstök aðildarríki stofnunarinnar muni fara eftir henni í framtíðinni. Þá er þess einnig að geta að rannsóknir á sjóslysum taka of langan tíma vegna núverandi skipulags. Nauðsynlegt er að rannsóknaraðilar sjóslysa geti tafarlaust haft samband við aðila þegar sjóslys verða, bæði með tilliti til þess að ná glöggum framburði vitna og eins til þess að koma að vettvangi áður en hann spillist, ef hægt er vegna aðstæðna.

Skýrslur nefndarinnar eru gefnar út. Er útgáfa þeirra fjármöguð þannig að safnað er auglýsingum í þær og þeim síðan dreift meðal sjómanna. Skýrsla fyrir árið 1995 kom út í febrúar sl. Skýrsla fyrir árið 1996 er farin í prentun og kemur væntanlega út í maí nk. Eftir er að ljúka rannsókn á sjö málum af málum ársins 1997 og má vænta þeirrar skýrslu í ágúst/ september nk. Af málum ársins 1998 er eftir að ljúka rannsókn á 61 máli. Ætlunin er að í framtíðinni verði hægt að nálgast skýrslur nefndarinnar á netinu.

Tala þeirra mála er nefndin hefur tekið til rannsóknar er svipuð frá ári til árs. Er um það vísað í eftirgreinda töflu til samanburðar.

Eðli mála	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998
Skip sekkur	8	18	14	10	17	6	8	8
Skip strandar	22	15	27	28	19	17	10	14
Árekstur	11	3	7	5	7	11	11	2
Eldur um borð	8	6	4	14	12	11	6	6
Leki að skipi	5	6	3	3	1	1	1	0
Annað	15	11	13	6	3	12	9	10
Slys á mönnum	64	38	41	69	56	65	55	63
Dauðaslys	13	12	9	4	2	9	5	3
Samtals	146	109	118	139	117	132	105	106
Mál tekin til umfjöllunar	146	104	113	113	108	140	99	106

Slysin skiptast þannig í flokka. Það skal tekið fram að tölur um slys eru fengnar frá Tryggingastofnun ríkisins og eru tölur fyrir árin 1997 og 1998 ekki tilbúnar.

Atburður	1991	1992	1993	1994	1995	1996
Dauðaslys:
Þegar skip ferst eða strandar	7	7	5	1	0	5
Maður fellur fyrir borð	0	4	1	1	1	2
Við vindur	0	0	0	1	0	0
Af öðrum orsökum	4	1	3	1	1	2
Brunaslys:

Eldur um borð

1

2

0

0

3

0
Af völdum sýru eða annarra efna	0	2	0	0	3	0
Af völdum sjóðandi vökva	2	0	1	1	3	2
Af öðrum orsökum	3	5	0	3	1	1
Verður fyrir skurði eða stungu	57	54	58	48	43	39
Slys vegna brotsjóa	19	15	9	12	5	9
Slys við vindur:
Lendir inni á vindu	7	6	3	8	0	1
Klemmist af völdum hífinga	12	17	18	26	24	29
Eitthvað slæst til við hífingu	64	75	73	67	62	73
Festingar á blökkum o.fl. bilar	2	1	14	11	10	2
Varð á milli, klemmdist	48	55	58	39	27	35
Rann til á þilfari og féll	66	114	112	82	101	90
Slasaðist við störf í vélarrúmi	2	2	14	5	1	6
Slasaðist við störf í lest	25	32	17	29	18	26
Slasaðist við löndun afla	9	7	10	8	6	5
Slasaðist við losun/lestun/sjóbúnað
á flutningaskipi	0	0	3	2	0	5
Slasaðist við að fara að eða frá borði	11	11	9	13	7	0
Slasaðist við landfestar	7	2	6	4	6	8
Slasaðist við fall í stiga	23	22	6	18	16	18
Önnur slys ekki áður tilgreind	90	60	68	67	50	62
Tognun í baki	23	23	13	21	17	9
Tognun á útlim	9	7	4	5	12	7
Samtals	491	524	505	473	417	436
Á þessum árum hefur kostnaður vegna starfsemi nefndarinnar verið sem hér segir, í kr.:

1991	6.230.204

1992	5.858.538

1993	6.621.823

1994	7.705.328

1995	8.707.209

1996	8.756.513

1997	11.555.170

1998	16.183.985

Á þessu ári eru veittar 16,9 millj. kr. til nefndarinnar.

Umfangsmestu rannsóknir á orsökum slysa sem gerðar hafa verið á síðustu þremur árum eru án efa rannsóknir á orsökum þess að skelfiskbáturinn Æsa ÍS-87 fórst í júlí 1996, að m.s. Vikartindur strandaði og að ms. Dísarfell fórst, hvort tveggja í mars 1997.

Æsuslysið varð til þess að fjárveitingar hafa mjög verið auknar til sjóslysarannsókna. Rannsókn þess slyss lauk sumarið 1998.

Vikartindsstrandið olli miklu umhverfistjóni. Skipið var þýskt en eigi að síður var talið eðlilegt að rannsaka tildrög slyssins hér. Rannsókn slyssins lauk haustið 1998. Skömmu síðar hófust sjópróf í Þýskalandi um orsakir slyssins og voru þær taldar hinar sömu og rann sóknarnefndin hafði komist að.

M.s. Dísarfell var skráð á Antigua-Barbuda. Þar sem það hafði íslenska áhöfn var talið eðlilegt að kanna orsakir slyssins hér á landi. Rétt er að taka fram að samkvæmt upplýs ingum frá útgerð skipsins hafa yfirvöld á Antigua-Barbuda ekki óskað eftir skýrslum eða upplýsingum um afdrif m.s. Dísarfells. Gert er ráð fyrir að rannsókn málsins ljúki í apríl.

Sífellt fleiri farskip undir erlendum fána eru í siglingum til Íslands. Sum þessara skipa eru með íslenskar áhafnir, en önnur sigla með vörur að eða frá landinu. Alþjóðasiglingamála stofnunin hefur eins og fyrr segir samþykkt ályktun um rannsóknir sjóslysa þar sem meðal annars er fjallað um hvernig fara eigi með rannsóknir á slysum sem verða í lögsögu annars ríkis en fánaríkisins. Er þar talið rétt að það ríki þar sem slysið varð eigi slíkra hagsmuna að gæta að það geti látið rannsaka slík slys.

Ljóst er að ekki næst að ræða þessa skýrslu á þessu þingi sem nú er að ljúka. Eigi að síður er talið eðlilegt að leggja skýrsluna fram til þess að sjá megi hvernig farið hefur um sjóslysa rannsóknir á kjörtímabilinu, bæði hvað varðar fjölda mála og fjárveitinga til þessa mikil væga málaflokks.