127. löggjafarþing 2001–2002.

Þskj. 888 — 567. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um fullgildingu samnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) og Jórdaníu.

(Lögð fyrir Alþingi á 127. löggjafarþingi 2001–2002.)

Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að fullgilda fyrir Íslands hönd samning milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) og hasjemíska konungsríkisins Jórdaníu sem undirritaður var í Vaduz 21. júní 2001.

Athugasemdir við þingsályktunartillögu þessa.

Með þingsályktunartillögu þessari er leitað heimildar Alþingis til fullgildingar á samningi milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) og hasjemíska konungsríkisins Jórdaníu, sem undirritaður var í Vaduz 21. júní 2001. Samningurinn í íslenskri þýðingu ásamt frumtextan
um á ensku er prentaður sem fylgiskjal með þingsályktunartillögu þessari. Bókanir og við
aukar sem fylgja samningnum munu liggja frammi á lestrarsal Alþingis.

Frá árinu 1989 hafa EFTA-ríkin lokið gerð fríverslunarsamninga við 18 ríki. Ferli þetta hófst við lok kalda stríðsins 1989 með gerð fríverslunarsamninga við ríki Mið- og Austur-
Evrópu og við Tyrkland og Ísrael. Á síðustu árum hafa EFTA-ríkin m.a. einbeitt sér að gerð fríverslunarsamninga við ríki Norður-Afríku og Miðausturlanda. Samningar eru á lokastigi við Singapúr auk þess sem viðræður hafa staðið yfir við Kanada, Túnis og Chile og gert er ráð fyrir að viðræður hefjist innan tíðar við Suður-Afríku. Jafnframt hafa farið fram könnun
arviðræður við lýðveldið Júgóslavíu.

EFTA-ríkin gera fríverslunarsamninga við ríki utan Evrópu á grundvelli ákvörðunar sem tekin var á ráðherrafundi EFTA-ríkjanna í Bergen í júní 1995. Ástæðan fyrir þessari ákvörð
un ráðherrafundarins var að tryggja að fyrirtæki í EFTA-ríkjunum yrðu ekki verr sett en fyrirtæki í ríkjum Evrópusambandsins í viðskiptum sínum við fyrirtæki í viðkomandi landi.

Viðræður við Jórdaníu hófust í kjölfar undirritunar samstarfsyfirlýsingar við Jórdaníu á ráðherrafundi EFTA-ríkjanna sem haldinn var í Genf í Sviss í júní 1997. Tilgangurinn með gerð fríverslunarsamningsins við Jórdaníu er að tryggja jafnvægi milli EFTA-ríkjanna og Evrópusambandsríkjanna í viðskiptum við Jórdaníu. Evrópusambandið og Jórdanía hafa lokið gerð samnings um fríverslun sín á milli. EFTA-ríkin vilja taka þátt í þeirri viðleitni Evrópusambandsins að stuðla að viðskiptatengslum landa norðausturstrandar Miðjarðarhafs og Miðausturlanda við Evrópu og þróun í átt til fríverslunar um þetta svæði allt.

Fríverslunarsamningurinn við Jórdaníu er hliðstæður öðrum fríverslunarsamningum sem EFTA-ríkin hafa gert. Samningurinn, eins og aðrir fríverslunarsamningar, fjallar m.a. um meðferð tolla og samsvarandi gjalda, upprunareglur og samvinnu um tollaframkvæmd, ríkis
einokun, tæknilegar reglugerðir, greiðslur og yfirfærslur, opinber innkaup, vernd hugverka, samkeppni fyrirtækja, ríkisaðstoð, undirboð og erfiðleika vegna greiðslujafnaðar, svo það

helsta sé nefnt.

Samningurinn kveður á um fríverslun milli EFTA-ríkjanna og Jórdanía með iðnaðarvörur sem taldar eru upp í 25.–97. kafla tollskrárinnar. Samningurinn felur í sér að frá og með gildistöku hans fella EFTA-ríkin og Jórdanía niður alla innflutningstolla og gjöld á iðnaðar
vörum sem upprunnar eru í aðildarríkjum samningsins. Undantekning er gerð frá þessu varð
andi vörur sem upprunnar eru í EFTA-ríkjunum og taldar eru upp í viðauka III við samning
inn. Tollar og gjöld á þessar iðnaðarvörur falla hins vegar niður í áföngum á allt að tólf árum eftir gildistöku samningsins.

Í viðauka II við fríverslunarsamninginn skuldbinda EFTA-ríkin og Jórdanía sig til að fella niður alla tolla og samsvarandi gjöld á sjávarafurðir frá og með gildistöku samningsins. Þó hefur Jórdanía aðlögunartíma í eitt til þrjú ár til að fella niður tolla á fisktegundum sem nánar eru taldar upp í viðaukanum.

Varðandi viðskipti með landbúnaðarafurðir semur hvert EFTA-ríki tvíhliða við Jórdaníu. Bókun um landbúnaðarmál milli Íslands og Jórdaníu fylgir samningnum. Skv. 7. gr. bókunar
innar öðlast hún gildi sama dag og samningurinn milli EFTA-ríkjanna og Jórdaníu.

Fylgiskjal.

SAMNINGUR

milli EFTA-ríkjanna og

hasjemíska konungsríkisins Jórdaníu.

FORMÁLSORÐ

Lýðveldið Ísland, Furstadæmið Liechtenstein, konungsríkið Noregur og Svissneska ríkjasambandið (sem nefnast hér á eftir EFTA-ríkin) annars vegar,

og

Hasjemíska konungsríkið Jórdanía (sem nefnist hér á eftir Jórdanía) hins vegar, er nefnast hér á eftir einu nafni samningsaðilar:

sem hafa í huga mikilvægi þeirra tengsla sem eru milli EFTA-ríkjanna og Jórdaníu, einkum yfirlýsing
una um samvinnu sem var undirrituð í Genf í júní 1997, og eiga þá ósk sameiginlega að styrkja þessi tengsl og koma þannig á nánum og varanlegum sam
skiptum,

sem árétta stuðning sinn við sáttmála Sameinuðu þjóðanna, einkum fjölflokkalýðræði er byggist á rétt
arreglum og frelsi í stjórnmálum og atvinnulífi og virðingu fyrir mannréttindum, þar með talið réttind
um þeirra sem tilheyra minnihlutahópum,

sem hafa hugfastan þann ásetning sinn að stuðla á virkan hátt efnahagslegum samruna svæðisins sem Evrópa og Miðjarðarhafssvæðið mynda,

sem eru meðvituð um að þeir þurfa að leggjast á eitt um að efla pólitískan stöðugleika og efnahags
þróun á svæðinu með því að hvetja til tvíhliða sam
vinnu og samvinnu milli svæða,

sem eru þess fullvissir að samningur þessi muni skapa og styrkja stækkað og samstillt fríverslunar
svæði Evrópu og Miðjarðarhafslandanna og vera þannig mikilvægt framlag til samruna þessara svæða,

sem hafa í huga þróun í stjórnmálum og efna
hagsþróun sem átt hefur sér stað í Evrópu og í Aust
urlöndum nær á undanförnum árum, einkum friðar
ferlið í Austurlöndum nær,

sem hafa í huga að efnahagsþróun hefur verið með mismunandi hætti í Jórdaníu og í EFTA-ríkjun
um,

sem æskja þess að skapa hagstæð skilyrði fyrir þróun og fjölbreytni í viðskiptum sín á milli og aukna samvinnu, bæði viðskiptalega og efnahags
lega, á sviðum þar sem þeir eiga sameiginlegra hags
muna að gæta, á grundvelli jafnræðis, gagnkvæms ávinnings, reglunnar um bann við mismunun og þjóðaréttar,

sem hafa í huga skuldbindingu EFTA-ríkjanna og Jórdaníu um fríverslun er byggist á réttindum og skyldum hvers þeirra um sig samkvæmt Marakess-
samningnum um stofnun Alþjóðaviðskiptastofnunar
innar (sem nefnist hér á eftir WTO") og samkvæmt öðrum marghliða, svæðisbundnum og tvíhliða gern
ingum um samvinnu,

sem eru staðráðin í að beita þessum samningi með það að markmiði að varðveita og vernda um
hverfið og tryggja hagkvæmustu nýtingu náttúruauð
linda í samræmi við meginregluna um sjálfbæra þró
un,

sem eru enn fremur sannfærð um að þessi samn
ingur muni skapa skilyrði sem stuðli að samskiptum þeirra á sviði efnahagsmála, viðskiptamála og fjár
festinga með því að sett verði skilyrði um að auka smám saman frelsi í vöruviðskiptum og gefa frelsi í þjónustuviðskiptum,

HAFA ÁKVEÐIÐ, í samræmi við framangreind markmið, að gera með sér svohljóðandi samning (hér á eftir nefndur samningurinn):

1. gr.

Markmið

1.	EFTA-ríkin og Jórdanía koma hér með á fót frí
verslunarsvæði í samræmi við ákvæði samnings þessa.

2.	Samningur þessi, sem byggist á viðskiptasam
böndum milli markaðshagkerfa og á meginreglum lýðræðis og því að mannréttindi séu virt, miðar að því:

a)	að efla, með auknum gagnkvæmum viðskiptum, samfellda þróun efnahagslegra samskipta EFTA-
ríkjanna og Jórdaníu og stuðla þannig, bæði í EFTA-ríkjunum og Jórdaníu, að framþróun efna
hagsmála, betri lífs- og atvinnuskilyrðum og auk
inni framleiðni og fjárhagslegum stöðugleika;

b)	að skapa eðlileg samkeppnisskilyrði í viðskiptum milli samningsaðilanna;

c)	að stuðla þannig, með afnámi viðskiptahafta, að efnahagssamruna Evrópu og Miðjarðarhafslanda og samfelldri þróun og aukningu alþjóðavið
skipta;

d)	að stuðla að þróun jafnvægra efnahagstengsla milli samningsaðilanna á grundvelli samvinnu.

2. gr.

