140. löggjafarþing 2011–2012.	Nr. 48/140.

Þingskjal 1630 — 393. mál.

Þingsályktun

um samgönguáætlun fyrir árin 2011–2022.

Alþingi ályktar, sbr. lög um samgönguáætlun, nr. 33/2008, að á árunum 2011–2022 skuli unnið að samgöngumálum í samræmi við áætlun þessa sem felur í sér:

a.	stefnumótun í samgöngumálum og helstu markmið sem vinna skal að,

b.	skilgreiningu á grunnneti samgöngukerfisins sem nær til alls landsins og er ætlað að tryggja landsmönnum greiðar samgöngur,

c.	áætlun um fjáröflun til samgöngumála,

d.	yfirlit um útgjöld til allra helstu þátta í rekstri samgöngustofnana, svo og viðhalds, öryggismála og nýframkvæmda á sviði flugmála, siglingamála og vegamála.

1.	STEFNUMÓTUN

1.1 Markmið um greiðar samgöngur

Aðgengi og hreyfanleiki í samgöngukerfinu fyrir flutninga á fólki og vörum innan og á milli svæða verði bætt. Sköpuð verði skilyrði fyrir flesta landsmenn til að komast til atvinnu- og þjónustukjarna á innan við einni klukkustund.

Skilgreindir verði atvinnu- og þjónustukjarnar landsins í sóknaráætlunum landshluta og landsskipulagsstefnu.

Samgöngur styrki uppbyggingu og þróun þjónustusvæða í öllum landshlutum.

Skilgreindar verði hafnir og flugvellir sem tryggja eiga greiðar samgöngur til og frá land
inu.

Áherslur til að ná þessu markmiði eru m.a.:

a.	Grunnnet samgangna á landi, í lofti og á sjó verði byggt upp með hliðsjón af sóknaráætl
unum landshluta og tillögum um forgangsröðun framkvæmda, byggðum á félagshag
fræðilegri greiningu.

b.	Þjónusta í grunnnetinu innan og á milli svæða verði bætt.

c.	Grunnnet samgangna verði endurskilgreint. Jafnframt verði litið til þróunar í flutninga
þjónustu með tilliti til þjónustusvæða og flutningaleiðir formlega skilgreindar. Á flutn
ingaleiðum verði lögð áhersla á að vegir verði með nægjanlegt burðarþol allt árið, breidd þeirra verði nóg og þeir lagðir bundnu slitlagi. Fyrir þennan hluta grunnkerfisins verði sett markmið um hraða uppbyggingu vega til að þjóna atvinnulífinu með viðunandi hætti, auk þess að stuðla að auknu umferðaröryggi.

d.	Lokið verði við endurbyggingu allra helstu stofnleiða á landi og tengingu þeirra við þétt
býli, þar sem eru hundrað íbúar og fleiri, með bundnu slitlagi og viðunandi burðarþoli. Gert verði sérstakt átak við lagningu á bundnu slitlagi á umferðarlitla vegi sem hafa viðunandi burðarþol þrátt fyrir að veghönnun sé að einhverju leyti ábótavant.

e.	Almenningssamgöngur milli þéttbýlisstaða og innan þéttbýlis verði efldar. Öflugar al
menningssamgöngur eru greiðar og auka hreyfanleika og aðgengi. Við skipulag þeirra verði höfð hliðsjón af þjóðhagslegri hagkvæmni og stuðlað að umhverfislega sjálfbærri þróun. Landshlutasamtök sveitarfélaga taki yfir almenningssamgöngur á landi sem hingað til hafa verið ríkisstyrktar. Öll fjárframlög verði sameinuð vegna sérleyfa, einka
leyfa og skólaaksturs í hverjum landshluta. Þannig verði þjónusta færð að þörfum sam
félagsins og almenningssamgöngur milli þéttbýlisstaða í hverjum landshluta efldar með grenndarstjórnsýslu og bættri nýtingu fjármagns.

f.	Gerð verði félagshagfræðileg úttekt á framtíð áætlunarflugs innan lands. Teknar verði upp viðræður milli ríkisins og Reykjavíkurborgar og tryggt að Reykjavíkurflugvöllur geti áfram þjónað innanlandsflugi á fullnægjandi hátt.

g.	Hjólandi og gangandi vegfarendum verði auðveldað að komast leiðar sinnar. Skapaðar verði aðstæður til að ganga og hjólreiðar í þéttbýli verði greiður og öruggur samgöngu
máti.

h.	Tryggt verði aðgengi fyrir fatlaða og hreyfihamlaða einstaklinga að mannvirkjum og þjónustu samgöngukerfisins. Fjölbreyttar þarfir ólíkra þjóðfélagshópa til lífsgæða, ferða
máta og hreyfanleika verði hafðar í huga við stefnumótun og áætlanagerð.

i.	Efld verði samskipti skipulagsyfirvalda sveitarfélaga og samgönguyfirvalda.

j.	Samgönguyfirvöld fylgist áfram náið með þróun á þjóðhagslegri hagkvæmni land- og strandflutninga. Á áætlunartímabilinu verði áfram unnið að greiningum og samanburðar
rannsóknum með það að markmiði að aðkoma ríkisins í útgjöldum og skattlagningu stuðli að auknu jafnræði milli flutningamáta.

k.	Hugað verði sérstaklega að þörfum ferðaþjónustu við uppbyggingu og rekstur sam
göngukerfisins. Markaðssvæði ferðaþjónustu verði höfð til hliðsjónar við mótun sam
gönguáætlunar.

l.	Tækni verði nýtt til að afla og miðla upplýsingum um aðstæður til samgangna í lofti, láði og legi.

