127. löggjafarþing 2001–2002.

Þskj. 906 — 579. mál.

Frumvarp til laga

um breytingu á lögum nr. 54 16. maí 1992, um fullvinnslu botnfiskafla um borð í veiðiskip
um.

Flm.: Kristján Pálsson, Einar Oddur Kristjánsson.

1. gr.

2. mgr. 1. gr. laganna orðast svo:

Það telst fullvinnsla í þessu sambandi ef flökun eða flatning botnfisks og flökun upp
sjávarfisks er þáttur í vinnslunni.

2. gr.

1. mgr. 2. gr. laganna orðast svo:

Skipum, sem leyfi hafa til fullvinnslu afla um borð, er óheimilt að fleygja fiski, fiskhlutum eða fiskúrgangi fyrir borð. Er skylt að koma með að landi allan afla þessara skipa, þar á meðal það sem til fellur við vinnsluna, svo sem hryggi, afskurð, hausa og innyfli eða afurðir unnar úr þeim. Er óheimilt að veita skipum vinnsluleyfi nema aðstaða sé um borð til að full
nægja þessum kröfum og nýta aflann með fullnægjandi hætti.

3. gr.

Heiti laganna verður: Lög um fullvinnslu uppsjávar- og botnfiskafla um borð í veiði
skipum.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Ákvæði til bráðabirgða.

Skipum, sem hafið hafa fullvinnslu botnfiskafla fyrir gildistöku laga þessara, skal veittur frestur til að fullnægja kröfum laganna eða reglugerða settra samkvæmt þeim. Er fresturinn við það miðaður að innan hans sé heimilt að halda áfram fullvinnslu botnfisks með svipuðum hætti og hafin var fyrir gildistöku laganna. Skal fresturinn vera til 1. janúar 2006 en ráðherra getur með reglugerð ákveðið að tilteknum kröfum um nýtingu skuli fullnægt fyrr. Þar er um að ræða nýtingu hausa og hryggja sem til falla við framleiðsluna og hefur verið varpað fyrir borð fram að þessu. Þetta ákvæði tekur einnig til nýrra fullvinnsluskipa sem ekki var samið um smíði eða kaup á með bindandi hætti fyrir 1. júní 2001.

Greinargerð.

Í svari sjávarútvegsráðherra við fyrirspurn um nýtingu afla af fullvinnsluskipum og öðrum skipum sem vinna aflann um borð (þskj. 732 á yfirstandandi löggjafarþingi) kemur fram að 29 skip hafa leyfi til fullvinnslu og 31 skip þar fyrir utan er með einhverja vinnslu á afla um borð. Fjöldi skipa sem vinna afla um borð er því samtals 60. Heildarafli þessara skipa upp úr sjó fiskveiðiárið 2000–2001 var 157.816 tonn. Þar af var 92.432 tonnum landað sem afurðum. Á fiskveiðiárinu var því ríflega 60.000 tonnum hent í sjóinn. Af þessum afla eru 42.262 tonn þorskur sem með 44% nýtingu gefa 18.590 tonn í afurðum. Af þessu þorskmagni upp úr sjó eru 11.000 tonn af hausum, 6.000 tonn af hryggjum og 330 tonn af gellum sem allt fer í hafið á síðasta fiskveiðiári utan 678 tonna sem landað var af hausum. Lauslega áætlað er verðmæti í þorskhausum sem hent er 600 millj. kr., í gellum 180 millj. kr. og hryggjum 180 millj. kr. Samtals er því hent í hafið þorskafurðum fyrir um 1 milljarð kr. árlega af vinnsluskipunum. Þá er eftir að verðleggja þau 40 þús. tonn til viðbótar sem hent er fyrir borð. Sá hluti telst vart eins verðmætur og þorskhausinn og hryggurinn. Þó skal það ekki full
yrt því að ekki hefur reynt á hvað hægt væri að fá fyrir þann afla. Við mjölvinnslu fengjust um það bil 500 millj. kr. fyrir þau 8.000 tonn sem áætla má að fengjust úr 40 þús. tonnum af úrgangi. Við fyrrnefnda nýtingu alls þess sem hent er af fullvinnsluskipum í sjóinn miðað við fiskveiðiárið 2000–2001 fengjust því verðmæti upp á 1,5 milljarð kr.