Gildissvið

Samningurinn tekur til:

a)	framleiðsluvara sem heyra undir 25.–97. kafla í samræmdu vörulýsingar- og vöruheitaskránni (ST), að undanskildum þeim vörum sem skráðar eru í I. viðauka;

b)	framleiðsluvara sem tilgreindar eru í bókun A, að teknu viðeigandi tilliti til fyrirkomulags þess sem kveðið er á um í þeirri bókun;

c)	fisks og annarra sjávarafurða eins og kveðið er á um í II. viðauka;

sem upprunnar eru í EFTA-ríki eða í Jórdaníu.

3. gr.

Samvinna á sviði efnahagsmála og

tæknileg og fjárhagsleg aðstoð

1.	Samningsaðilarnir lýsa sig reiðubúna til að hafa með sér samvinnu á sviði efnahagsmála, í samræmi við innlend stefnumið, þar sem sérstök áhersla er lögð á þær atvinnugreinar sem eiga í erfiðleikum í Jórdaníu í kjölfar endurskipulagningar á því með hvaða hætti frelsi í atvinnulífinu eru aukið.

2.	Samningsaðilarnir skulu, í því skyni að greiða fyrir framkvæmd þessa samnings, samþykkja viðeig
andi aðferðir við að veita tæknilega og fjárhagslega aðstoð og samvinnu viðeigandi yfirvalda sinna, eink
um að því er varðar hugverk, í tollamál, tæknilegar reglur og önnur svið eftir því sem þurfa þykir. Með þetta að markmiði skulu þeir samræma aðgerðir sínar og viðeigandi alþjóðastofnana.

4. gr.

Upprunareglur og samvinna

um tollaframkvæmd

1.	Í bókun B er kveðið á um upprunareglur og fyrir
komulag á samvinnu stjórnvalda.

2.	Samningsaðilarnir skulu gera viðeigandi ráðstaf
anir, þar á meðal um endurskoðun af hálfu sameigin
legu nefndarinnar og fyrirkomulag á samvinnu stjórnvalda, til að tryggja að ákvæði 5., 7., 8., 9., 14. og 23. gr. samningsins og bókunar B séu fram
kvæmd á samræmdan og skilvirkan hátt og til að draga svo sem unnt er úr þeim formkröfum sem gerðar eru í viðskiptum, og til að finna lausn á þeim vandamálum sem af framkvæmd ákvæðanna leiðir þannig að allir geti vel við unað

3.	Á grundvelli endurskoðana sem um getur í 2. mgr. skulu samningsaðilarnir taka ákvörðun um við
eigandi ráðstafanir.

5. gr.

Innflutningstollar og gjöld sem

hafa samsvarandi áhrif

1.	Engir nýir innflutningstollar eða gjöld sem hafa samsvarandi áhrif skulu lögð á viðskipti milli EFTA-
ríkjanna og Jórdaníu.

2.	Frá og með gildistöku þessa samnings skulu samningsaðilar afnema alla innflutningstolla á fram
leiðsluvörum, sem upprunnar eru í EFTA-ríki eða í Jórdaníu, og gjöld sem hafa samsvarandi áhrif, nema eins og kveðið er á um í III. viðauka.

6. gr.

Grunntollar

1.	Grunntollur á hverja framleiðsluvöru, sem á að fara stiglækkandi samkvæmt þessum samningi, skal samsvara bestukjaratollinum sem í gildi var 2. apríl 2000.

2.	Komi almennar tollalækkanir til framkvæmda fyrir, við eða eftir gildistöku þessa samnings, m.a. lækkanir í samræmi við skuldbindingar sem leiða af Úrúgvæ-viðræðunum og aðild Jórdaníu að Alþjóða
viðskiptastofnuninni, skulu lækkuðu tollarnir koma í stað grunntolla, sem um getur í 1. mgr., frá þeim tíma sem lækkanirnar koma til framkvæmda eða frá og með gildistöku þessa samnings, verði hún síðar.

3.	Reikna skal lækkuðu tollana í samræmi við III. viðauka með einum aukastaf eða, þegar um er að ræða sérstaka tolla, með tveimur aukastöfum.

7. gr.

Fjáröflunartollar

Ákvæði 5. gr. gilda þar að auki um fjáröflunar
tolla.

8. gr.

Útflutningstollar og gjöld sem

hafa samsvarandi áhrif

1.	Engir nýir útflutningstollar eða gjöld sem hafa samsvarandi áhrif skulu lögð á viðskipti milli EFTA-
ríkjanna og Jórdaníu.

2.	EFTA-ríkin og Jórdanía skulu, frá og með gildis
töku þessa samnings, afnema alla útflutningstolla á framleiðsluvörum og gjöld sem hafa samsvarandi áhrif, nema eins kveðið er á um í IV. viðauka.

9. gr.

Magntakmarkanir á innflutningi eða útflutningi og ráðstafanir sem hafa samsvarandi áhrif

1.	Engar nýjar magntakmarkanir skulu settar á inn
flutning eða útflutning né ráðstafanir gerðar sem hafa samsvarandi áhrif á viðskipti milli EFTA-ríkj
anna og Jórdaníu.

2.	EFTA-ríkin og Jórdanía skulu, frá og með gildis
töku þessa samnings, afnema magntakmarkanir á innflutningi eða útflutningi og ráðstafanir sem hafa samsvarandi áhrif, nema eins og kveðið er á um í V. viðauka.

10. gr.

Almennar undantekningar

Samningurinn kemur ekki í veg fyrir að leggja megi bönn eða takmarkanir á innflutning, útflutning eða umflutning vöru sem réttlætist af almennu sið
gæði, allsherjarreglu eða almannaöryggi, verndun lífs og heilsu manna eða dýra, gróður- eða umhverf
isvernd, verndun þjóðarverðmæta er hafa listrænt, sögulegt eða fornfræðilegt gildi, verndun hugverka, reglum um meðferð á gulli og silfri eða verndun tak
markaðra náttúruauðlinda, séu slíkar ráðstafanir gerðar í tengslum við takmarkanir á framleiðslu eða neyslu innan lands. Slík bönn eða takmarkanir mega þó ekki leiða til geðþóttabundinnar mismununar eða til þess að duldar takmarkanir séu lagðar á viðskipti milli samningsaðilanna.

11. gr.

Ríkiseinkasala

EFTA-ríkin og Jórdanía skulu tryggja í áföngum aðlögun á ríkiseinkasölu í viðskiptum, með þeim undanþágum sem er mælt fyrir um í bókun C og með fyrirvara um Hinn almenna samning um tolla og viðskipti frá 1994 (hér á eftir nefndur GATT-samn
ingurinn frá 1994",) þannig að ríkisborgurum EFTA-
ríkja og Jórdaníu verði ekki mismunað að því er varðar skilyrði til aðdrátta og markaðssetningar á vörum við lok fimmta ársins frá gildistöku þessa samnings. Senda skal sameiginlegu nefndinni upp
lýsingar um þær ráðstafanir sem eru samþykktar til að koma þessu markmiði í framkvæmd.

12. gr.

Tæknilegar reglur

1.	Samningsaðilar skulu hafa með sér samvinnu á sviði tæknilegra reglna, stöðlunar og samræmismats og stuðla að lausnum sem nýtast hvarvetna á al
þjóðavettvangi með viðeigandi ráðstöfunum. Sam
eiginlega nefndin skal taka saman viðmiðunarreglur vegna framkvæmdar þessarar málsgreinar.

2.	Samningsaðilar samþykkja að hafa tafarlaust samráð innan sameiginlegu nefndarinnar til að finna viðeigandi lausn telji samningsaðili að annar samn
ingsaðili hafi gert ráðstafanir sem gætu skapað eða hafi skapað tæknilega hindrun í viðskiptum, eins og skilgreint er í samningi Alþjóðaviðskiptastofnunar
innar um tæknilegar viðskiptahindranir.

3.	Farið skal með skuldbindingar samningsaðila, um að tilkynna drög að tæknilegum reglugerðum, í samræmi við ákvæði í samningi Alþjóðaviðskipta
stofnunarinnar um tæknilegar viðskiptahindranir.

13. gr.

Viðskipti með landbúnaðarafurðir

1.	Samningsaðilar lýsa sig reiðubúna, að því marki sem stefna þeirra í landbúnaðarmálum leyfir, að stuðla að samstilltri þróun viðskipta með landbúnað
arafurðir.

2.	Til að ná þessum markmiðum hefur hvert EFTA-
ríki gert tvíhliða samning við Jórdaníu um ráðstaf
anir til að greiða fyrir viðskiptum með landbúnaðar
afurðir.

3.	Samningsaðilar skulu beita reglum sínum um hollustuhætti eða heilbrigði dýra og plantna án mis
mununar og skulu ekki gera nýjar ráðstafanir sem gætu torveldað viðskipti með ótilhlýðilegum hætti.

14. gr.

Innlendir skattar og reglur

1.	Samningsaðilar skulu leggja á innlenda skatta og önnur gjöld og beita innlendum reglum í samræmi við III. gr. GATT-samningsins frá 1994 og aðra við
eigandi samninga Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar.

2.	Útflytjendur skulu ekki njóta hærri endurgreiðslu á innlendum sköttum en nemur beinum og óbeinum sköttum á framleiðsluvörur sem eru fluttar út til yfir
ráðasvæðis samningsaðila.

15. gr.

Greiðslur og yfirfærslur

1.	Engar hömlur má leggja á greiðslur tengdar við
skiptum milli EFTA-ríkis og Jórdaníu eða yfirfærsl
ur á slíkum greiðslum til yfirráðasvæðis samningsað
ila þar sem kröfuhafi er búsettur.

2.	Samningsaðilar skulu forðast að takmarka veit
ingu, endurgreiðslu eða móttöku lána til skamms eða meðallangs tíma vegna viðskipta sem íbúi á yfir
ráðasvæði samningsaðila á hlut að, með því að setja höft á gjaldeyrisviðskipti eða með stjórnsýsluathöfn
um sem leiða til takmörkunar.

3.	Ekki skal gera takmarkandi ráðstafanir vegna yfirfærslna í tengslum við fjárfestingar, sérstaklega ekki vegna heimsendingar fjárhæða sem hafa verið notaðar til fjárfestingar eða endurfjárfestingar og hvers konar tekna af þeim.

16. gr.

