126. löggjafarþing 2000–2001.

Þskj. 1166 — 562. mál.

Svar

heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra við fyrirspurn Péturs H. Blöndals um eingreiðslur tekjutryggingar.

Hinn 1. apríl sl. greiddi Tryggingastofnun ríkisins út leiðrétta tekjutryggingu til örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega í samræmi við lög nr. 3/2001 sem breyttu 17. gr. laga nr. 117/1993, um almannatryggingar. Þessi lagabreyting var gerð í kjölfar dóms Hæstaréttar í svokölluðu öryrkjamáli.

Hér er um að ræða endurreikning tekjutryggingar fyrir tímabilið 1. janúar 1997 – 31. desember 2000 og fara hér á eftir nánari útskýringar á því hvað breytingar þessar fela í sér, hvaða reglur gilda um útreikning, hvernig brugðist hefur verið við þeim af hálfu Trygginga
stofnunar o.fl.

Hvað er verið að greiða?

Greidd er tekjutrygging ásamt 5,5% vöxtum auk orlofs- og desemberuppbótar. Til frá
dráttar koma greiðslur tekjutryggingar og orlofs- og desemberuppbóta sem þegar hafa verið greiddar á árunum 1997–2000. Tryggt er að greiðslur lækka ekki í kjölfar endurreiknings.

Greiðslur þessar eru skattskyldar, þ.e. bæði tekjutrygging og vextir. Staðgreiðsla skatta er hins vegar einungis dregin af fjárhæðum tekjutryggingar og orlofs- og desemberuppbóta. Vextir af þessum fjárhæðum koma hins vegar til skattlagningar við álagningu opinberra gjalda á næsta ári.

Í tengslum við þessar leiðréttingar nú sendir Tryggingastofnun viðkomandi lífeyrisþegum greiðsluseðil og sérstakt yfirlit þar sem fram koma mánaðarlegar greiðslur eins og þær voru á tímabilinu, hver rétturinn er nú samkvæmt lagabreytingunni, fjárhæð mismunar þeirra greiðslna og vextir af síðastnefndu fjárhæðinni til 1. apríl nk. Leiðrétting fyrir allt tímabilið auk vaxta er tilgreind neðst á yfirlitinu. Þar koma fram brúttótölur, þ.e. heildargreiðsla fyrir staðgreiðslu skatta.

Hverjir geta fengið greiðslu?

Þeir sem metnir hafa verið til 75% örorku á tímabilinu 1. janúar 1997 – 31.desember 2000 eða hluta þess tímabils. Einungis þeir sem hafa verið í hjónabandi eða skráðri óvígðri sambúð á þessu tímabili eða hluta þess fá greiðslu að öðrum skilyrðum uppfylltum.

Eftirlifandi makar og aðrir erfingjar þeirra lífeyrisþega sem hafa látist á árunum 1997–2000 og hafa átt rétt á hærri greiðslum á tímabilinu fá sent bréf þar sem óskað er eftir upplýsingum um bankareikninga viðkomandi til að unnt verði að inna greiðsluna af hendi.

Hvaða reglur gilda um greiðslur?

Um er að ræða fjögurra ára tímabil en ekki gilda sömu reglur fyrir árin 1997 og 1998 ann
ars vegar og 1999 og 2000 hins vegar. Skal vikið stuttlega að þeim reglum sem gilda á hvoru tímabili fyrir sig.

Á árunum 1997 og 1998 hafa tekjur maka örorkulífeyrisþega engin áhrif á greiðslur tekjutryggingar lífeyrisþegans.

Á árunum 1999 og 2000 eru öryrkjum tryggðar lágmarkstekjur að upphæð 25.000 kr. á mánuði, auk grunnlífeyris. Ekki er verið að greiða tekjutryggingu að lágmarki 25.000 kr. á mánuði heldur er tekjutryggingunni ætlað að bæta upp það sem á vantar að aðrar tekjur líf
eyrisþegans, utan grunnlífeyris, nái þeirri fjárhæð. Samanlögð eigin tekjuöflun örorku
lífeyrisþega og tekjutrygging hans verða þannig aldrei lægri en 25.000 kr. á mánuði, auk grunnlífeyris. Tveir þriðju hlutar tekna öryrkjans hafa áhrif á hina nýju reglu. Sem dæmi má nefna örorkulífeyrisþega sem fær 30.000 kr. á mánuði úr lífeyrissjóði og eru það einu tekjur hans. Tveir þriðju af 30.000 kr. eru 20.000 kr. Til að ná 25.000 kr. lágmarkinu fær hann greidda tekjutryggingu sem svarar mismuninum á 20.000 kr. og 25.000 kr., þ.e. 5.000 kr.

