141. löggjafarþing 2012–2013.	Prentað upp.

Þingskjal 474 — 227. mál.	Leiðréttur texti.

Svar

umhverfis- og auðlindaráðherra við fyrirspurn Sigurðar Inga Jóhannssonar

um friðlýst svæði og landvörslu.

1.	Hvað eru friðlýst svæði mörg á landinu?

Á Íslandi eru alls 108 friðlýst svæði, þ.e. svæði friðlýst samkvæmt lögum um náttúruvernd sem flokkast í þjóðgarða, friðlönd, náttúruvætti, búsvæði og fólkvanga ásamt svæðum sem njóta verndar samkvæmt sérlögum á vegum umhverfis- og auðlindaráðuneytisins.

2.	Á hvað mörgum stöðum starfa landverðir?

Í samræmi við 29. gr. laga um náttúruvernd starfa landverðir á náttúruverndarsvæðum við umsjón, eftirlit og fræðslu yfir sumarmánuðina og er um tímabundið starf að ræða. Á vegum stofnana umhverfis- og auðlindaráðuneytisins, þ.e. hjá Umhverfisstofnun og Vatnajökuls
þjóðgarði, starfa einnig þjóðgarðsverðir og sérfræðingar sem hafa fasta búsetu innan verndar
svæðisins eða í næsta nágrenni. Á vegum Umhverfisstofnunar og Vatnajökulsþjóðgarðs störf
uðu landverðir á 24 svæðum sumarið 2012 og sinntu þeir jafnframt eftirliti á 22 öðrum svæð
um.

Umhverfisstofnun er sú stofnun hér á landi sem hefur umsjón með flestum friðlýstum svæðum. Landverðir Umhverfisstofnunar starfa nú á átta svæðum en hafa auk þess eftirlit með 22 öðrum svæðum. Sumarið 2012 störfuðu landverðir á vegum stofnunarinnar í tíma
bundnum störfum á eftirtöldum svæðum:

–	Þjóðgarðinum Snæfellsjökli og hafa landverðir þar einnig umsjón með náttúruvættinu Bárðarlaug, friðlandinu á ströndinni við Stapa og Hellna og friðlandinu á Búðum.

–	Verndarsvæði Mývatns og Laxár ásamt friðlandinu Dimmuborgum, náttúruvættinu Hverfelli og náttúruvættinu Skútustaðagígum.

–	Friðlandinu Hornströndum.

–	Látrabjargi.

–	Á Suðurlandi er svæðalandvarsla og hefur landvörður meginaðstöðu í friðlandi að Fjallabaki en sinnir einnig eftirliti með friðlandinu við Gullfoss, friðlandinu Pollengi og Tunguey ásamt Geysissvæðinu í Haukadal en það svæði hefur ekki verið friðlýst.

–	Á Vesturlandi er svæðalandvarsla og hefur landvörður eftirlit með náttúruvættinu Grá
brókargígum, náttúruvættinu Eldborg í Hnappadal, náttúruvættinu Hraunfossum og Barnafossi, friðlandinu Húsafelli, náttúruvættinu Steðja, friðlandinu í Geitlandi, frið
landinu Grunnafirði, friðlandinu Blautósi og Innstavogsnesi og friðlandinu Vatnshorns
skógi.

–	Í friðlandinu Vatnsfirði og hefur landvörður einnig eftirlit með náttúruvættinu Surtar
brandsgili og náttúruvættinu Dynjanda.

–	Á miðhálendinu er svæðalandvarsla og hefur landvörður meginaðstöðu í náttúruvættinu á Hveravöllum og eftirlit með friðlandinu í Guðlaugstungum og friðlandinu í Þjórsár
verum.

Vatnajökulsþjóðgarður hefur umsjón með þjóðgarðslandinu og starfa landverðir á þeirra vegum á 16 svæðum. Sumarið 2012 störfuðu landverðir á vegum stofnunarinnar í tíma
bundnum störfum á eftirtöldum stöðum:

–	Ásbyrgi.

–	Jökulsárgljúfrum.

–	Dettifossi.

–	Öskju.

–	Herðubreiðarlindum.

–	Hvannalindum.

–	Kverkfjöllum.

–	Snæfelli.

–	Lónsöræfum.

–	Í nágrenni Hafnar í Hornafirði, en þar hefur landvörður eftirlit á Heinabergssvæði, við Hoffell og við Jökulsárlón á Breiðamerkursandi.

–	Skaftafelli.

–	Lakagígasvæðinu.

–	Við Eldgjá.

–	Við Langasjó.

–	Á Tungnaáröræfum.

–	Út frá Nýjadal, þ.e. í Vonarskarði og Gjallandi.

Þá má geta þess að í friðlandinu í Dyrhólaey starfar einn landvörður yfir sumarmánuðina sem er starfsmaður sveitarfélagsins.

3.	Hvað eru landverðir margir og í hve mörgum stöðugildum?

Á vegum Umhverfisstofnunar störfuðu 20 landverðir í alls 190 vinnuvikur sumarið 2012. Á vegum Vatnajökulsþjóðgarðs störfuðu 37,5 landverðir í alls 448 vinnuvikur sumarið 2012.

Eins og fram kemur hér að framan starfa einnig þjóðgarðsverðir og sérfræðingar í heilsárs
stöðum hjá stofnununum, en þessir starfsmenn sinna landvörslu með öðrum hefðbundnum störfum yfir sumarmánuðina. Fjöldi þeirra árið 2012 er sem hér segir: Hjá Umhverfisstofnun starfa sex, þ.e. tveir á Snæfellsnesi, einn í Mývatnssveit, tveir á Vestfjörðum og einn í Vest
mannaeyjum. Hjá Vatnajökulsþjóðgarði starfa 10, þ.e. þrír á norðursvæði, tveir á austur
svæði, þrír á suðursvæði og tveir á vestursvæði.

4.	Er til regla um það hver greiðir laun og annan kostnað á friðlýstum svæðum, og þá hver? Ef slík regla er ekki til óskast sundurliðun á fyrirkomulagi greiðslna á hverju frið
lýstu svæði fyrir sig.

Laun landvarða eru greidd af viðkomandi stofnun í samræmi við kjarasamning Land
varðafélags Íslands sem er í Starfsgreinasambandinu.

Þá er stofnanasamningur Umhverfisstofnunar og Vatnajökulsþjóðgarðs fyrir hönd Land
varðafélags Ísland þar sem kveðið er frekar á um ýmis réttindi landvarða.

Annar tengdur kostnaður vegna útgjalda við landvörslu er hluti af rekstrarkostnaði stofn
ananna.