Opinber innkaup

1.	Samningsaðilar telja það ófrávíkjanlegt markmið samnings þessa að auka frelsi á opinberum inn
kaupamörkuðum sínum án allrar mismununar og á grundvelli gagnkvæmni.

2.	Í þessu skyni skulu samningsaðilar setja reglur innan ramma sameiginlegu nefndarinnar með það í huga að tryggja slíkt frelsi. Taka skal tilhlýðilegt tillit til þróunar sem á sér stað á vettvangi Alþjóða
viðskiptastofnunarinnar.

3.	Hlutaðeigandi samningsaðilar skulu leitast við að gerast aðilar að samningi Alþjóðaviðskiptastofnunar
innar um opinber innkaup.

17. gr.

Hugverkavernd

1.	Samningsaðilunum ber að gera ráðstafanir til að veita og tryggja nægilega og árangursríka vernd hug
verkaréttar án mismununar, þar með taldar ráðstafan
ir til að vernda þessi réttindi gegn brotum, einkum eftirlíkingu og ólöglegri nýtingu, í samræmi við ákvæði þessarar greinar, VI. viðauka við þennan samning og þá alþjóðasamninga sem um getur í hon
um.

2.	Samningsaðilarnir skulu ekki veita ríkisborgurum annarra samningsaðila lakari meðferð en þeir veita eigin ríkisborgurum. Undanþágur frá þessari skuld
bindingu skulu veittar í samræmi við efnisleg ákvæði 3. gr. samningsins Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum (sem nefnist hér á eftir TRIPS-samningurinn).

3.	Samningsaðilarnir skulu ekki veita ríkisborgurum annarra samningsaðila lakari meðferð en veitt er rík
isborgurum annarra ríkja. Undanþágur frá þessari skuldbindingu skulu veittar í samræmi við efnisleg ákvæði TRIPS-samningsins, einkum 4. og 5. gr. Í samræmi við d-lið 4. gr. TRIPS-samningsins er und
anþegið þessari skuldbindingu hyglun, vild, forrétt
indi eða friðhelgi, sem tilkomin er vegna gildandi al
þjóðasamninga við gildistöku þessa samnings og hinum samningsaðilunum er tilkynnt um eigi síðar er sex mánuðum eftir gildistöku þessa samnings, að því tilskildu að slíkt valdi ekki geðþóttabundinni eða óréttlætanlegri mismunun gagnvart ríkisborgurum hinna samningsaðilanna. Samningsaðilar eru undan
þegnir kröfu um tilkynningu ef þeir hafa þegar sent TRIPS-ráðinu slíka tilkynningu. Undanþágur frá þessari skuldbindingu skulu vera í samræmi við efnisleg ákvæði TRIPS-samningsins, einkum 4. og 5. gr.

4.	Samningsaðilarnir samþykkja, að beiðni samn
ingsaðila, að endurskoða ákvæði þessarar greinar og VI. viðauka um vernd hugverkaréttinda með það í huga að auka þessa vernd enn frekar og forðast eða ráða bót á röskun í viðskiptum sem stafar af verndun hugverkaréttinda eins og hún er núna.

18. gr.

Reglur um samkeppni fyrirtækja

1.	Eftirfarandi samrýmist ekki réttri framkvæmd þessa samnings að því leyti sem það hefur áhrif á viðskipti milli EFTA-ríkis og Jórdaníu:

a)	allir samningar milli fyrirtækja, ákvarðanir sam
taka fyrirtækja og samstilltar aðgerðir fyrirtækja sem miða að því að koma í veg fyrir, takmarka eða raska samkeppni eða leiða til slíks;

b)	misnotkun eins eða fleiri fyrirtækja á yfirburða
stöðu á yfirráðasvæðum samningsaðila í heild eða á verulegum hluta þeirra.

2.	Ákvæði 1. mgr. skulu einnig gilda um starfsemi opinberra fyrirtækja og fyrirtækja sem njóta sér- eða einkaréttinda er samningsaðilar hafa veitt þeim, en beiting ákvæðanna má þó ekki hindra, að lögum eða í raun, framkvæmd opinberra verkefna sem þeim eru fengin.

3.	Telji samningsaðili fimm árum eftir gildistöku þessa samnings að tiltekið athæfi, sem um getur í 1. og 2. mgr., skaði eða geti skaðað hagsmuni hans alvarlega eða valdið innlendum iðnaði hans umtals
verðum skaða er honum heimilt að grípa til viðeig
andi ráðstafana samkvæmt skilyrðunum og í sam
ræmi við þá málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 25. gr.

4.	Sameiginlega nefndin skal með hliðsjón af efna
hagsástandinu í Jórdaníu ákveða hvort rétt sé að framlengja tímabilið, sem um getur í 3. mgr., um önnur fimm ár.

5.	Með fyrirvara um 4. mgr. og að loknu því tíma
bili sem tíundað er í 3. mgr. er samningsaðila heimilt að gera viðeigandi ráðstafanir samkvæmt þeim skil
málum og í samræmi við þá málsmeðferð sem er mælt er fyrir um í 25. gr. telji hann að tiltekið athæfi samrýmist ekki ákvæðum 1. og 2. mgr.

19. gr.

Styrkir

1.	Farið skal með réttindi og skyldur samningsað
ilanna varðandi styrki og jöfnunarráðstafanir í sam
ræmi við XVI. gr. GATT-samningsins frá 1994 og samning Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um styrki og jöfnunarráðstafanir, nema kveðið sé á um annað í þessari grein.

2.	Samningsaðilarnir skulu sjá til þess að ráðstafanir sem felast í styrkjum séu gagnsæjar með því að til
kynna þær til Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar skv. 1. mgr. XVI. gr. í GATT-samningnum frá 1994 og 25. gr. samnings Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um styrki og jöfnunarráðstafanir.

3.	Áður en EFTA-ríki eða Jórdanía, eftir því sem við á, hefur rannsókn í því skyni að ákvarða hvort og að hve miklu leyti styrkir eru veittir í Jórdaníu eða EFTA-ríki og áhrif þess eins og kveðið er á um í 11. gr. samningsins um styrki og jöfnunarráðstafanir skal sá samningsaðili sem hyggst hefja rannsókn til
kynna þá skriflega þeim samningsaðila sem sætir rannsókn á vörum sínum tilkynningu um það og veita 45 daga frest til samráðs, frá móttöku tilkynn
ingarinnar, til að leita lausnar sem allir samningsað
ilar geta sætt sig við. Samráð skal fara fram í sam
eiginlegu nefndinni ef samningsaðili fer fram á það innan 20 daga frá viðtöku tilkynningarinnar.

20. gr.

Undirboð

Komist EFTA-ríki að raun um að undirboðum, í skilningi VI. gr. GATT-samningsins frá 1994, sé beitt í viðskiptum við Jórdaníu eða verði Jórdanía vart við að undirboðum í þessum skilningi sé beitt í viðskiptum við EFTA-ríki getur viðkomandi samn
ingsaðili gert viðeigandi ráðstafanir í samræmi við samkomulagið um framkvæmd VI. gr. GATT-samn
ingsins frá 1994 og þá málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 25. gr.

21. gr.

Neyðaraðgerðir vegna innflutnings

tiltekinna framleiðsluvara

Þegar innflutningur tiltekinna framleiðsluvara eykst svo mjög eða á sér stað við slík skilyrði að það veldur eða gæti valdið:

a)	alvarlegum skaða fyrir innlenda framleiðendur sambærilegra framleiðsluvara eða samkeppnis
vara á yfirráðasvæði samningsaðilans sem flytur inn, eða

b)	alvarlegri röskun í einstökum greinum atvinnu
lífsins,

er viðkomandi samningsaðila heimilt að gera viðeig
andi ráðstafanir samkvæmt þeim skilmálum og í samræmi við þá málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 25. gr.

22. gr.

Endurskipulagning

1.	Jórdaníu er heimilt, í takmarkaðan tíma, að gera sérstakar ráðstafanir, sem víkja frá ákvæðum 4. gr., í formi tollahækkunar eða endurupptöku tolla.

2.	Ráðstafanirnar skulu eingöngu vernda nýjan iðn
að eða einstakar greinar atvinnulífs sem verið er að endurskipuleggja eða sem standa frammi fyrir alvar
legum erfiðleikum, einkum þegar erfiðleikarnir skapa mikil félagsleg vandamál.

3.	Heildarverðtollar og gjöld vegna endurskipulagn
ingar sem kunna að vera lögð á upprunavörur frá EFTA-ríkjunum í Jórdaníu mega ekki fara yfir 25% eftir að ráðstafanirnar eru komnar til framkvæmda og skulu vörur upprunnar í EFTA-ríkjunum njóta að einhverju leyti fríðinda umfram aðrar vörur. Árlegt heildarverðmæti innfluttra vara, sem þessar ráðstaf
anir taka til, skal ekki fara yfir 20% af árlegu heild
arverðmæti innfluttra iðnaðarvara í EFTA-ríkjunum á síðustu þremur árum sem hagtölur eru til fyrir.

4.	Beita má þessum ráðstöfunum í fimm ár hið lengsta nema sameiginlega nefndin heimili lengra tímabil. Þær skulu ekki gilda lengur en til loka 12 ára aðlögunartímabils.

5.	Ekki er heimilt að gera slíkar ráðstafanir vegna framleiðsluvara ef lengri tími en fjögur ár er liðinn frá því að allir tollar voru felldir niður svo og magn
takmarkanir eða gjöld eða ráðstafanir sem hafa sam
svarandi áhrif á framleiðsluvöruna.

6.	Jórdaníu ber að tilkynna sameiginlegu nefndinni um allar sérstakar ráðstafanir sem það hyggst beita og, að beiðni EFTA-ríkjanna, hafa samráð um þær og málefni viðkomandi atvinnugreinar í sameigin
legu nefndinni áður en þeim er beitt. Ef Jórdanía gerir slíkar ráðstafanir ber því að afhenda sameigin
legu nefndinni áætlun um afnám tollanna sem lagðir eru á samkvæmt þessari grein. Í áætluninni skal gera grein fyrir afnámi tollanna í jöfnum árlegum áföng
um sem hefjist eigi síðar en tveimur árum eftir að þeim er komið á, nema sameiginlega nefndin ákveði aðra áætlun.