Með lögum nr. 58/1996 féll úr gildi sú skylda að koma með allan afla að landi. Þegar þær breytingar voru lagðar fram til 1. umræðu í þinginu kom fram veruleg andstaða gegn þeim og var bent á þá hættu sem fylgdi svo víðtækri heimild. Komið hefur á daginn að hún hefur valdið gegndarlausri sóun á verðmætum eins og komið hefur fram í umræðunni um brottkast.

Það var vegna mikils kostnaðar útgerðarinnar við stækkun skipa sem afráðið var að hverfa frá áformum um að allur veiddur fiskur yrði að koma að landi vegna þess að kaupa þurfti úr
eldingu dýrum dómum. Ekki þarf lengur að kaupa slíka úreldingu og því ástæðulaust að leggjast gegn tilgangi frumvarpsins þess vegna. Flutningsmenn telja ekki ástæðu til þess að blanda því saman að svo stöddu hvort beinn peningalegur hagnaður sé af einstaka afurð vegna þess ásetnings að veiddur afli verði nýttur. Enda er það svo hjá landvinnslunni að þar er allur afli nýttur og ekki spurt um arðsemi.

Aðeins eitt skip, Þerney, er með mjölvinnslu um borð af þeim fullvinnsluskipum sem hafa leyfi.

Orðalag þeirra breytinga sem boðaðar eru með þessu frumvarpi er mikið til óbreytt frá upphaflegu frumvarpi frá árinu 1991 á 115. löggjafarþingi, 125. mál. Hugmyndin er einnig sú sama, að nýta allan veiddan afla á Íslandsmiðum, sbr. lög nr. 54/1992, um fullvinnslu botnfiskafla um borð í veiðiskipum.

Heiti laganna er breytt svo að þau nái til allra vinnsluskipa en ekki aðeins skipa sem leyfi hafa til fullvinnslu botnfiskafla þannig að í stað laga um fullvinnslu botnfiskafla um borð í veiðiskipum komi fullvinnsla uppsjávar- og botnfiskafla um borð í veiðiskipum.

1. gr. nær til allra veiðiskipa sem fullvinna afla um borð.

Fylgiskjal.

Fylgiskjal IV með svari sjávarútvegsráðherra við fyrirspurn Kristjáns Pálssonar

um nýtingu afla af fullvinnsluskipum og öðrum skipum sem vinna aflann um borð.

(Þskj. 732, 411. mál á yfirstandandi löggjafarþingi.)

Fylgiskjal IV.

Vinnsla í afurðir eftir fisktegundum (í kg).

Flök	Flök	Flök	Flök	Flök
Fisktegund	óslægt	heill/

heil	haus-

skorinn	slægt	haus- og

sporð-

skorinn	með roði/

með beini	roðlaus/

með beini	roðlaus/

með beini

án þunnilda	með roði/

beinlaus
Aðrar tegundir	554
Blálanga	129.017	1.952	20.935
Broddabakur	168
Búrfiskur	3.354
Djúpkarfi og úthafskarfi	257	23.779.128	9.556	286.363	133.909
Geirnyt	90
Gjölnir	1.561
Grálúða	2.564	683	13.911.363
Guðlax	200
Gullkarfi	672.685	2.720.446	712	1.242.182
Gulllax	3.641	2.070.826
Háfur	1.162
Hákarl	13.251	10.492
Hámeri	139
Hlýri	360.154	1.398	520	17.138
Keila	30.391	350
Kolmunni	656.252
Langa	47.849	15.025	6.001
Langhali	505	41.325
Langlúra	74.200	51
Litli karfi	6.849
Loðna	446.939
Lúða	25.569	72.925	119
Lýsa	55.516	337	2.576
Náskata
Rækja	104.160
Sandkoli	21	774
Síld	4.377.200
Skarkoli	78.750	127.688
Skata	1.585	1.834
Skrápflúra	62.735	1.245	245.508	66.606
Skötuselur	13.280	71.184
Smokkfiskur	27
Snarphali	2.710
Sólkoli	39.621	41.420
Steinbítur	389.894	2.324	5.791
Stinglax	25	5.918	4.954
Tindaskata	78.248	13.291
Trjónufiskur	90
Tröllakrabbi	351
Túnfiskur	4.569
Ufsi	7.711	2.607	2.484.442	477.547
Ýsa	318.909	99.828	480.919	943.932	425
Þorskur	1.037.654	1.099.924	1.220.598	7.001.492	5.332
Öfugkjafta	1.085	52	2.243
Samtals	1.482.679	761.657	31.224.825	1.653.775	13.960.872	4.388.854	1.993.894	11.855.822	477.547	5.757
Flök	Flök
Fisktegund	roðlaus/

