128. löggjafarþing 2002–2003.

Þskj. 1334 — 631. mál.

Svar

dóms- og kirkjumálaráðherra við fyrirspurn Kristjáns L. Möllers um umferðarsektir.

1.	Hversu miklar umferðarsektir hafa verið lagðar á árlega frá árinu 1995 og hvað hefur mikið af þeim verið innheimt, sundurliðað eftir lögregluumdæmum?

Embætti ríkislögreglustjóra tók til starfa 1. júlí 1997 og fljótlega eftir stofnun þess var hafist handa við þróun nýs sektakerfis fyrir lögregluna, í tengslum við gerð nýrrar reglu
gerðar um lögreglustjórasáttir, sem tók gildi í janúar 1998 og var hið nýja sektakerfi þá tekið í notkun. Fram að því hafði hvert embætti sinn háttinn á við vinnslu sektanna, jafnt við álagningu sem innheimtu. Ekkert miðlægt kerfi var í notkun, annað en tekjubókhald ríkisins, og notuðu sum embætti heimasmíðuð forrit til að halda utan um sektamálin. Í ársbyrjun 1999 leitaðist ríkislögreglustjóri við að fá samanburð frá fyrri árum vegna álagðra sekta á árinu 1998, en það reyndist ókleift. Í ljós kom að embættin notuðu áður mismunandi álagningar
flokka hjá tekjubókhaldi ríkisins og var í mörgum tilvikum ógerlegt að greina á milli hvaða tekjur fyrir ríkissjóð verið var að innheimta. Af þessum sökum er ekki unnt að veita upp
lýsingar um sektir, álagningu og innheimtu þeirra lengur en aftur til ársins 1998, en frá og með því ári liggja fyrir mjög greinargóðar upplýsingar.

Meðfylgjandi eru listar sem unnir eru úr sektakerfi ríkislögreglustjóra og sýna heildar
fjölda álagðra sektarboða vegna umferðarlagabrota, fjölda þeirra sem greidd voru áður en afsláttarfrestur rann út, fjölda sem greiddur var eftir að afsláttarfrestur rann út, fjölda sektar
boða sem send voru til dómsáritunar, fjölda þeirra sem lauk með viðurlagaákvörðun eða dómi eftir ákærumeðferð, fjölda þeirra sem enn eru í vinnslu hjá lögreglu og fjölda þeirra sem eru til meðferðar á ákærustigi. Listarnir eru sundurliðaðir eftir lögregluumdæmum og liggur fyrir einn listi fyrir hvert áranna 1998 til og með 2002 og miðast við stöðu sektarboð
anna 3. mars 2003.

Enn fremur fylgir samantekt Fjársýslu ríkisins vegna álagðra og greiddra sektarboða fyrir árin 1995–2001, miðað við stöðu innheimtunnar í febrúar 2002. Á árunum 1995–1997 voru sektir fyrir öll brot, sem innheimtar voru með gíró- eða greiðsluseðlum, færðar á þennan tekjulið, en frá og með árinu 1998 hafa einungis sektir vegna umferðarlagabrota verið færðar á þennan lið. Á listunum er gengið út frá nettó álagningu sekta, eftir að frá hefur verið dreginn 25% afsláttur þeirra sem greiða innan 30 daga frests, sem og niðurfellingar sektanna í tekjubókhaldi, eftir að ákvörðun hefur verið tekin um að senda sektina til dómsáritunar eða að ákæra vegna brotsins

2.	Hversu hátt hlutfall af sektum hvers lögregluumdæmis hefur runnið til viðkomandi lög
regluumdæmis á sama tíma?

Innheimtar sektir renna beint í ríkissjóð og blandast á engan hátt fjárveitingum til lögregluumdæmanna. Ljóst er að rekstrarkostnaður lögregluembættanna eykst með fjölgun sekta, þar sem innheimta þeirra og fullnusta krefst aukins mannafla. Þau sjónarmið hafa því verið uppi um það að vænlegt væri til árangurs að hluti sekta sem nemur innheimtukostnaði renni til lögreglu, þó ekki þannig að tekjur lögregluembætta verði beinlínis árangurstengdar. Starfshópur um umferðaröryggisáætlun stjórnvalda um fækkun alvarlegra umferðarslysa 2002–2012 hefur lagt til að hér á landi verði tekin upp sambærileg tilhögun og í Bretlandi þar sem hluti af innheimtum sektum rennur beint til lögreglu þannig að virkara löggæslu
eftirlit íþyngi ekki lögregluembættunum fjárhagslega. Segja má að þessar hugmyndir séu ekki óumdeildar, enda er ljóst að markmið með sektum er ekki að auka tekjur lögreglu
umdæmanna heldur fyrst og fremst að stemma stigu við umferðarlagabrotum og auka þannig öryggi í umferðinni.