7.	Þrátt fyrir 5. mgr. þessarar greinar er sameigin
legu nefndinni heimilt að gera undantekningu og heimila Jórdaníu að viðhalda ráðstöfunum, sem hafa áður verið gerðar skv. 1. mgr., í allt að þrjú ár um
fram 12 ára aðlögunartímabilið í því skyni að taka tillit til erfiðleika við að koma á fót nýjum iðnaði og ef verið er að endurskipuleggja tilteknar atvinnu
greinar eða sérstakir erfiðleikar steðja að þeim.

23. gr.

Endurútflutningur og alvarlegur vöruskortur

Leiði beiting ákvæðanna í 8. og 9. gr. til þess að:

a)	framleiðsluvara verði flutt aftur út til þriðja lands og samningsaðilinn, sem flytur út, hefur beitt magntakmörkunum á útflutning, útflutningstoll
um eða ráðstöfunum eða gjöldum sem hafa sam
svarandi áhrif gagnvart útflutningi umræddrar framleiðsluvöru þangað, eða

b)	alvarlegur skortur verði eða gæti orðið á vöru sem er nauðsynleg fyrir samningsaðila sem flytur út,

og þar sem ofangreindar aðstæður valda eða gætu valdið samningsaðilanum sem flytur úr alvarlegum erfiðleikum er þeim samningsaðila heimilt að gera viðeigandi ráðstafanir samkvæmt þeim skilmálum og í samræmi við þá málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 25. gr. Þessar ráðstafanir skulu vera án mismununar og skulu afnumdar þegar aðstæður réttlæta þær ekki lengur.

24. gr.

Erfiðleikar vegna greiðslujafnaðar

1.	Samningsaðilar skulu reyna að forðast að gera takmarkandi ráðstafanir vegna greiðslujafnaðar.

2.	Eigi samningsaðili í alvarlegum erfiðleikum með greiðslujöfnuð eða yfirvofandi hætta er á því er hon
um heimilt að gera takmarkandi ráðstafanir í við
skiptum, samkvæmt þeim skilmálum sem settir eru í GATT-samningnum frá 1994 og samkomulaginu um ákvæði um greiðslujöfnuð í GATT-samningnum frá 1994, sem skulu vara í takmarkaðan tíma og vera án mismununar og ekki hafa víðtækari áhrif en þörf er á til að leysa erfiðleika vegna greiðslujafnaðar. Ráðstafanir sem hafa áhrif á vöruverð skulu hafa for
gang og skal aflétta þeim smám saman eftir því sem erfiðleikar vegna greiðslujafnaðar minnka og með öllu þegar aðstæður réttlæta þær ekki lengur. EFTA-
ríkjunum eða Jórdaníu, eftir því sem við á, ber að til
kynna öðrum samningsaðilum og sameiginlegu nefndinni þegar í stað um slíkar ráðstafanir, helst áður en þær eru gerðar, og leggja fram eins fljótt og unnt er tímaáætlun um afnám þeirra. Sameiginlega nefndin skal kanna, fari einhver samningsaðilanna fram á það, hvort þörf er á að viðhalda ráðstöfunum sem gerðar hafa verið.

25. gr.

Málsmeðferð við beitingu

verndarráðstafana

1.	Áður en hafist er handa við að beita þeim vernd
arráðstöfunum, sem tilgreindar eru í eftirfarandi málsgreinum, skulu samningsaðilarnir leita lausnar á ágreiningi sín í milli með beinu samráði og til
kynna öðrum samningsaðilum þar um.

2.	Með fyrirvara um 6. mgr. þessarar greinar ber samningsaðila, sem íhugar að beita verndarráðstöf
unum, að tilkynna öðrum samningsaðilum og sam
eiginlegu nefndinni þegar þar um og láta þeim í té allar upplýsingar sem málið varða. Samningsaðilarn
ir skulu hefja viðræður innan sameiginlegu nefndar
innar án tafar til að leita lausnar sem allir samnings
aðilar geta sætt sig við.

3. a) Að því er varðar 18. gr. skulu samningsaðilarn
ir sem í hlut eiga veita sameiginlegu nefndinni nauðsynlega aðstoð til að rannsaka málið og, ef við á, binda enda á athæfið sem mótmælt hefur verið. Hafi samningsaðilinn sem í hlut á ekki bundið enda á athæfið sem mótmælt er innan þess tíma sem sameiginlega nefndin ákveður, eða ef nefndin kemst ekki að samkomulagi eftir samráð eða þrjátíu dögum eftir að málinu var vísað til hennar, er viðkomandi samningsaðila heimilt að gera þær ráðstafanir sem hann telur nauðsynlegar til að leysa erfiðleikana sem stafa af viðkomandi athæfi.

b)	Að því er varðar 20. gr. skal samningsaðilinn, sem flytur út, fá upplýsingar um undirboð um leið og yfirvöld í landi innflutningsaðila hefja rannsókn. Hafi undirboðum í skilningi VI. gr. GATT-samningsins frá 1994 ekki verið hætt eða önnur viðeigandi lausn fundist innan 30 daga frá því tilkynningin barst er innflutningsaðilanum heimilt að gera viðeigandi ráðstafanir.

c)	Að því er varðar 21. og 23. gr. skal sameiginlega nefndin rannsaka málið og taka þá ákvörðun sem þörf er á til að binda enda á erfiðleika sem samn
ingsaðili hefur tilkynnt um. Hafi engin ákvörðun verið tekin þrjátíu dögum eftir að málinu var vísað til sameiginlegu nefndarinnar er hlutaðeig
andi samningsaðila heimilt að gera þær ráðstaf
anir sem hann telur nauðsynlegar til að bæta úr ástandinu.

d)	Að því er varðar 32. gr. skal hlutaðeigandi samn
ingsaðili láta sameiginlegu nefndinni í té allar upplýsingar sem máli skipta við nákvæma rann
sókn málsins til að leita lausnar sem allir aðilar geta sætt sig við. Finni sameiginlega nefndin enga lausn eða ef níutíu dagar eru liðnir frá því að tilkynnt var um málið er hlutaðeigandi samn
ingsaðila heimilt að gera viðeigandi ráðstafanir.

4.	Skylt er að tilkynna öllum samningsaðilum og sameiginlegu nefndinni þegar í stað um verndarráð
stafanir sem gerðar eru. Umfang þeirra og gildistími skal takmarkast við það sem óhjákvæmilegt er til að bæta úr því ástandi sem leiddi til beitingar þeirra og skulu þær ekki vera umfangsmeiri en sá skaði sem umrætt athæfi eða erfiðleikar hafa valdið. Val á forgangsráðstöfunum skal miðast við að raska sem minnst framkvæmd þessa samnings. Ráðstafanir sem Jórdanía gerir vegna aðgerða eða aðgerðaleysis EFTA-ríkis skulu einungis hafa áhrif á viðskipti við það ríki. Einungis EFTA-ríki eða EFTA-ríkjum, sem hafa í viðskiptum orðið fyrir áhrifum af aðgerðum eða aðgerðaleysi Jórdaníu, er heimilt að gera ráðstaf
anir sem beinast gegn slíkum aðgerðum eða aðgerða
leysi.

5.	Efna skal til reglubundins samráðs um verndar
ráðstafanir í sameiginlegu nefndinni og leita leiða til að slaka á þeim, finna aðra valkosti í stað þeirra eða afnema þær þegar aðstæður réttlæta þær ekki lengur.

6.	Ef óvenjulegar aðstæður kalla á tafarlausar að
gerðir og útiloka að þær verði kannaðar fyrir fram getur viðkomandi samningsaðili, í tilvikum sem um ræðir í 20., 21. og 23. gr. gripið strax til varúðar- og bráðabirgðaráðstafana sem brýn þörf er á til að bæta ástandið. Tilkynna ber um ráðstafanirnar án tafar og efna sem fyrst til samráðs milli samningsaðila innan sameiginlegu nefndarinnar.

26. gr.

Undantekningar af öryggisástæðum

Ekkert í þessum samningi kemur í veg fyrir að samningsaðili geri ráðstafanir sem hann telur nauð
synlegar:

a)	til að koma í veg fyrir að gefnar séu upplýsingar sem eru andstæðar mikilvægum öryggishags
munum hans,

b)	til að vernda mikilvæga öryggishagsmuni sína eða standa við skuldbindingar sínar á alþjóða
vettvangi eða yfirlýsta stefnu

i)	að því er snertir viðskipti með vopn, skotfæri og hergögn, að því tilskildu að ráðstafanirnar raski ekki samkeppnisstöðu að því er snertir framleiðsluvörur sem eru ekki ætlaðar sérstaklega til hernaðar, og önnur viðskipti með vörur, efni eða þjónustu sem er beint eða óbeint í þágu hernaðaraðila, eða

ii)	varðandi bann við dreifingu efna- og lífefna
vopna, kjarnavopna eða annarra kjarna
sprengna, eða

iii)	á stríðstímum eða þegar alvarleg spenna ríkir í alþjóðamálum

27. gr.

Þróunarákvæði

1.	Samningsaðilar skuldbinda sig til að endurskoða þennan samning í ljósi frekari þróunar efnahagslegra samskipta á alþjóðavettvangi, svo sem innan ramma Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar og kanna, í ljósi þeirra þátta sem máli skipta, möguleika á að þróa og styrkja frekar þá samvinnu sem til hefur verið stofn
að með þessum samningi og láta hana ná til sviða sem hann tekur ekki til. Samningsaðilar geta falið sameiginlegu nefndinni að kanna þennan möguleika og leggja fram tillögur þar að lútandi þegar við á, einkum með það fyrir augum að hefja samnings
viðræður.

2.	Samningar, sem kunna að verða gerðir sam
kvæmt þeirri málsmeðferð sem um getur í 1. mgr., eru háðir fullgildingu eða samþykki samningsaðila eins og gert er ráð fyrir í málsmeðferðarreglum þeirra.

28. gr.