1.2 Markmið um hagkvæmar samgöngur

Hagkvæmni í uppbyggingu og rekstri samgöngukerfisins verði aukin. Áhersla verði lögð á að leita hagkvæmustu lausna til að ná markmiðum samgönguyfirvalda. Gagnsæ verðlagning á samgöngum er liður í því og þarf hún að endurspegla kostnað sem þeim fylgir.

Horft verði á samgöngukerfið sem eina heild. Nýir innviðir verði skipulagðir og forgangs
raðað með hliðsjón af félagshagfræðilegri greiningu.

Stutt verði við aðgerðir sem stuðla að breyttum ferðavenjum til að draga úr þörf á upp
byggingu umferðarmannvirkja í þéttbýli.

Áherslur til að ná þessu markmiði eru m.a.:

a.	Unnið verði að því að þróa áfram og festa í sessi formlegt verklag við ákvarðanir um uppbyggingu vegakerfisins í dreifbýli og þéttbýli þar sem kostnaður og ábati mismun
andi leiða að markmiðum samgönguyfirvalda er borinn saman.

b.	Kannaður verði samfélagslegur kostnaður við þungatakmarkanir á vegum, ábati þess að draga úr tíðni þungatakmarkana og hraða endurbótum á burðarþoli tiltekinna vegarkafla.

c.	Upplýsingasöfnun og miðlun á haggögnum um samgöngur verði bætt. Gagnsæi í gjald
töku og samgöngukostnaði ríkisins verði aukið. Upplýsingar um tekjur og kostnað hins opinbera við flutning á hverri einingu í fólks- og vöruflutningum verði birtar eftir því sem tök eru á og uppfærðar reglulega.

d.	Greindur verði ávinningur af áhrifum aukinnar notkunar eignastýringar (e. asset management), þ.e. kerfisbundnu bókhaldslegu utanumhaldi samgöngumannvirkja.

e.	Á áætlunartímabilinu verði breytt skipan á gjaldtöku fyrir umferð á vegum könnuð. Greindir verði kostir og gallar þess að í framtíðinni greiði ökutæki í samræmi við ekna vegalengd þar sem tillit yrði tekið til ytri kostnaðar jafnhliða því að núverandi kerfi sér
stakra eldsneytisskatta yrði lagt niður.

f.	Upplýsingatækni, leiðsögukerfi og aðrir möguleikar sem tæknin býður upp á verði nýttir í þeim tilgangi að auka hagkvæmni í rekstri og nýtingu samgöngukerfisins.

g.	Við vinnslu sjálfbærrar samgönguáætlunar með sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu leggi samgönguyfirvöld áherslu á að skipulag landnotkunar stuðli að breyttum ferða
venjum. Unnin verði greining og tillaga að hliðrun á opnunartíma og starfsemi stórra opinberra stofnana til að minnka álagstoppa í morgunumferð einkabíla og almennings
vagna.

1.3 Markmið um umhverfislega sjálfbærar samgöngur

Dregið verði úr neikvæðum umhverfisáhrifum samgangna með það að markmiði að þær verði umhverfislega sjálfbærar. Stefnt verði að því að losun gróðurhúsalofttegunda vegna samgangna verði undir 750 Gg (750 þúsund tonnum) árið 2020, sem er 23% samdráttur frá 2008. Markmiðið er í samræmi við aðgerðaáætlun íslenskra stjórnvalda í loftslagsmálum.

Áætlun um sjálfbærar samgöngur verði unnin í samvinnu við sveitarfélög með aukna áherslu á almenningssamgöngur, göngu og hjólreiðar með þau markmið að leiðarljósi að draga úr umhverfisáhrifum, samgöngukostnaði og auka nærþjónustu við borgarana. Með áætluninni verði dregið úr mikilvægi einkabíla, ásamt því að draga úr orkuþörf samgangna og breyta ferðavenjum. Til að ná umhverfis- og hagkvæmnimarkmiðum með eflingu almenn
ingssamgangna, göngu og hjólreiða þarf bæði fjármagn og þolinmæði. Í sjálfbærri sam
gönguáætlun verði settar fram skuldbindingar ríkis og sveitarfélaga til langs tíma.

Dregið verði markvisst úr hávaða- og loftmengun frá samgöngum og þeim haldið innan viðmiðunargilda í stöðlum Evrópusambandsins.

Markvissar aðgerðir miði að minni notkun jarðefnaeldsneytis og að samgöngutæki nýti orku sem framleidd er með endurnýjanlegum orkugjöfum, auk orkusparandi aðgerða fyrir eldri farartæki.

Efldar verði rannsóknir sem miða að sjálfbærni í framleiðslu á vistvænum orkugjöfum og aukinni hagkvæmni samgöngukerfisins, m.a. með stuðningi við þróun og uppbyggingu inn
viða og þróun og framleiðslu á innlendu vistvænu eldsneyti.

