140. löggjafarþing 2011–2012.

Þingskjal 1703 — 857. mál.

Svar

efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Illuga Gunnarssonar

um gjaldeyrisvarasjóð.

Svör við fyrirspurninni byggjast á upplýsingum frá Seðlabanka Íslands.

1.	Hversu mikil hætta stafar gjaldeyrisvarasjóði þjóðarinnar af:

a.	breytingum á gengi evru,

b.	skuldabréfum útgefnum í evrum?

a.	Seðlabanki Íslands stýrir gengisbundnum eignum sínum, þ.m.t. eignum í gjaldeyrisforða, þannig að gjaldeyrisjöfnuður myndist gagnvart gengisbundnum skuldum bankans. Þá nýtir Seðlabankinn afleiður við að stilla gjaldeyrisjöfnuðinn. Opin staða Seðlabankans í er
lendum gjaldeyri, þ.e. gengisbundnar eignir umfram gengisbundnar skuldbindingar, felur alltaf í sér gengisáhættu. Seðlabankinn hefur almennt hagað stýringunni þannig að opinni stöðu er skipt á milli hinna hefðbundnu SDR-forðagjaldmiðla, þar á meðal evru.

Við núverandi aðstæður í hinu alþjóðlega greiðslukerfi er ekki eingöngu horft til gjald
miðlaáhættu sem varðar evruna. Komi upp hnökrar í greiðslumiðlun við ákveðin lönd skiptir seljanleiki forðans miklu máli, þ.e. hvort hægt er að breyta forðanum í greiðslu
miðil þar sem á þarf að halda.

Stjórnvöld og Seðlabankinn hafa á undanförnum árum verið að byggja upp gjald
eyrisforða og lengt í endurgreiðsluferli erlendra lána. Það hefur því dregið verulega úr greiðslubyrði erlendra skulda til skamms tíma. Með því að draga úr endurfjármögnunar
áhættu forðans hefur það hlutverk hans að vera lausafjárpúði í erlendum viðskiptum þjóðarbúsins styrkst verulega á undanförnum árum.

Við stýringu á auknum gjaldeyrisforða hefur Seðlabankinn tekið tillit til þróunar í alþjóðlegri greiðslumiðlun. Í hagtölum Seðlabankans kemur fram að á seinni hluta árs 2010 lækkaði hlutfall forðans sem geymt er hjá erlendum viðskiptabönkum en hlutfall innstæðna hjá seðlabönkum, Alþjóðagreiðslubankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum hækkaði. Á mynd 1 má sjá hver þróunin hefur verið á gjaldeyrisforðanum og skiptingu eigna.

b.	Í ársskýrslu Seðlabankans kemur fram að lánshæfiseinkunn verðbréfa í skuldabréfasafni Seðlabankans, sem almennt hefur verið mjög há, hefur hækkað enn frekar. Þá hefur landfræðileg dreifing útgefenda skuldabréfa verið aukin. Á hinn bóginn hefur dregið úr vægi Evrópuríkja í skuldavanda að því marki að engin ríkisskuldabréf frá slíkum löndum eru nú í forðanum. Á mynd 2 má sjá dreifingu á erlendum skuldabréfum eftir láns
hæfismati og mynd 3 sýnir dreifingu skuldabréfa eftir heimalandi útgefanda.

2.	Hversu mikill hluti gjaldeyrisvaraforðans er geymdur:

a.	í bönkum á evrusvæðinu,

b.	í evrópskum seðlabönkum?

a.	Ekki er sundurgreint í opinberum gögnum hvaða stöður eru á evrusvæðinu. Í maí sl. voru um 3% gjaldeyrisvaraforðans varðveitt í erlendum bönkum. Um þessar mundir heldur Seðlabankinn lágmarksstöðum í innstæðum hjá erlendum bönkum og til þess að geta sinnt eigin greiðslumiðlun.

b.	Ekki er sundurgreint í opinberum gögnum hvaða stöður eru í evrópskum seðlabönkum. Í maí sl. voru um það bil 62% gjaldeyrisvaraforðans geymd í seðlabönkum, Alþjóða
greiðslubankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.

3.	Hvaða lán voru tekin til að styrkja gjaldeyrisvarasjóð þjóðarinnar, hvenær voru þau tekin, hverjir eru gjalddagar þeirra, hver voru vaxtakjör þeirra lána og í hvaða myntum voru þau lán tekin?

Í töflu 1 eru upplýsingar um hvaða lán voru tekin til að styrkja gjaldeyrisvaraforða Íslands, hvenær þau voru tekin, greiðslur af láni, eftirstöðvar lána, gjalddaga þeirra, vaxtakjör og myntsamsetningu.