Þjónusta og fjárfestingar

1.	Samningsaðilarnir viðurkenna vaxandi mikilvægi tiltekinna greina, svo sem á sviði þjónustu og fjár
festinga. Í viðleitni sinni til að þróa smám saman og víkka samstarf sitt, einkum með hliðsjón af samruna Evrópu og Miðjarðarhagssvæðisins, munu þeir vinna saman að því markmiði að auka fjárfestingar og auka smám saman frelsi og opna markaði sína hver fyrir öðrum í þjónustuviðskiptum, með hliðsjón af starf
semi á vegum Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar.

2.	EFTA-ríkin og Jórdanía skulu endurskoða þróun á sviði þjónustu með það fyrir augum að skoða möguleika á auknu frelsi sín á milli.

3.	EFTA-ríkin og Jórdanía skulu ræða þessa sam
vinnu í sameiginlegu nefndinni með það fyrir augum að þróa og styrkja tengsl sín samkvæmt samningn
um.

29. gr.

Sameiginlega nefndin

1.	Sameiginleg nefnd, sem í eiga sæti fulltrúar samningsaðilanna, skal hafa umsjón með og annast framkvæmd þessa samnings og skal hún jafnframt starfa samkvæmt yfirlýsingunni sem var undirrituð í Genf í júní 1997.

2.	Til að framkvæmd samningsins verði eins og til er ætlast skulu samningsaðilarnir skiptast á upplýs
ingum og, að beiðni samningsaðila, efna til samráðs í sameiginlegu nefndinni. Sameiginlega nefndin skal af og til kanna frekari möguleika á að fjarlægja þær hindranir sem eftir standa í vegi fyrir viðskiptum milli EFTA-ríkjanna og Jórdaníu.

3.	Sameiginlegu nefndinni er heimilt að taka ákvarðanir í málum sem kveðið er á um í þessum samningi. Í öðrum málum er sameiginlegu nefndinni heimilt að gera tillögur.

30. gr.

Störf sameiginlegu nefndarinnar

1.	Til að annast framkvæmd þessa samnings eins og til er ætlast kemur sameiginlega nefndin saman eins oft og nauðsyn ber til en allajafna einu sinni á ári. Sérhverjum samningsaðila er heimilt að óska eftir fundi.

2.	Ákvarðanir nefndarinnar skulu samþykktar sam
hljóða.

3.	Hafi fulltrúi samningsaðila í sameiginlegu nefnd
inni samþykkt ákvörðun með fyrirvara um að upp
fyllt verði stjórnskipuleg skilyrði skal ákvörðunin taka gildi þann dag sem tilkynnt er að fallið hafi verið frá fyrirvaranum, ef ekki er kveðið á um síðari gildistökudag í ákvörðuninni.

4.	Samkvæmt þessum samningi setur sameiginlega nefndin sér starfsreglur er kveða meðal annars á um hvernig boða skal til fundar, hver veitir nefndinni formennsku og hve lengi formaður skal sitja.

5.	Sameiginlega nefndin getur ákveðið að skipa undirnefndir og vinnuhópa sem hún telur þörf á til aðstoðar við að inna skyldur sínar af hendi.

31. gr.

Málsmeðferð við lausn deilumála

1.	Samningsaðilar skulu ætíð leitast við að ná sam
komulagi um túlkun og beitingu þessa samnings og gera sitt ýtrasta á grundvelli samvinnu og samráðs til að álykta með þeim hætti sem allir aðilar geta sætt sig við um hvert það málefni sem getur haft áhrif á framkvæmd hans.

2.	Samningsaðili getur, með skriflegum hætti, farið fram á samráð við annan samningsaðila um raun
verulegar eða fyrirhugaðar ráðstafanir eða önnur málefni sem hann telur að haft geti áhrif á fram
kvæmd þessa samnings. Samningsaðili sem fer fram á samráð skal jafnframt tilkynna öðrum samningsað
ilum skriflega um það og veita allar viðeigandi upp
lýsingar.

3.	Samráðið skal fara fram í sameiginlegu nefndinni ef einhver samningsaðilanna fer fram á það innan tuttugu daga frá viðtöku tilkynningarinnar, sem um getur í 2. mgr., með það í huga að finna lausn sem allir aðilar geta sætt sig við.

4.	Heimilt er að einn eða fleiri aðilar að deilum, er lúta að túlkun á réttindum og skyldum samningsaðil
anna og hafa ekki verið leystar með beinum viðræð
um í sameiginlegu nefndinni innan níutíu daga frá viðtöku beiðnar um samráð, vísi deilunni til gerðar
dóms með skriflegri tilkynningu sem deiluaðili stílar á deiluaðilann sem kæran beinist gegn. Senda skal afrit af tilkynningunni til allra samningsaðilanna.

5.	Fjallað er um stofnun og starfsemi gerðardómsins í VII. viðauka.

6.	Gerðardómurinn skal leysa deilur í samræmi við ákvæði þessa samnings sem eru túlkuð og þeim beitt í samræmi við viðeigandi reglur um túlkun þjóða
réttar.

7.	Úrskurður gerðardóms er endanlegur og bindandi fyrir deiluaðila.

32. gr.

Uppfylling skuldbindinga

1.	Samningsaðilarnir skulu gera allar ráðstafanir sem nauðsynlegar eru til að tryggja að markmið þessa samnings náist og til að uppfylla skuldbind
ingar sínar samkvæmt samningnum.

2.	Telji EFTA-ríki að Jórdanía hafi ekki eða telji Jórdanía að EFTA-ríki hafi ekki uppfyllt skuldbind
ingu samkvæmt þessum samningi getur viðkomandi samningsaðili gert viðeigandi ráðstafanir samkvæmt þeim skilmálum og í samræmi við þá málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 25. gr.

33. gr.

Viðaukar og bókanir

Viðaukar og bókanir við samning þennan eru óaðskiljanlegur hluti hans. Sameiginlega nefndin getur ákveðið að gera breytingar á viðaukum og bók
unum.

34. gr.

Viðskiptasambönd sem falla

undir þennan samning

Samningur þessi gildir um viðskiptasambönd milli einstakra EFTA-ríkja annars vegar og Jórdaníu hins vegar en ekki um viðskiptasambönd milli ein
stakra EFTA-ríkja nema kveðið sé á um annað í þessum samningi.

35. gr.

Svæðisbundið gildissvið

Samningur þessi tekur til yfirráðasvæða samn
ingsaðila, nema kveðið sé á um annað í bókun D.

36. gr.

Tollabandalög, fríverslunarsvæði,

landamæraviðskipti og aðrir fríðindasamningar

Samningur þessi skal ekki koma í veg fyrir að tollabandalögum, fríverslunarsvæðum, samningum um landamæraviðskipti og öðrum fríðindasamning
um verði haldið við eða til þeirra stofnað, svo fremi það hafi ekki neikvæð áhrif á fyrirkomulag viðskipt
anna sem kveðið er á um í þessum samningi.

37. gr.

Breytingar

1.	Þegar sameiginlega nefndin hefur samþykkt breytingar á þessum samningi, aðrar en þær sem um getur í 33. gr., skulu þær lagðar fyrir samningsaðila til staðfestingar, fullgildingar eða samþykkis.

2.	Breytingarnar skulu öðlast gildi á fyrsta degi þriðja mánaðar eftir að síðasta skjalinu um fullgild
ingu, staðfestingu eða samþykki hefur verið komið í vörslu, nema sameiginlega nefndin ákveði annað.

3.	Texta breytinga og skjölum um staðfestingu skal komið í vörslu hjá vörsluaðila.

38. gr.

Aðild

1.	Sérhvert ríki sem gerist aðili að Fríverslunarsam
tökum Evrópu getur gerst aðili að samningi þessum, ákveði sameiginlega nefndin að samþykkja aðild þess með þeim kjörum og skilyrðum sem sett kunna að verða í þeirri ákvörðun, enda semji inngönguríkið um aðildina við hlutaðeigandi samningsaðila. Aðild
arskjalinu skal komið í vörslu hjá vörsluaðila.

2.	Að því er varðar inngönguríki skal samningurinn taka gildi á fyrsta degi þriðja mánaðar eftir að aðild
arskjali þess hefur verið afhent til vörslu.

39. gr.

Uppsögn og niðurfelling samningsins

1.	Sérhver samningsaðili getur dregið til baka aðild sína með því að tilkynna vörsluaðila það skriflega. Uppsögnin tekur gildi sex mánuðum eftir að til
kynningin berst vörsluaðila.

2.	Dragi Jórdanía aðild sína til baka fellur þessi samningur úr gildi þegar uppsagnarfresturinn er lið
inn og ef öll EFTA-ríkin draga aðild sína til baka fellur þessi samningur úr gildi við lok síðasta upp
sagnarfrests.

3.	Ef EFTA-ríki dregur til baka aðild sína að samn
ingnum um stofnun Fríverslunarsamtaka Evrópu fellur aðild þess að samningi þessum af þeim sökum niður sama dag og uppsögnin tekur gildi.

40. gr.

Gildistaka

1.	Samningur þessi öðlast gildi 1. janúar 2002 gagn
vart þeim undirritunaraðilum, sem hafa komið skjöl
um sínum um fullgildingu og staðfestingu til vörslu
aðilans, að því tilskildu að Jórdanía hafi afhent skjöl sín um fullgildingu og staðfestingu sínum til vörslu.

2.	Þegar um er að ræða undirritunaraðila sem af
hendir skjöl sín um fullgildingu eða staðfestingu til vörslu eftir 1. janúar 2002 öðlast samningurinn gildi á fyrsta degi þriðja mánaðar eftir að skjalinu hefur verið afhent til vörslu, að því tilskildu að samningur
inn öðlist gildi gagnvart Jórdaníu eigi síðar en þann dag.

3.	Undirritunaraðili getur, þegar við undirritun, lýst því yfir að geti samningurinn ekki tekið gildi gagn
vart honum 1. janúar 2002 muni hann fyrst í stað beita ákvæðum samnings þessa til bráðabirgða. Beit
ing til bráðabirgða kemur því aðeins til greina fyrir EFTA-ríki að samningurinn hafi tekið gildi gagnvart Jórdaníu eða að Jórdanía beiti ákvæðum samningsins til bráðabirgða.

41. gr.