1.	Hver er heildarupphæð eingreiðslna (tekjutrygging auk vaxta) samkvæmt bráðabirgða
ákvæði III í lögum nr. 3/2001, um breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 117/ 1993, sem Tryggingastofnun ríkisins greiðir 1. apríl nk.?

Heildarfjárhæð eingreiðslna fyrir árin 1997–2000 nemur alls 1.294.670.269 kr., þar af vextir 180.081.673 kr. Af fyrrgreindri fjárhæð fara 418.533.718 kr. í staðgreiðslu skatta. Nettógreiðsla nemur því 876.136.551 kr.

2.	Hversu mörg heimili fá eingreiðslur?

Alls fá 3.937 einstaklingar greidda eingreiðslu.

Af þessum 3.937 einstaklingum eru 2.982 konur og 955 karlar.

Taflan sýnir aldursdreifingu þeirra sem fengu eingreiðslu.

Aldur	Fjöldi
20–29 ára	103
30–39 ára	427
40–49 ára	743
50–59 ára	935
yfir 60 ára	1.729

3.	Hversu háar eru eingreiðslurnar að meðaltali?

Að meðaltali nemur eingreiðslan 328.847 kr. en 222.539 kr. eftir staðgreiðslu skatta.

Heildarfjárhæð fyrir tímabilið 1997 og 1998 nemur 1.007.658.605 kr. og heildarfjárhæð tímabilsins 1999 og 2000 nemur 287.011.664 kr.

Hæstu greiðslur námu rétt tæplega 1,5 millj. kr. en alls fengu 69 einstaklingar eingreiðslu að upphæð 1.400.000 kr. eða meira. Eingreiðslu að upphæð 1.000.000 kr. og hærri fengu 273 einstaklingar.

4.	Hvernig dreifast eingreiðslurnar að fjölda til eftir upphæð þeirra og mánaðartekjum (viðmiðunartekjum) hjóna/sambýlisfólks? Eingreiðslunum verði skipt í: undir 250.000 kr., 250.000–500.000 kr., 500.000–750.000 kr., 750.000–1.000.000 kr., 1.000.000– 1.250.000 kr., 1.250.000–1.500.000 kr., yfir 1.500.000 kr. Mánaðartekjum (viðmiðunar
tekjum) hjóna/sambýlisfólks verði skipt í: undir 100.000 kr., 100.000–150.000 kr., 150.000–200.000 kr., 200.000–300.000 kr., 300.000–400.000 kr., 400.000–500.000 kr., yfir 500.000 kr. Með mánaðartekjum (viðmiðunartekjum) er átt við síðustu þekktar við
miðunartekjur.

Taflan sýnir dreifingu eingreiðslna skipt eftir upphæð greiðslnanna, fjölda greiðsluþega og viðmiðunartekjum þeirra, fjárhæðir í þús. kr.

Upphæð eingreiðslu	Tekjur undir 100	Tekjur 100–150	Tekjur 150–200	Tekjur 200–250	Tekjur 250–300	Tekjur 300–400	Tekjur 400–500	Tekjur yfir 500	Fjöldi samtals
0–250	999	310	289	200	148	144	69	27	2.195
250–500	263	147	147	88	62	65	32	15	819
500–750	106	44	73	48	53	52	19	15	410
750–1.000	60	17	36	34	32	36	8	13	236
1.000–1.250	38	7	10	34	13	26	8	3	139
1.250–1.500	54	0	1	14	18	27	13	11	138
Samtals	1.520	525	565	418	326	350	149	84	3.937

5.	Hverjar eru samtals eingreiðslur í hverjum hóp skv. 4. lið?

Taflan sýnir skiptingu greiðslna eftir fjárhæðum og fjölda einstaklinga.

Eingreiðsla	Heildargreiðslur	Fjöldi
0–250.000	197.419.139	2.195
250.000–500.000	297.520.482	819
500.000–750.000	248.278.658	410
750.000–1.000.000	202.872.373	236
1.000.000–1.250.000	156.904.777	139
1.250.000–1.500.000	191.674.840	138
Samtals	1.294.670.269	3.937

6.	Hvað er talið að eingreiðslur hefðu hækkað mikið að jafnaði ef ákveðið hefði verið að greiða tekjutryggingu allt aftur til gildistöku laga um almannatryggingar, nr. 117/1993, 1. janúar 1994?

Samkvæmt upplýsingum Tryggingastofnunar ríkisins mun það taka alllangan tíma að svara þessari spurningu og auk þess mundi það verða mjög dýrt í vinnslu. Upplýsingaöflun fyrir þennan lið fyrirspurnarinnar er því utan þess ramma sem þetta form býður upp á.