Áherslur til að ná þessu markmiði eru m.a.:

a.	Með sjálfbærri samgönguáætlun í samvinnu við sveitarfélögin verði lokið við skilgrein
ingu á grunnneti hjólreiðastíga innan helstu þéttbýliskjarna. Fjármagni samgönguáætl
unar til göngu- og hjólreiðastíga verði forgangsraðað í uppbyggingu á því neti á áætl
unartímabilinu. Einnig verði lokið við skilgreiningu á grunnneti almenningssamgangna innan þéttbýlis. Áfram verði unnið að auknum forgangi almenningssamgangna í umferðinni með uppbyggingu sérreina, forgangi á umferðarljósum og öðrum aðgerðum.

b.	Unnin verði aðgerðaáætlun um aukin loftgæði í helstu þéttbýliskjörnum í samstarfi við sveitarfélögin. Kortlagningu umferðarhávaða verði lokið og tilheyrandi framkvæmda
áætlun unnin. Þessum áætlunum verði hrint í framkvæmd á fyrsta tímabili samgöngu
áætlunar.

c.	Auk tæknilegra lausna verði með fræðslu, hagrænum hvötum og skipulagsaðgerðum stuðlað að breyttum ferðavenjum til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

d.	Unnið verði tilraunaverkefni um eflingu almenningssamgangna í samræmi við viljayfir
lýsingu Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, fjármálaráðuneytis, innanríkis
ráðuneytis og Vegagerðarinnar. Aðilar eru sammála um að vinna að samningi sem bygg
ist m.a. á þeim forsendum að ríkið skuldbindi sig til að leggja fjármagn í rekstur almenn
ingssamgangna á höfuðborgarsvæðinu og áhrifasvæði þess í tíu ára tilraunaverkefni ef á móti koma skuldbindingar sveitarfélaga um mótframlag, markvissar stuðningsaðgerðir og sátt um frestun stórra vegaframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu. Framlag ríkisins verði af stærðargráðunni 1.000 millj. kr. á ári. Meginmarkmiðið verði a.m.k. að tvöfalda hlutdeild almenningssamgangna í öllum ferðum sem farnar eru á höfuðborgarsvæðinu. Árangur af þessu tilraunaverkefni verði metinn í framvindumati á tveggja ára fresti og framlög verði þá endurskoðuð.

e.	Stuðlað verði að nýtingu umhverfislega skilvirkra orkugjafa (kr./tonn CO2-ígildi).

f.	Breytt verði skattlagningu á ökutæki með það að markmiði að hvati sé til kaupa á spar
neytnum ökutækjum og eins þeim sem nota umhverfisvæna orkugjafa.

g.	Sérleyfi og einkaleyfi til aksturs verði háð skilyrðum um umhverfisvæn samgöngutæki í þeim tilgangi að akstur í atvinnuskyni, sem krefst leyfa, verði í auknum mæli visthæf
ur. Jafnframt verði gerðar kröfur um að kaup ríkisins á akstursþjónustu séu háð skilyrð
um um visthæf ökutæki. Stofnunum ríkisins verði sett ákveðin skilyrði um að þær leitist við að nota ökutæki sem eru sparneytin og hafa lágt CO2-gildi í útblæstri.

h.	Samgöngustofnanir ríkisins taki upp vistvæna samgöngustefnu sem stuðli að orkusparn
aði og orkuskiptum og verði öðrum stofnunum til fyrirmyndar í þeim efnum. Stjórnvöld vinni með fyrirtækjum og stofnunum að því að móta og útfæra markvissa samgöngu
stefnu fyrir vinnustaði.

i.	Stefnt verði að 3% samdrætti í losun koldíoxíðs (CO2) frá flugi árið 2012 og 5% sam
drætti á tímabilinu 2013–2020. Eru þar höfð til viðmiðunar árin 2004–2006. Markmiðið er í samræmi við stefnu ESB.

j.	Innleitt verði umhverfisvænt verklag um grænt aðflug og brottflug og vottun á um
hverfisstjórnunarkerfi flugvalla.

k.	Auknar verði rannsóknir á umhverfisvænum orkugjöfum, orkusparnaði og aðgerðum til að draga úr mengun vegna brennisteins, kolmónoxíðs (CO), koltvísýrings (CO2) og niturefna (NOx) frá skipavélum.

l.	Dregið verði úr útblæstri frá skipum í höfnum landsins með uppbyggingu fyrir landteng
ingu við rafmagn og endurskoðun gjaldskrár.

m.	Almenn fræðsla um akstur og aksturslag (vistakstur) verði aukin í þeim tilgangi að draga úr mengun og hávaða frá bílaumferð. Kennsla í vistakstri í ökunámi verði efld.

n.	Tryggð verði góð tenging og flæði bifreiða milli umferðarljósa á álagstímum verði bætt til þess að draga úr mengun á fjölförnum leiðum.

o.	Staðbundin loftgæði verði aukin með því að gera sveitarfélögum kleift með lagasetningu að skilgreina sérstök umhverfissvæði og um leið að takmarka þar umferð. Dregið verði úr svifryki frá framkvæmdasvæðum, t.d. með auknum kröfum um rykbindingu, dekkjaþvott og áfangaskipta efnistöku.

1.4 Markmið um öryggi í samgöngum

Stefnt verði markvisst að því að auka öryggi í samgöngum og unnið að því á gildistíma áætlunarinnar að draga verulega úr líkum á alvarlegum slysum eða banaslysum. Gerðar verði sérstakar aðgerðaáætlanir í því skyni á öllum sviðum samgangna með mælanlegum undirmarkmiðum sem miði að því að ná yfirmarkmiðinu. Aðgerðaáætlanir verði hluti af hverri fjögurra ára samgönguáætlun og því endurskoðaðar á tveggja ára fresti.

Markvisst verði unnið að því að innleiða öryggisstjórnunarkerfi fyrirtækja á öllum sviðum samgangna þar sem þau eru ekki lögð til grundvallar í atvinnustarfsemi.

Tryggður verði áfram trúverðugleiki Íslands með því að standast úttektir alþjóðlegra stofnana um fyrirkomulag á eftirliti með öryggi.