Vörsluaðili

Ríkisstjórn Noregs gegnir hlutverki vörsluaðila.

ÞESSU TIL STAÐFESTU hafa undirritaðir, sem til þess hafa fullt umboð, undirritað samning þennan.

GJÖRT í Vadus 21. júní 2001 í einu fullgiltu ein
taki á ensku og skal það afhent til vörslu hjá ríkis
stjórn Noregs. Vörsluaðili skal senda öllum ríkjum sem undirritað hafa samninginn og inngönguríkjum staðfest afrit.

AGREEMENT

between the EFTA States and the

Hashemite Kingdom of Jordan

PREAMBLE

The Republic of Iceland, the Principality of Liechtenstein, the Kingdom of Norway, the Swiss Confederation (hereinafter called the EFTA States), on the one part,

and

the Hashemite Kingdom of Jordan (hereinafter called Jordan), on the other, hereinafter referred to collectively as the Parties:

Considering the importance of the links existing between the EFTA States and Jordan, in particular the Declaration on Co-operation signed in Geneva in June 1997, and recognising the common wish to strengthen these links, thus establishing close and lasting relations,

Reaffirming their commitment to the principles of the United Nations Charter, in particular plural
istic democracy based on the rule of law and poli
tical and economic freedoms and observance of human rights, including rights of persons belonging to minorities,

Recalling their intention to participate actively in the process of economic integration in the Euro-
Mediterranean region,

Conscious of the need to associate their efforts to strengthen political stability and economic develop
ment in the region through the encouragement of bi
lateral and regional co-operation,

Firmly convinced that this Agreement will con
tribute to the creation and strengthening of an en
larged and harmonious free trade area between Euro
pean and Mediterranean countries, thus constituting an important contribution to Euro-Mediterranean in
tegration,

Considering the political and economic develop
ments, which have taken place in Europe and in the Middle East in the past years, in particular the Middle East peace process,

Considering disparities in economic development between Jordan and the EFTA States,

Desiring to create favourable conditions for the development and diversification of trade between them and for the promotion of commercial and eco
nomic co-operation in areas of common interest on the basis of equality, mutual benefit, non-discrimina
tion and international law,

Considering the commitment of the EFTA States and Jordan to free trade, building on their respective rights and obligations under the Marrakesh Agree
ment Establishing the World Trade Organization, (hereinafter referred to as "the WTO"), and under other multilateral, regional and bilateral instruments of co-operation,

Determined to implement this Agreement with the objective to preserve and protect the environ
ment and to ensure an optimal use of natural re
sources in accordance with the principle of sustain
able development,

Also convinced that this Agreement will by es
tablishing the conditions for the progressive liber
alisation of trade in goods and eventual liberalisation of trade in services, encourage economic, trade and investment relations between them,

HAVE DECIDED, in pursuit of the above, to conclude the following Agreement (hereinafter called "this Agreement"):

ARTICLE 1

Objectives

1.	The EFTA States and Jordan shall establish a free trade area in accordance with the provisions of the present Agreement.

2.	The objectives of this Agreement, which is based on trade relations between market economies and on the respect of democratic principles and human rights, are:

(a)	to promote, through the expansion of reciprocal trade, the harmonious development of the eco
nomic relations between the EFTA States and Jordan and thus to foster in the EFTA States and in Jordan the advance of economic activity, the improvement of living and employment condi
tions, and increased productivity and financial stability;

(b)	to provide fair conditions of competition for trade between the Parties;

(c)	to contribute in this way, by the removal of bar
riers to trade, to Euro-Mediterranean economic integration and to the harmonious development and expansion of world trade;

(d)	to foster the development of balanced economic relations between the parties through co-opera
tion.

ARTICLE 2

Scope

This Agreement shall apply:

(a)	to products falling within Chapters 25 to 97 of the Harmonized Commodity Description and Coding System (HS), excluding the products list
ed in Annex I;

(b)	to products specified in Protocol A, with due re
gard to the arrangements provided for in that Protocol;

(c)	to fish and other marine products as provided for in Annex II;

originating in an EFTA State or Jordan.

ARTICLE 3

Economic co-operation and technical

and financial assistance

1.	The Parties declare their readiness to foster eco
nomic co-operation, in accordance with national policy objectives, noting that particular attention should be given to sectors facing difficulties in Jordan's process of structural adjustment to the liber
alisation of its economy.

2.	In order to facilitate the implementation of this Agreement the Parties shall agree upon appropriate modalities for technical and financial assistance and co-operation of their respective authorities in parti
cular in the field of intellectual property, customs matters, technical regulations and other fields, where the necessity arises. To this end, they shall co-ordi
nate efforts with relevant international organisations.

ARTICLE 4

Rules of origin and co-operation

in customs administration

1.	Protocol B lays down the rules of origin and me
thods of administrative co-operation.

2.	The Parties shall take appropriate measures, in
cluding reviews by the Joint Committee and arrange
ments for administrative co-operation, to ensure that the provisions of Articles 5, 7 , 8 , 9 , 14 and 23 of this Agreement and Protocol B are effectively and harmoniously applied, and to reduce, as far as possible, the formalities imposed in trade, and to achieve mutually satisfactory solutions to any diffi
culties arising from the operation of those provi
sions.

3.	On the basis of the reviews referred to in para
graph 2, the Parties shall decide on the appropriate measures to be taken.

ARTICLE 5

Customs duties on imports and charges

having equivalent effect

1.	No new customs duty on imports or charges having equivalent effect shall be introduced in trade between the EFTA States and Jordan.

2.	The Parties shall abolish on the date of entry into force of this Agreement all customs duties on im
ports and any charges having equivalent effect on products originating in an EFTA State or Jordan, ex
cept as provided for in Annex III.

ARTICLE 6

Basic duties

1.	For each product the basic duty to which the suc
cessive reductions set out in this Agreement are to be applied, shall be the most-favoured-nation rate of duty applied on 2 April 2000.

2.	If, before, by or after entry into force of this Agreement, any tariff reduction is applied on an erga omnes basis, in particular reductions in accordance with the commitments resulting from the Uruguay Round and from the accession of Jordan to the WTO, such reduced duties shall replace the basic duties referred to in paragraph 1 as from the date when such reductions are applied, or from the date of entry into force of this Agreement if this is later.

3.	The reduced duties calculated in accordance with Annex III shall be applied rounded to the first decimal place or, in case of specific duties, to the second decimal place.

ARTICLE 7

Customs duties of a fiscal nature

The provisions of Article 5 shall also apply to customs duties of a fiscal nature.

ARTICLE 8

Customs duties on exports and charges

having equivalent effect

1.	No new customs duty on exports or charges having equivalent effect shall be introduced in trade between the EFTA States and Jordan.

2.	The EFTA States and Jordan shall abolish on the date of entry into force of this Agreement all cus
toms duties on exports and any charges having e
quivalent effect, except as provided for in Annex IV.

ARTICLE 9

Quantitative restrictions on imports or exports

and measures having equivalent effect

1.	No new quantitative restriction on imports or ex
ports and measures having equivalent effect shall be introduced in trade between the EFTA States and Jordan.

2.	The EFTA States and Jordan shall abolish on the date of entry into force of this Agreement quantita
tive restrictions on imports or exports and measures having equivalent effect, except as provided for in Annex V.

ARTICLE 10

General exceptions

This Agreement shall not preclude prohibitions or restrictions on imports, exports or goods in transit justified on grounds of public morality, public policy or public security; the protection of health and life of humans, animals or plants and the environment; the protection of national treasures possessing artistic, historic or archaeological value; the protection of in
tellectual property; rules relating to gold or silver; or the conservation of exhaustible natural resources, if such measures are made effective in conjunction with restrictions on domestic production or con
sumption. Such prohibitions or restrictions shall not, however, constitute a means of arbitrary discrimina
tion or a disguised restriction on trade between the Parties.

ARTICLE 11

State monopolies

The EFTA States and Jordan shall progressively adjust, with the exceptions laid down in Protocol C, without prejudice to their commitments respectively taken or to be taken under the General Agreement on Tariffs and Trade 1994 (hereinafter "the GATT 1994"), any state monopolies of a commercial char
acter, so as to ensure that, by the end of the fifth year following the entry into force of this Agreement, no discrimination regarding the conditions under which goods are procured and marketed exists between nationals of the EFTA States and Jordan. The Joint Committee will be informed about the measures adopted to implement this objective.

ARTICLE 12

Technical regulations

1.	The Parties shall co-operate in the field of technical regulations, standards and conformity as
sessment; and through appropriate measures promote international solutions. The Joint Committee shall establish guidelines for the implementation of this paragraph.

2.	The Parties agree to hold immediate consulta
tions in the framework of the Joint Committee in case a Party considers that another Party has taken measures which are likely to create, or have created, a technical obstacle to trade as defined in the WTO Agreement on Technical Barriers to Trade, in order to find an appropriate solution.

3.	The Parties' obligations to notify technical regu
lations shall be governed by the provisions of the WTO Agreement on Technical Barriers to Trade.

ARTICLE 13

Trade in agricultural products

1.	The Parties declare their readiness to foster, in so far as their agricultural policies allow, harmonious development of trade in agricultural products.

2.	In pursuance of this objective each individual EFTA State and Jordan concluded a bilateral ar
rangement providing for measures to facilitate trade in agricultural products.

3.	The Parties shall apply their regulations in sani
tary and phytosanitary matters in a non-discrimina
tory fashion and shall not introduce any new meas
ures that have the effect of unduly obstructing trade.

ARTICLE 14

Internal taxation and regulations

1.	The Parties commit themselves to apply any internal taxes and other charges and regulations in accordance with Article III of the GATT 1994 and other relevant WTO Agreements.

2.	Exporters may not benefit from repayment of internal taxation in excess of the amount of direct or indirect taxation imposed on products exported to the territory of one of the Parties.

ARTICLE 15

Payments and Transfers

1.	Payments relating to trade between an EFTA State and Jordan and the transfer of such payments to the territory of the Party where the creditor re
sides, shall be free from any restrictions.

2.	The Parties shall refrain from any currency ex
change or administrative restrictions on the grant, repayment or acceptance of short and medium-term credits covering commercial transactions in which a resident participates.