beinlaus	í blokk	í

frystingu	í skel	lausfryst

í poka	börð	slitinn	soðin	afskurður	marn-
ingur
Aðrar tegundir
Blálanga
Broddabakur
Búrfiskur
Djúpkarfi og úthafskarfi
Geirnyt
Gjölnir
Grálúða	3.156
Guðlax
Gullkarfi
Gulllax
Háfur
Hákarl
Hámeri
Hlýri
Keila
Kolmunni
Langa
Langhali
Langlúra
Litli karfi
Loðna	390.816
Lúða
Lýsa
Náskata	1.385
Rækja	340.069	1.309.055	6.604.575	2.490.122
Sandkoli
Síld	375.173
Skarkoli
Skata	7.961
Skrápflúra
Skötuselur	82	136.560
Smokkfiskur
Snarphali
Sólkoli
Steinbítur
Stinglax
Tindaskata	9.244
Trjónufiskur
Tröllakrabbi
Túnfiskur
Ufsi	524.257	195.474
Ýsa	889.923	119.321
Þorskur	5.925.194	1.549.857	3.240
Öfugkjafta
Samtals	7.339.374	340.069	765.989	1.309.055	6.604.575	18.672	136.560	2.490.122	1.867.808	3.240

Fisktegund	hausar	hrogn	kinnar	kútt-

magar	lifur	svil	mjöl	Afurðir

samtals	Afli
Aðrar tegundir	353.990	354.544	554
Blálanga	164	152.068	268.499
Broddabakur	168	233
Búrfiskur	3.354	6.316
Djúpkarfi og úthafskarfi	134.280	24.343.493	44.468.599
Geirnyt	90	200
Gjölnir	1.561	1.561
Grálúða	2.480.932	36	16.398.734	19.271.574
Guðlax	200	200
Gullkarfi	4.636.025	9.542.487
Gulllax	2.074.467	2.942.288
Háfur	1.162	2.905
Hákarl	23.743	56.351
Hámeri	139	218
Hlýri	26	379.236	641.324
Keila	30.741	42.476
Kolmunni	656.252	656.252
Langa	68.875	113.063
Langhali	41.830	90.128
Langlúra	74.251	74.254
Litli karfi	6.849	6.849
Loðna	837.755	837.755
Lúða	98.613	114.264
Lýsa	58.429	102.063
Náskata	1.385	3.356
Rækja	10.847.981	10.847.981
Sandkoli	795	862
Síld	4.752.373	8.270.925
Skarkoli	206.438	217.542
Skata	11.380	21.471
Skrápflúra	376.094	469.235
Skötuselur	3.348	1.960	6.403	232.817	550.376
Smokkfiskur	27	27
Snarphali	2.710	6.000
Sólkoli	81.041	84.645
Steinbítur	398.009	663.819
Stinglax	10.897	17.043
Tindaskata	100.783	121.686
Trjónufiskur	90	90
Tröllakrabbi	351	351
Túnfiskur	4.569	5.482
Ufsi	9.849	3.701.887	8.160.659
Ýsa	13.392	2.866.649	6.867.926
Þorskur	678.524	67.615	526	382	18.590.338	42.262.667
Öfugkjafta	3.380	3.601
Samtals	3.159.482	91.020	3.384	1.960	6.929	382	488.270	92.432.573	157.816.157