Áherslur til að ná þessu markmiði eru m.a.:

a.	Flugöryggi markast af alþjóðlegum kröfum. Á gildistíma áætlunarinnar verði lögð áhersla á að innleiða nýjar kröfur Flugöryggisstofnunar Evrópu (EASA), m.a. um flug
leiðsögu, flugvelli, flugrekstur, þjálfunar- og skírteinamál, auk breytinga á kröfum um lofthæfi.

Fest verði í sessi eftirlitskerfi sem skilgreint er í áætlun um flugöryggi samkvæmt kröf
um Alþjóðaflugmálastofnunarinnar (ICAO) og samsvarandi áherslum frá Evrópu. Mikil
vægir þættir eru að tryggja að fyrir hendi sé nauðsynleg sérfræðiþekking, markviss þjálfun, verklag um gagnagreiningu til að stýra og aðlaga eftirlit að þeim verkefnum sem efst eru á baugi og krefjast viðeigandi aðgerða. Hvað varðar flug sem ekki er fjallað um á alþjóðlegum vettvangi, t.d. fisflug og lendingarstaði (minni flugvelli), þá verði tekið á þeim þáttum með setningu fyllri innlendra reglna eftir því sem nauðsyn krefur.

b.	Meginmarkmið áætlunar um öryggi sjófarenda verði eftirfarandi:

Stefnt að því að dauðaslysum á sjó fækki um 5% á ári á tímabilinu 2011–2022 eða í 1,2 dauðaslys á hverja tíu þúsund starfandi sjómenn árin 2020–2022.

Stefnt að því að skipssköðum fækki um 5% á ári á tímabilinu 2011–2022 eða í 0,5 skipskaða.

Stefnt að því að slysum tilkynntum til Tryggingastofnunar fækki um 5% á ári á tíma
bilinu 2011–2022 eða í 162 tilkynnt slys á hverja tíu þúsund sjómenn árin 2020–2022.

Helstu áherslur næstu ára verði markmið um fækkun slysa um borð í skipum, aukin öryggisvitund með innleiðingu öryggisstjórnunarkerfa og eigin skoðun skipa til að auka vitund sjómanna um öryggisatriði. Lögð verði áhersla á slysaskráningu og gagnagrunn til að efla markvissar aðgerðir til að fækka slysum. Með miðlun upplýsinga um veður og sjólag verði óhöppum á fiskiskipum haldið í lágmarki. Haldið verði áfram rannsókn
um um öryggi skipa og þá sérstaklega atriðum er lúta að tillögum Rannsóknarnefndar sjóslysa í öryggisátt og áhættumati minni farþegaskipa í sjólagi.

Nýjar reglur Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar (IMO) verði fullgiltar og reglur Siglingaöryggisstofnunar Evrópu (EMSA) innleiddar svo fljótt sem verða má. Með markvissum rannsóknum og þátttöku í starfi alþjóðastofnana á sviði öryggismála verði tryggt að alþjóðlegar reglur taki mið af íslenskum aðstæðum. Enn fremur verði vinnu við reglur um farþegaskip haldið áfram þannig að heildstætt regluverk sem nær yfir allar stærðir farþegaskipa líti dagsins ljós.

c.	Meginmarkmið umferðaröryggisáætlunar til ársins 2022 verði eftirfarandi:

Að fjöldi látinna í umferðinni á hverja 100 þúsund íbúa verði ekki meiri en það sem lægst gerist hjá öðrum þjóðum árið 2022.

Að fjöldi látinna og alvarlega slasaðra minnki að jafnaði um 5% á ári til ársins 2022.
Stjórnvöld rannsaki kosti og galla þess að taka upp núllsýn" í öryggismálum, m.a. á forgangsröðun verkefna, kostnað og hönnunarreglur. Núllsýnin verði borin saman við aðrar leiðir sem hafa reynst vel erlendis. Niðurstöður liggi fyrir á fyrsta tímabili sam
gönguáætlunar.

Haldið verði áfram að lagfæra staði þar sem mörg slys hafa orðið og bæta umhverfi vega til að draga úr hættu á alvarlegum slysum við útafakstur. Jafnframt verði lögð áhersla á framkvæmdir við aðgreiningu akstursstefna á umferðarmestu vegum. Hraða
myndavélum verði fjölgað. Könnuð verði sú leið að tekjur af sektargreiðslum standi undir kostnaði vegna myndavéla.

Rannsóknum á ýmsum þáttum er varða umferðaröryggi verði haldið áfram. Í kjölfar innleiðingar á tilskipun ESB um öryggisstjórnun vegakerfa verði viðeigandi vinnureglur teknar upp.

Markvisst eftirlit og áróður verði fyrir notkun öryggisbúnaðar, svo sem bílbelta og búnaðar fyrir börn. Eftirlit með hraðakstri, ölvunar- og vímuefnaakstri verði aukið. Áróðri verði haldið áfram en einnig gegn öðrum þáttum er snerta umferðaröryggi, þar á meðal notkun farsíma undir stýri og þreytu við akstur. Með fjölgun óvarinna vegfar
enda verði öryggismálum bifhjólamanna, hjólreiðamanna og gangandi vegfarenda gerð betri skil. Unnið verði að gerð fræðsluefnis fyrir aldurshópa frá leikskólaaldri og að öku
réttindaaldri. Lögð verði áhersla á að gera umferðarfræðslu að veigameiri þætti í nám
skrám grunnskóla og framhaldsskóla. Unnið verði að því að fá sveitarfélög til þess að gera áætlanir um umferðaröryggi.