3.	No restrictive measures shall apply to transfers related to investments and in particular to the re
patriation of amounts invested or reinvested and of any kind of revenues stemming therefrom.

ARTICLE 16

Public procurement

1.	The Parties consider the effective liberalisation of their respective public procurement markets on the basis of non-discrimination and reciprocity, as an integral objective of this Agreement.

2.	To this effect, the Parties shall elaborate rules within the framework of the Joint Committee with a view to ensuring such liberalisation. Due account shall be given to developments under the auspices of the WTO.

3.	The Parties concerned shall endeavour to accede to the WTO Agreement on Government Procure
ment.

ARTICLE 17

Protection of intellectual property

1.	The Parties shall grant and ensure adequate, ef
fective and non-discriminatory protection of intel
lectual property rights, and provide for measures for the enforcement of such rights against infringement thereof, counterfeiting and piracy, in accordance with the provisions of this Article, Annex VI to this Agreement and the international agreements referred to therein.

2.	The Parties shall accord to each others' nationals treatment no less favourable than that they accord to their own nationals. Exemptions from this obligation must be in accordance with the substantive provi
sions of Article 3 of the Agreement on Trade-Re
lated Aspects of Intellectual Property Rights (here
inafter "the TRIPS Agreement").

3.	The Parties shall grant to each others' nationals treatment no less favourable than that accorded to nationals of any other State. In accordance with Article 4, paragraph (d) of the TRIPS Agreement, any advantage, favour, privilege or immunity de
riving from international agreements in force before this Agreement and notified to the other Parties at the latest six months after the entry into force of this Agreement, shall be exempted from this obligation, provided that it does not constitute an arbitrary or unjustifiable discrimination of nationals of the other Parties. The Parties shall be exempted from the noti
fication if they have already made such notification to the TRIPS Council. Exemptions from this obliga
tion must be in accordance with the substantive pro
visions of the TRIPS Agreement, in particular Arti
cles 4 and 5 thereof.

4.	The Parties agree, upon request of any Party, to review the provisions on the protection of intellectu
al property rights contained in the present Article and in Annex VI, with a view to further improve levels of protection and to avoid or remedy trade dis
tortions caused by actual levels of protection of in
tellectual property rights.

ARTICLE 18

Rules of competition concerning undertakings

1.	The following are incompatible with the proper functioning of this Agreement in so far as they may affect trade between an EFTA State and Jordan:

(a)	all agreements between undertakings, decisions by associations of undertakings and concerted practices between undertakings which have as their object or effect the prevention, restriction or distortion of competition;

(b)	abuse by one or more undertakings of a dominant position in the territories of the Parties as a whole or in a substantial part thereof.

2.	The provisions of paragraph 1 shall also apply to the activities of public undertakings, and undertak
ings for which the Parties grant special or exclusive rights, in so far as the application of these provisions does not obstruct the performance, in law or in fact, of the particular tasks assigned to them.

3.	If a Party, within five years after the date of entry into force of this Agreement, considers that a given practice referred to in paragraphs 1 and 2 causes, or threatens to cause, serious prejudice to its interest or material injury to its domestic industry, it may take appropriate measures under the conditions and in accordance with the procedures laid down in Article 25.

4.	The Joint Committee shall, taking into account the economic situation of Jordan, decide whether the period referred to in paragraph 3 should be extended for further periods of five years.

5.	Without prejudice to paragraph 4, following the expiry of the period set out in paragraph 3, a Party that considers that a given practice is incompatible with the provisions of paragraphs 1 and 2 may take appropriate measures under the conditions and in ac
cordance with the procedures laid down in Article 25.

ARTICLE 19

Subsidies

1.	The rights and obligations of the Parties' relating to subsidies and countervailing measures shall be governed by Article XVI of the GATT 1994 and the WTO Agreement on Subsidies and Countervailing Measures, except as otherwise provided in this Article.

2.	The Parties shall ensure transparency of subsidy measures by exchanging their annual notifications to the WTO pursuant to Article XVI:1 of the GATT 1994 and Article 25 of the WTO Agreement on Sub
sidies and Countervailing Measures.

3.	Before an EFTA State or Jordan, as the case may be, initiates an investigation to determine the exis
tence, degree and effect of any alleged subsidy in Jordan, or in an EFTA State, as provided for in Arti
cle 11 of the Agreement on subsidies and counter
vailing measures, the Party considering initiating an investigation shall notify in writing the Party whose goods are subject to investigation and allow for a 45 day period of consultations from the receipt of noti
fication with a view to finding a mutually acceptable solution. The consultations shall take place in the Joint Committee, if any Party so requests, within 20 days from the receipt of the notification.

ARTICLE 20

Dumping

If an EFTA State finds that dumping within the meaning of Article VI of the GATT 1994 is taking place in trade with Jordan, or if Jordan finds that dumping within this meaning is taking place in trade with an EFTA State, the Party concerned may take appropriate measures against this practice in accord
ance with the Agreement on Implementation of Arti
cle VI of the GATT 1994 and with the procedure laid down in Article 25.

ARTICLE 21

Emergency action on imports

of particular products

Where any product is being imported in such in
creased quantities and under such conditions as to cause, or threaten to cause:

(a)	serious injury to domestic producers of like or directly competitive products in all or part of the territory of one of the Parties, or

(b)	serious disturbances in any sector of the eco
nomy,

the Party concerned may take appropriate measures under the conditions and in accordance with the pro
cedure laid down in Article 25.

ARTICLE 22

Structural adjustment

1.	Exceptional measures of limited duration which derogate from the provisions of Article 4 may be taken by Jordan in the form of an increase or reintro
duction of customs duties.

2.	These measures may only concern infant indus
tries, or certain sectors undergoing restructuring or facing serious difficulties, particularly where these difficulties produce major social problems.

3.	After the introduction of these measures, the total ad valorem customs duties applicable in Jordan to products originating in the EFTA States may not ex
ceed 25% and shall maintain an element of prefer
ence for products originating in the EFTA States. The total yearly average value of imports of the pro
ducts which are subject to these measures may not exceed 20% of the total yearly average value of im
ports of industrial products originating in the EFTA States during the last three years for which statistics are available.

4.	These measures shall be applied for a period not exceeding five years unless a longer duration is authorized by the Joint Committee. They shall cease to apply at the latest on the expiry of the maximum transitional period of twelve years.

5.	No such measures may be introduced in respect of a product if more than four years have elapsed since the elimination of all duties and quantitative restrictions or charges or measures having equivalent effect concerning that product.

6.	Jordan shall inform the Joint Committee of any exceptional measures it intends to take and, at the request of the EFTA States, consultations shall be held on such measures and the sectors to which they apply before they are implemented. When taking such measures Jordan shall provide the Joint Com
mittee with a timetable for the elimination of the customs duties introduced under this Article. This timetable shall provide for a phasing out of these duties in equal annual instalments starting at the latest two years after their introduction. The Joint Committee may decide on a different timetable.

7.	By way of derogation from paragraph 5 of this Article, the Joint Committee may exceptionally, in order to take account of the difficulties involved in setting up a new industry and when certain sectors are undergoing restructuring or facing serious dif
ficulties, authorize Jordan to maintain the measures already taken pursuant to paragraph 1 for a maxi
mum period of three years beyond the twelve-year transitional period.

ARTICLE 23

Re-export and serious shortage

Where compliance with the provisions of Arti
cles 8 and 9 leads to:

(a)	re-export to a third country against which the ex
porting Party maintains, for the product concern
ed, quantitative export restrictions, export duties or measures or charges having equivalent effect; or

(b)	a serious shortage, or threat thereof, of a product essential to the exporting Party;

and where the situations referred to above give rise or are likely to give rise to major difficulties for the exporting Party, that Party may take appropriate measures under the conditions and in accordance with the procedures laid down in Article 25. The measures shall be non-discriminatory and be elimi
nated when conditions no longer justify their mainte
nance.

ARTICLE 24

Balance of payments difficulties

1.	The Parties shall endeavour to avoid the imposi
tion of restrictive measures for balance of payments purposes.

2.	A Party in serious balance of payments difficul
ties, or under imminent threat thereof, may, in ac
cordance with the conditions established under the GATT 1994 and the Understanding on the Balance-
of-Payments Provisions of the GATT 1994, adopt trade restrictive measures, which shall be of limited duration and non-discriminatory, and may not go beyond what is necessary to remedy the balance of payments situation. Preference shall be given to price-based measures which shall be progressively relaxed as balance of payments conditions improve and eliminated when conditions no longer justify their maintenance. The EFTA State or Jordan, as the case may be, shall inform the other Parties and the Joint Committee forthwith, if possible, prior to their introduction and shall provide a time schedule for their removal. The Joint Committee shall, upon the request of any other Party, examine the need for maintaining the measures taken.

ARTICLE 25

Procedure for the application

of safeguard measures

1.	Before initiating the procedure for the application of safeguard measures set out in the following para
graphs, the Parties shall endeavour to solve any dif
ferences between them through direct consultations, and inform the other Parties thereof.

2.	Without prejudice to paragraph 6, a Party which considers resorting to safeguard measures shall promptly notify the other Parties and the Joint Com
mittee thereof and supply all relevant information. Consultations between the Parties shall take place without delay in the Joint Committee with a view to finding a commonly acceptable solution.

3. (a) As regards Articles 18 the Parties concerned

shall give to the Joint Committee all the as
sistance required in order to examine the case and, where appropriate, eliminate the practice objected to. If the Party in question fails to put an end to the practice objected to within the period fixed by the Joint Committee or if the Joint Committee fails to reach an agreement after consultations, or after thirty days following referral for such consultations, the Party con
cerned may adopt the appropriate measures to deal with the difficulties resulting from the practice in question.

(b)	As regards Article 20, the exporting Party shall be informed of the dumping case as soon as the authorities of the importing Party have initiated an investigation. Where no end has been put to the dumping within the meaning of Article VI of the GATT 1994 or no other satisfactory solution has been reached within 30 days of the notifica
tion being made, the importing Party may adopt appropriate measures.