Rannsóknarvinnu verði fram haldið en í þeim efnum er upplýsingasöfnun og vinnsla þeirra nauðsynleg undirstaða. Skráning á umferðarslysum verði bætt, enda er hún mikil
væg. Unnið verði að því að þróa ökunám og ökupróf til samræmis við það sem best þekkist erlendis. Unnið verði að upplýsingamiðlun um upplýsinga- og sjálfstýringakerfi ökutækja (e. intelligent transportation system). Einnig verði unnið áfram að bættri miðl
un upplýsinga um veður og færð á vegum á netinu og með breytilegum upplýsingaskilt
um.

Vegfarendum verði tryggt öruggt og heilnæmt umhverfi, óháð ferðamáta. Sérstaklega verði hugað að öryggi samgöngumáta, t.d. hjólreiða, sem fara hratt vaxandi og slysatíðni er óljós.

1.5 Markmið um jákvæða byggðaþróun

Samgöngur tengja saman fólk og byggðir. Í samræmi við sóknaráætlun og svæðaskiptingu landsins verði við forgangsröðun framkvæmda tekið mið af þörfum einstakra svæða fyrir bættar samgöngur til að efla sveitarfélög, styrkja hvert svæði og landið allt.

Stytting ferðatíma, uppbygging vega með bundnu slitlagi og gerð jarðganga til að leysa af hólmi erfiða fjallvegi skapa betri skilyrði fyrir jákvæða byggðaþróun og eflingu einstakra atvinnu- og þjónustusvæða.

Markmiðið er að samþætta samgönguáætlun við aðra áætlanagerð og opinbera stefnumót
un. Þannig má öðlast sameiginlega framtíðarsýn fyrir alla landshluta til að efla atvinnulíf og lífsgæði, og hámarka hagkvæma nýtingu á samgöngumannvirkjum og þjónustu.

Áherslur til að ná þessu markmiði eru m.a.:

a.	Við forgangsröðun framkvæmda verði tekið tillit til sóknaráætlana landshluta.

b.	Atvinnulífi verði skapað aðgengi að greiðum og hagkvæmum vöruflutningum að mark
aðssvæðum.

c.	Unnið verði að styttingu flutningaleiða.

d.	Reykjavíkurhöfn er aðal inn- og útflutningshöfn landsins og Keflavíkurflugvöllur aðal inn- og útflutningsflugvöllurinn. Tryggðar verði eins greiðar tengingar fyrir landsbyggð
ina við þessar alþjóðlegu megingáttir og kostur er. Til að stuðla að hagkvæmum flutn
ingum innan einstakra landsvæða verði jafnframt skilgreindar og skipulagðar samgöngu
miðstöðvar í hverjum landshluta.

2.	GRUNNNETIÐ

2.1 Skilgreining

Grunnnet vegakerfisins eru stofnvegir eins og þeir eru skilgreindir í 8 gr. vegalaga:

Til stofnvega teljast vegir sem tengja saman byggðir landsins. Við það vegakerfi sem þannig fæst skal tengja þéttbýlisstaði með um það bil 100 íbúa eða fleiri. Til stofnvega teljast einnig umferðarmestu vegir sem tengja saman sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu. Einnig vegir á hálendinu sem mikilvægir eru fyrir flutninga og ferðaþjónustu. Þar sem stofnvegur endar í þéttbýli skal hann ná að fyrstu þvergötu sem tilheyrir gatnakerfi þéttbýlisins og enda þar. Þó er heimilt að láta stofnveg ná til flugvallar og hafnar sem mikilvæg eru fyrir ferða
þjónustu og flutninga."

Til grunnnetsins teljast einnig helstu flugvellir og flugleiðir, helstu hafnir og ferju- og siglingaleiðir meðfram ströndinni og inn á hafnir. Á sama hátt teljast siglingaleiðir og flug
leiðir til og frá landinu til grunnnets samgöngukerfisins.

Flug

Flugvellir í grunnneti skulu vera:

Keflavík

Reykjavík

Bíldudalur

Ísafjörður

Gjögur

Sauðárkrókur

Akureyri

Grímsey

Þórshöfn

Vopnafjörður

Egilsstaðir

Höfn í Hornafirði

Vestmannaeyjar

Hafnir

Hafnir í grunnneti skulu vera:

Faxaflóahafnir

Reykjavíkurhöfn

Grundartangahöfn

Akraneshöfn

Snæfellsbæjarhafnir

Rifshöfn

Ólafsvíkurhöfn

Grundarfjarðarhöfn

Stykkishólmshöfn (ferjuleið)

Vesturbyggðarhafnir

Brjánslækjarhöfn (ferjuleið)

Bíldudalshöfn

Bolungarvíkurhöfn

Ísafjarðarhöfn

Skagastrandarhöfn

Sauðárkrókshöfn

Hafnir Fjallabyggðar

Siglufjarðarhöfn

Ólafsfjarðarhöfn

Hafnir Dalvíkurbyggðar

Dalvíkurhöfn (ferjuleið)

Árskógssandshöfn (ferjuleið)

Hafnasamlag Norðurlands

Hríseyjarhöfn (ferjuleið)

Akureyrarhöfn

Grímseyjarhöfn (ferjuleið)

Húsavíkurhöfn

Þórshafnarhöfn

Vopnafjarðarhöfn

Seyðisfjarðarhöfn (ferjuleið til Evrópu)

Hafnir Fjarðabyggðar

Norðfjarðarhöfn

Eskifjarðarhöfn

Reyðarfjarðar-/Mjóeyrarhöfn

Fáskrúðsfjarðarhöfn

Djúpavogshöfn

Hornafjarðarhöfn

Vestmannaeyjahöfn (ferjuleið)

Landeyjahöfn (ferjuleið)

Þorlákshöfn (ferjuleið)

Grindavíkurhöfn

Sandgerðishöfn

Reykjaneshöfn

Hafnarfjarðarhöfn
Vegir

Vegir í grunnneti skulu vera:

Stofnvegir:

1	Hringvegur

22	Dalavegur

26	Sprengisandsleið

Þjórsárdalsvegur – Fjallabaksleið nyrðri

30	Skeiða- og Hrunamannavegur

31	Skálholtsvegur

32	Þjórsárdalsvegur

33	Gaulverjabæjarvegur

34	Eyrarbakkavegur

35	Biskupstungnabraut

36	Þingvallavegur

37	Laugarvatnsvegur

38	Þorlákshafnarvegur

39	Þrengslavegur

40	Hafnarfjarðarvegur

41	Reykjanesbraut

43	Grindavíkurvegur

44	Hafnavegur

45	Garðskagavegur

Reykjanesbraut–Stafnesvegur

47	Hvalfjarðarvegur

49	Nesbraut

50	Borgarfjarðarbraut

51	Akrafjallsvegur

54	Snæfellsnesvegur

56	Vatnaleið

58	Stykkishólmsvegur

60	Vestfjarðavegur

61	Djúpvegur

62	Barðastrandarvegur

63	Bíldudalsvegur

64	Flateyrarvegur

65	Súgandafjarðarvegur

Vestfjarðavegur–Suðureyri

67	Hólmavíkurvegur

68	Innstrandavegur

72	Hvammstangavegur

74	Skagastrandarvegur

75	Sauðárkróksbraut

76	Siglufjarðarvegur

77	Hofsósbraut

Siglufjarðarvegur–Lindargata

82	Ólafsfjarðarvegur

Hringvegur–Hornbrekka

83	Grenivíkurvegur

85	Norðausturvegur

87	Kísilvegur

92	Norðfjarðarvegur

93	Seyðisfjarðarvegur

94	Borgarfjarðarvegur

96	Suðurfjarðavegur

97	Breiðdalsvíkurvegur

Hringvegur–Sæberg

98	Djúpavogsvegur

99	Hafnarvegur

205	Klausturvegur

Hringvegur–Skaftárvellir

208	Skaftártunguvegur

Hringvegur–Búland

254	Landeyjahafnarvegur

261	Fljótshlíðarvegur

Hringvegur–Öldubakki

343	Álfsstétt

Eyrarbakkavegur – Túngata (eystri endi)

355	Reykjavegur

359	Bræðratunguvegur

365	Lyngdalsheiðarvegur

376	Breiðamörk

Hringvegur–Sunnumörk

379	Hafnarvegur Þorlákshöfn

409	Fossvogsbraut

411	Arnarnesvegur

413	Breiðholtsbraut

414	Flugvallarvegur Reykjavík

415	Álftanesvegur

418	Bústaðavegur

421	Vogavegur

423	Miðnesheiðarvegur

424	Keflavíkurvegur

427	Suðurstrandarvegur

429	Sandgerðisvegur

450	Sundabraut

453	Sundagarðar

454	Holtavegur

458	Brautarholtsvegur

Hringvegur–Hofsgrund

470	Fjarðarbraut

506	Grundartangavegur

509	Akranesvegur

511	Hvanneyrarvegur

518	Hálsasveitarvegur

573	Rifshafnarvegur

574	Útnesvegur

Hellissandur–Snæfellsnesvegur

606	Karlseyjarvegur

Reykhólasveitarvegur–Hellisbraut

607	Reykhólasveitarvegur

Vestfjarðavegur–Karlseyjarvegur

617	Tálknafjarðarvegur

Bíldudalsvegur–kauptún

619	Ketildalavegur

Bíldudalsvegur–Hafnarteigur

622	Svalvogavegur

Vestfjarðavegur–Flugvallarvegur

623	Flugvallarvegur Þingeyri

631	Flugvallarvegur Ísafirði

636	Hafnarvegur Ísafirði

731	Svínvetningabraut

Kjalvegur–Hringvegur

744	Þverárfjallsvegur

749	Flugvallarvegur Sauðárkróki

767	Hólavegur

Siglufjarðarvegur–Hólar

792	Hafnarvegur Siglufirði

801	Hafnarvegur Hrísey

808	Árskógssandsvegur

809	Hauganesvegur

810	Hafnarvegur Dalvík

819	Hafnarvegur Akureyri

820	Flugvallarvegur Akureyri

821	Eyjafjarðarbraut vestri

Hringvegur–Miðbraut

823	Miðbraut

829	Eyjafjarðarbraut eystri

Hringvegur–Miðbraut

830	Svalbarðseyrarvegur

842	Bárðardalsvegur vestri

845	Aðaldalsvegur

859	Hafnarvegur Húsavík

869	Langanesvegur

Norðausturvegur–Flugvallarvegur

870	Sléttuvegur

Norðausturvegur–Kópaskersvegur

870	Kópaskersvegur

871	Flugvallarvegur Þórshöfn

874	Raufarhafnarvegur

917	Hlíðarvegur

918	Hafnarvegur Vopnafirði

941	Flugvallarvegur Egilsstöðum

952	Hánefsstaðavegur

Seyðisfjarðarvegur á Fjarðaröldu – Seyðisfjarðarvegur við Ferjubryggju

955	Vattarnesvegur

Ytri vegamót Skólavegar – Suður
fjarðarvegur Fáskrúðsfirði

982	Flugvallarvegur Hornafirði

5033	Hagamelsvegur

5240	Bifrastarvegur

9572	Mjóeyrarvegur

Stofnvegir um hálendi:

F26	Sprengisandsleið

35	Kjalvegur

F208	Fjallabaksleið nyrðri

550	Kaldadalsvegur
Ferjuleiðir og eftirtaldar hafnir eru hluti af grunnnetinu:

Vestmannaeyjar–Landeyjahöfn/Þorlákshöfn, Hrísey–Árskógsströnd, Grímsey–Dalvík, Stykkishólmur–Brjánslækur.