(c)	As regards Article 21 and 23, the Joint Commit
tee shall examine the case or the situation and may take any decision needed to put an end to the difficulties notified by the Party concerned. In the absence of such a decision within thirty days of the matter being referred to the Joint Committee, the Party concerned may adopt the measures necessary in order to remedy the situa
tion.

(d)	As regards Article 32, the Party concerned shall supply the Joint Committee with all relevant in
formation required for a thorough examination of the situation with a view to seeking a commonly acceptable solution. If the Joint Committee fails to reach such a solution or if a period of ninety days has elapsed from the date of notification, the Party concerned may take appropriate meas
ures.

4.	The safeguard measures taken shall be notified immediately to the Parties and to the Joint Com
mittee. They shall be restricted with regard to their extent and to their duration to what is strict
ly necessary in order to rectify the situation giv
ing rise to their application and shall not be in excess of the injury caused by the practice or the difficulty in question. Priority shall be given to such measures that will least disturb the func
tioning of this Agreement. The measures taken by Jordan against an action or an omission of an EFTA State may only affect the trade with that State. The measures taken against an action or omission of Jordan may only be taken by that or those EFTA States the trade of which is affected by the said action or omission.

5.	The safeguard measures taken shall be the object of regular consultations within the Joint Commit
tee with a view to their relaxation, substitution or abolition, when conditions no longer justify their maintenance.

6.	Where exceptional circumstances requiring im
mediate action make prior examination impos
sible, the Party concerned may, in the cases of Articles 20, 21 and 23 apply forthwith the pre
cautionary and provisional measures strictly necessary to remedy the situation. The measures shall be notified without delay and consultations between the Parties shall take place as soon as possible within the Joint Committee.

ARTICLE 26

Security exceptions

Nothing in this Agreement shall prevent a Party from taking any measures which it considers neces
sary:

(a)	to prevent the disclosure of information contrary to its essential security interests;

(b)	for the protection of its essential security inter
ests or for the implementation of international obligations or national policies

(i)	relating to the traffic in arms, ammunition and implements of war, provided that such measures do not impair the conditions of competition in respect of products not in
tended for specifically military purposes, and to such traffic in other goods, materials and services as is carried on directly or indirectly for the purpose of supplying a military estab
lishment; or

(ii)	relating to the non-proliferation of biological and chemical weapons, nuclear weapons or other nuclear explosive devices; or

(iii)	taken in time of war or other serious interna
tional tension.

ARTICLE 27

Evolutionary clause

1.	The Parties undertake to review the present Agreement in light of further developments in inter
national economic relations, i.a. in the framework of the WTO and to examine in this context, and in the light of any relevant factor, the possibility of further developing and deepening the co-operation under this Agreement and to extend it to areas not covered therein. The Parties may instruct the Joint Commit
tee to examine this possibility and, where appropri
ate, to make recommendations to them, particularly with a view to opening up negotiations.

2.	Agreements resulting from the procedure referred to in paragraph 1 will be subject to ratification or approval by the Parties in accordance with their own procedures.

ARTICLE 28

Services and Investments

1.	The Parties recognise the growing importance of certain areas, such as services and investments. In their efforts to gradually develop and broaden their co-operation, in particular in the context of Euro-
Mediterranean integration, they will co-operate with the aim of further promoting investments and a
chieving a gradual liberalization and mutual opening of markets for trade in services, taking into account on-going work under the auspices of the WTO.

2.	The EFTA States and Jordan shall review devel
opments in the services sectors with a view to con
sidering liberalisation measures between the parties.

3.	The EFTA States and Jordan will discuss this co-
operation in the Joint Committee with the aim of developing and deepening their relations under this Agreement.

ARTICLE 29

The Joint Committee

1.	The implementation of this Agreement shall be supervised and administered by a Joint Committee, consisting of the representatives of the Parties, which shall simultaneously act under the Declaration signed in Geneva in June 1997.

2.	For the purpose of the proper implementation of this Agreement, the Parties shall exchange informa
tion and, at the request of any Party, shall hold con
sultations within the Joint Committee. The Joint Committee shall keep under review the possibility of further removal of the obstacles to trade and further cooperation under this Agreement.

3.	The Joint Committee may take decisions in the cases provided for in this Agreement. On other mat
ters the Joint Committee may make recommenda
tions.

ARTICLE 30

Procedures of the Joint Committee

1.	For the proper implementation of this Agreement the Joint Committee shall meet whenever necessary but normally once a year. Each Party may request that a meeting be held.

2.	The Joint Committee shall act by common agree
ment.

3.	If a representative in the Joint Committee of a Party has accepted a decision subject to the fulfil
ment of constitutional requirements, the decision shall enter into force, if no later date is contained therein, on the date the lifting of the reservation is notified.

4.	For the purpose of this Agreement the Joint Committee shall adopt its rules of procedure which shall, inter alia, contain provisions for convening meetings and for the designation of the Chairman and his/her term of office.

5.	The Joint Committee may decide to set up such sub-committees and working parties as it considers necessary to assist it in accomplishing its tasks.

ARTICLE 31

Dispute Settlement Procedure

1.	The Parties shall at all times endeavour to agree on the interpretation and application of this Agree
ment, and shall make every attempt through co-
operation and consultations to arrive at a mutually satisfactory resolution of any matter that might af
fect its operation.

2.	Any Party may request in writing consultations with any other Party regarding any actual or pro
posed measure or any other matter that it considers might affect the operation of this Agreement. The Party requesting consultations shall at the same time notify the other Parties in writing thereof and supply all relevant information.

3.	The consultations shall take place in the Joint Committee if any of the Parties so request within 20 days from the receipt of the notification referred to in paragraph 2, with a view to find a commonly acceptable solution.

4.	Disputes between the Parties, relating to the in
terpretation of rights and obligations of the Parties, which have not been settled through direct consulta
tions or in the Joint Committee within 90 days, from the date of the receipt of the request for consulta
tions, may be referred to arbitration by one or more Parties to the dispute by means of a written notifica
tion addressed to the Party complained against. A copy of this notification shall be communicated to all Parties.

5.	The constitution and functioning of the arbitral tribunal is governed by Annex VII.

6.	The arbitral tribunal shall settle the dispute in ac
cordance with the provisions of this Agreement, interpreted and applied in accordance with the cus
tomary rules of interpretation of public international law.

7.	The award of the arbitral tribunal shall be final and binding upon the Parties to the dispute.

ARTICLE 32

Fulfilment of obligations

1.	The Parties shall take all necessary measures to ensure the achievement of the objectives of this Agreement and the fulfilment of their obligations under this Agreement.

2.	If an EFTA State considers that Jordan has, or if Jordan considers that an EFTA State has failed to fulfil an obligation under this Agreement, the Party concerned may take the appropriate measures under the conditions and in accordance with the procedures laid down in Article 25.

ARTICLE 33

Annexes and Protocols

The Annexes and the Protocols to this Agreement are an integral part of it. The Joint Committee may decide to amend the Annexes and Protocols.

ARTICLE 34

Trade and economic relations

governed by this Agreement

This Agreement applies to trade and economic relations between, on the one side, the individual EFTA States and, on the other side, Jordan, but not to the trade relations between individual EFTA States, except if otherwise provided for in this Agreement.

ARTICLE 35

Territorial application

This Agreement shall apply to the territories of the Parties except as provided for in Protocol D.

ARTICLE 36

Customs unions, free trade areas, frontier trade and other preferential agreements

This Agreement shall not prevent the mainten
ance or establishment of customs unions, free trade areas, arrangements for frontier trade and other pref
erential agreements to the extent that these do not negatively affect the trade regime provided for by this Agreement.

ARTICLE 37

Amendments

1.	Amendments to this Agreement other than those referred to in Article 33 shall, after approval by the Joint Committee, be submitted to the Parties for acceptance, ratification or approval.

2.	Unless otherwise agreed by the Parties, amend
ments shall enter into force on the first day of the third month following the deposit of the last instru
ment of ratification, acceptance or approval.

3.	The text of the amendments as well as the instru
ments of acceptance shall be deposited with the Depositary.

ARTICLE 38

Accession

1.	Any State, Member of the European Free Trade Association, may accede to this Agreement, pro
vided that the Joint Committee decides to approve its accession, to be negotiated between the acceding State and the Parties concerned, on such terms and conditions as may be set out in that decision. The instrument of accession shall be deposited with the Depositary.

2.	In relation to an acceding State, this Agreement shall enter into force on the first day of the third month following the deposit of its instrument of ac
cession.

ARTICLE 39

Withdrawal and expiration

1.	Each Party may withdraw therefrom by means of a written notification to the Depositary. The with
drawal shall take effect six months after the date on which the notification is received by the Depositary.

2.	If Jordan withdraws, this Agreement shall expire at the end of the notice period, and if all EFTA States withdraw it shall expire at the end of the latest notice period.

3.	Any EFTA Member State which withdraws from the Convention establishing the European Free Trade Association shall ipso facto on the same day as the withdrawal takes effect cease to be a Party to this Agreement.

ARTICLE 40

Entry into force

1.	This Agreement shall enter into force on 1 Janu
ary 2002 in relation to those Signatories which by then have deposited their instruments of ratification or acceptance with the Depositary, provided that Jordan has deposited its instrument of ratification or acceptance.

2.	In relation to a Signatory depositing its instru
ment of ratification or acceptance after 1 January 2002, this Agreement shall enter into force on the first day of the third month following the deposit of its instrument, provided that in relation to Jordan this Agreement enters into force at the latest on the same date.

3.	Any Signatory may already at the time of signa
ture declare that, during an initial phase, it shall apply this Agreement provisionally, if this Agree
ment cannot enter into force in relation to that Signa
tory by 1 January 2002. For an EFTA State provisi
onal application is only possible provided that in relation to Jordan this Agreement has entered into force, or that Jordan is applying this Agreement pro
visionally.

ARTICLE 41

Depositary

The Government of Norway shall act as Deposi
tary.

IN WITNESS WHEREOF the undersigned pleni
potentiaries, being duly authorized thereto, have signed the present Agreement.

Done at Vaduz, this 21st of June 2001, in a single authentic copy in the English language which shall be deposited with the Government of Norway. The Depositary shall transmit certified copies to all Signatory States, and States acceding to this Agree
ment.