Ferjubryggjur í Flatey, Vigur og Æðey teljast utan grunnnets.

3.	ÁÆTLUN UM FJÁRÖFLUN, ÚTGJÖLD OG HELSTU FRAMKVÆMDIR Í

GRUNNNETI

3.1 Flugmál

3.1.1 Flugmálastjórn Íslands, fjármál

Verðlag fjárlaga 2012 (millj. kr.)	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022
Tekjur og framlög
Tekjur (án sértekna)	846	834	834
Ríkisframlag	958	978	978
Tekjur og framlög samtals	1.804	1.813	1.813
Gjöld
Rekstur og þjónusta
Rekstur	1.804	1.813	1.813
1.804	1.813	1.813
Gjöld alls	1.804	1.813	1.813

3.1.2 Flugvellir og flugleiðsöguþjónusta, fjármál

Verðlag fjárlaga 2012, nema árið 2011

á verðlagi 2011 (millj. kr.)	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022
Tekjur og framlög
Markaðar tekjur	280	0	0
Beint framlag úr ríkissjóði	7.263	7.790	8.769
Tekjur og framlög samtals	7.543	7.790	8.769
Viðskiptahreyfingar	–148
Til ráðstöfunar	7.396	7.790	8.769
Gjöld
Rekstur og þjónusta
Isavia ohf.	5.716	5.563	6.261
Rekstur alls	5.716	5.563	6.261
Viðhald	561	1.190	786
Stofnkostnaður
Flugvellir í grunnneti	714	680	1.225
Aðrir flugvellir/lendingarstaðir	16	0	140
Sameiginleg verkefni	390	357	357
Samtals stofnkostnaður	1.119	1.037	1.722
Samtals viðhald og stofnkostnaður	1.680	2.228	2.507
Gjöld alls	7.396	7.790	8.769
Stofnkostnaður
Alþjóðaflugvellir í grunnneti
Reykjavík	161
Akureyri	47
Egilsstaðir	210
Samtals alþjóðaflugvellir í grunnneti	418	672	815
Aðrir flugvellir í grunnneti
Vestmannaeyjar	58
Ísafjörður	7
Bíldudalur	32
Gjögur	0
Sauðárkrókur	0
Grímsey	3
Þórshöfn	2
Vopnafjörður	95
Hornafjörður	99
Samtals aðrir flugvellir í grunnneti	296	8	410
Aðrir flugvellir og lendingarstaðir	16	0	140
Sameiginleg verkefni
Flugstjórnarmiðstöð	97
AIS/GPS/Flugprófanir/Upplýsingaþjónusta	80
Þróun og frumáætlanir	68
Til leiðréttinga og brýnna verkefna	145
Samtals sameiginleg verkefni	390	357	357
Samtals stofnkostnaður	1.119	1.037	1.722
Viðhald
Yfirborðsviðhald flugbrauta og hlaða (bundið slitlag)	390
Byggingar og búnaður	59
Ýmis leiðsögu- og ljósabúnaður og leiðréttingar frávika	112
Samtals viðhald	561	1.191	785

Í samræmi við minnisblað innanríkisráðherra til ríkisstjórnar verði stefnt að hækkun lend
ingargjalda og farþegagjalda á Reykjavíkurflugvelli til jafns við gjöld á Keflavíkurflugvelli. Þetta gæti leitt til allt að 250 millj. kr. árlegrar tekjuaukningar í innanlandskerfinu sem nýttar yrðu í nauðsynlegar framkvæmdir og viðhald kerfisins. Miðað er við að hækkunin verði framkvæmd í tveimur jafnstórum áföngum á árunum 2012 og 2013. Gert er ráð fyrir að þessar gjaldskrárhækkanir nái fram að ganga og hefur skipting fjármuna miðast við það.

3.2 Siglingamál

Verðlag fjárlaga 2012, nema árið 2011

á verðlagi 2011 (millj. kr.)	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022
Tekjur og framlög
Markaðar tekjur
Vitagjald	1.062	1.166	1.312
Framlag úr ríkissjóði	6.534	4.330	4.878
Aðrar ríkistekjur
Prófgjöld	4	4	4
Skoðunargjöld skipa	5	5	5
Aðgangur að skrám	27	22	22
Vottorð	5	5	5
Sértekjur
Almennar sértekjur	905	916	1.031
Tekjur af Landeyjahöfn	38	38	38
Tilraunaverkefni með strandsiglingar*
Tekjur og framlög alls	8.580	6.486	7.295
Til ráðstöfunar alls	8.580	6.486	7.295
Gjöld
Rekstrargjöld
Hafnamál	56	65	73
Hafnir, líkantilraunir og grunnkort	103	99	111
Rekstur Hafnabótasjóðs	49	53	60
Siglingavernd	63	69	78
Skipamál	276	305	343
Vitar og leiðsögukerfi	593	645	726
Vaktstöð siglinga	1.136	1.216	1.369
Skipaeftirlit	439	478	538
Hafnarríkiseftirlit	115	125	141
Rannsóknir og þróun	194	211	237
Áætlun um öryggi sjófarenda	67	73	82
Þjónustuverkefni	947	952	1.067
Rekstur Landeyjahafnar	38	38	38
Tilraunaverkefni með strandsiglingar*
Rekstrargjöld alls	4.075	4.329	4.863
Stofnkostnaður
Vitar og leiðsögukerfi	93	117	132
Hafnamannvirki	1.102	1.060	1.250
Ferjubryggjur	20	40	50
Sjóvarnargarðar	418	500	560
Hafnabótasjóður B-deild	22
Landeyjahöfn	2.850	440	440
Stofnkostnaður alls	4.505	2.157	2.432
Gjöld alls	8.580	6.486	7.295
* Unnið er að útboðsgögnun fyrir tilraunaverkefni með strandsiglingar en fjármagna þarf verkefnið sérstaklega.

3.3 Vegamál

3.3.1 Umferðarstofa, fjármál

Verðlag fjárlaga 2012, nema árið 2011 á verðlagi 2011 (millj. kr.)	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022	Samtals

2011–2022
Tekjur
Markaðar tekjur	931	973	973	2.877
Sértekjur	1.047	1.083	1.083	3.213
Ráðstöfun höfuðstóls skv. sérstakri ákvörðun	388	606	606	1.600
Tekjur samtals	2.365	2.662	2.662	7.690
Gjöld
Rekstur og þjónusta	2.365	2.662	2.662	7.690
Rekstur samtals	2.365	2.662	2.662	7.690

3.3.2 Vegagerðin

Tekjur og framlög

Verðlag fjárlaga 2012. (v.v.15100)

Fjárhæðir eru í millj. kr.	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022	Samtals

2011–2022
Markaðar tekjur
Bensíngjald	29.750	31.600	33.350	94.700
Þungaskattur km-gjald	2.780	3.050	3.250	9.080
Olíugjald	26.180	28.900	31.150	86.230
Leyfisgjöld flutninga	16	16	16	48
Leyfisgjöld leigubifreiða	24	24	24	72
Viðskiptahreyfingar	1.699	0	0	1.699
Markaðar tekjur samtals	60.449	63.590	67.790	191.829
Framlag til innanlandsflugs	764	760	760	2.284
Annað ríkisframlag	3.348	8.632	18.144	30.124
Framlag til almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu og áhrifasvæði þess	2.350	4.000	4.000	10.350
Framlag til jarðganga	3.720	14.540	11.240	29.500
Framlag vegna nýsmíði Herjólfs	500	0	0	500
Framlag úr ríkissjóði	10.682	27.932	34.144	72.758
Greitt úr ríkissjóði samtals	71.131	91.522	101.934	265.587
Til ráðstöfunar alls	71.131	91.522	101.934	264.587

Gjöld

Verðlag fjárlaga 2012. (v.v.15100)

Fjárhæðir eru í millj. kr.	1. tímabil

2011–2014	2. tímabil

2015–2018	3. tímabil

2019–2022
06-651 Rekstur Vegagerðarinnar
Rekstur Vegagerðarinnar
1.01 Almennur rekstur
1.	Yfirstjórn
2.	Upplýsingaþjónusta
3.	Umferðareftirlit
1.02 Innheimtukostnaður vegna markaðra tekna
Rekstur samtals	2.451	2.600	2.600
06-651 Samgönguverkefni
Þjónusta, styrkir, rannsóknir og viðhald
1.07 Þjónusta	13.017	14.000	14.000
1.	Veggöng
2.	Viðhald vegmerkinga
3.	Samningar við sveitarfélög
4.	Viðhaldssvæði
5.	Vetrarviðhald
1.11	Almenningssamgöngur	4.901	5.240	5.240
1.12	Styrkur til almenningssamgangna á höfuðborgarsvæði	2.350	4.000	4.000
1.13	Styrkir til innanlandsflugs	764	760	760
1.21	Rannsóknir	570	680	680
Þjónusta og styrkir samtals	21.602	24.680	24.680
5.10 Viðhald
1.	Viðhald bundinna slitlaga
2.	Viðhald malarvega
3.	Styrkingar og endurbætur
4.	Brýr og varnargarðar
5.	Umferðaröryggi
6.	Vatnaskemmdir
7.	Viðhald girðinga
8.	Frágangur gamalla efnisnáma
9.	Minjar og saga
Viðhald samtals:	19.590	20.800	20.800
Stofnkostnaður
6.10 Stofnkostnaður/Framkvæmdir
Stofn- og tengivegakerfi
1.	Almenn verkefni	17.879	22.855	35.973
2.	Tengivegir malbik	2.680	3.600	3.600
3.	Jarðgangaáætlun*	3.825	14.540	11.240
4.	Öryggisaðgerðir í jarðgöngum	380
5.	Breikkun brúa	200	400	400
Stofn- og tengivegir samtals	24.964	41.395	51.213
Annað en stofn- og tengivegir
1.	Héraðsvegir	320	350	600
2.	Landsvegir utan stofnvegakerfis	400	400	600
4.	Styrkvegir	210	220	320
5.	Reiðvegir	230	235	260
6.	Smábrýr	143	162	181
7.	Girðingar	240	300	300
8.	Herjólfur og ferjuhafnir	101
9.	Samgöngurannsóknir	80	80	80
Annað en stofn- og tengivegir samtals	1.724	1.747	2.341
Stofnkostnaður samtals:	26.688	43.142	53.554
Nýsmíði Herjólfs	500
Samgönguverkefni og rekstur samtals	70.831	91.222	101.634
Afskrift markaðra tekna	300	300	300
Gjöld alls	71.131	91.522	101.934
*	Miðað verði við að rannsóknum og undirbúningi Seyðisfjarðarganga verði hagað með þeim hætti að hægt verði að hefja framkvæmdir við jarðgöng undir Fjarðarheiði í kjölfar Norðfjarðarganga og Dýrafjarðarganga.

Samþykkt á Alþingi 19. júní 2012.