143. löggjafarþing 2013–2014.

Þingskjal 258 — 74. mál.

Síðari umræða.

Nefndarálit

um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 181/2012 um breytingu á XIX. viðauka (Neytendavernd) við EES-samninginn.

Frá meiri hluta utanríkismálanefndar.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Bryndísi Kjartansdóttur og Björn Frey Björnsson frá innanríkisráðuneyti.

Mál þetta er endurflutt óbreytt, sbr. 281. mál 141. löggjafarþings. Við umfjöllun utanríkis
málanefndar á 141. þingi fékk nefndin á sinn fund Bergþór Magnússon og Jóhönnu Bryndísi Bjarnadóttur frá utanríkisráðuneyti, Björn Frey Björnsson frá innanríkisráðuneyti, Halldór Grönvold frá Alþýðusambandi Íslands, Lárus Ólafsson frá SVÞ – Samtökum verslunar og þjónustu og einnig fyrir hönd Samtaka atvinnulífsins, Hildigunni Hafsteinsdóttur frá Neyt
endasamtökunum, Hildi Helgadóttur frá Kvenfélagasambandi Íslands, Líneyju Halldórsdóttur frá Íþrótta- og Ólympíusambandi Íslands, Sabínu Steinunni Halldórsdóttur frá Ungmenna
félagi Íslands. Þá bárust nefndinni einnig minnisblöð frá innanríkisráðuneyti vegna málsins.

Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-
nefndarinnar nr. 181/2012, frá 28. september 2012, um breytingu á XIX. viðauka (Neytenda
vernd) við EES-samninginn frá 2. maí 1992, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópu
þingsins og ráðsins 2011/83/ESB frá 25. október 2011 um réttindi neytenda, um breytingu á tilskipun ráðsins 93/13/EBE og tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 1999/44/EB og um niðurfellingu tilskipunar ráðsins 85/577/EBE og tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 97/
7/EB. Sex mánaða frestur, samkvæmt EES-samningnum, til að aflétta stjórnskipulegum fyrir
vara var veittur til 28. mars 2013. Framsetning tillögunnar telst að mati meiri hlutans í sam
ræmi við 4. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála frá 1. október 2010.

Markmið tilskipunarinnar er að samræma ákvæði um húsgöngu- og fjarsölu innan Evr
ópska efnahagssvæðisins sem kveða m.a. á um rétt neytenda til að falla frá samningi og um hvaða atriði seljanda er skylt að upplýsa neytanda áður en samningur um kaup á vörum eða þjónustu verður skuldbindandi af hálfu neytanda.

Við umfjöllun málsins í nefndinni var sá möguleiki kannaður ítarlega hvort með neytenda
réttartilskipuninni væri verið að útiloka íþróttahreyfinguna, æskulýðshreyfinguna og önnur félagasamtök, sem eingöngu starfa í góðgerðaskyni, frá því að afla sér fjár með húsgöngusölu eða annars konar leiðum til fjáröflunar. Í minnisblaði frá innanríkisráðuneytinu til nefndar
innar kom fram að góðgerðasamtök eða íþróttafélög, sem hefðu annað markmið en sölu varnings til neytenda, yrðu að teljast falla utan skilgreiningar tilskipunarinnar. Hins vegar væri ekki loku fyrir það skotið að slík félög féllu undir hana: ef um skipulagða sölu félaganna á varningi væri að ræða, sem tæki yfir það langt tímabil, eða ætti sér það reglubundið stað eða verðmæti varningsins væri það mikið að slík sala yrði að teljast til markmiða þeirra. Endanleg niðurstaða um hvort góðgerðasamtök, íþróttafélög eða önnur slík samtök falla undir skilgreiningu neytendatilskipunarinnar yrði þó í höndum Evrópudómstólsins.

Nefndin fól því innanríkisráðuneytinu að kanna málið til hlítar í því augnamiði að taka af öll tvímæli um hvort svo væri. Í niðurstöðu ráðuneytisins er fjallað um skilgreiningu hug
taksins seljandi" og bent á að almennt sé litið svo á að viðsemjandi neytanda hafi með höndum atvinnurekstur, starfi í atvinnuskyni eða teljist atvinnurekandi." Því gerir ráðuneytið fyrirvara varðandi íþróttafélög og önnur félagasamtök, sem eingöngu starfa í góðgerða
skyni, trúfélög og stjórnmálasamtök. Þess konar samtök og félög hafa almennt ekki verið talin hafa atvinnurekstur með höndum í skilningi laga á sviði neytendaréttar þegar þau starfa eingöngu í þágu tilgangs þeirra". Niðurstaða ráðuneytisins er svofelld: Í ljósi framan
greindra ástæðna er það mat innanríkisráðuneytisins að íþróttafélög og önnur félagasamtök, sem eingöngu starfa í góðgerðaskyni, trúfélög og stjórnmálasamtök, falli ekki undir gildis
svið neytendaréttartilskipunarinnar, svo lengi sem ekki fari fram eiginleg framleiðsla eða sala þjónustu eða vöru hjá slíkum félögum, sem telja má að jafnist á við eiginlega atvinnustarf
semi."

Meiri hlutinn telur framangreint mat ráðuneytisins í samræmi við þá skilgreiningu sem sett er fram á hugtakinu seljandi", sbr. 2. tölul. 2. gr. og 4. tölul. 3. gr. tilskipunarinnar: seljandi": einstaklingur eða lögaðili, jafnt í eigu hins opinbera sem í einkaeigu, ásamt hverjum þeim sem starfar í nafni seljandans eða fyrir hönd hans, sem starfar að þeim mark
miðum sem varða atvinnugrein, fyrirtæki, iðn eða sérgrein hans í tengslum við samninga sem falla undir þessa tilskipun." Meiri hlutinn telur að með því að vísa til viðmiðunarmarka fjár
hæða, sem eru hæst 50 evrur eða sem nemur um átta þúsund krónum miðað við gengi Seðla
bankans, muni þorri allrar húsgöngusölu íþróttahreyfingarinnar, æskulýðshreyfingarinnar og annarra félagasamtaka, sem eingöngu starfa í góðgerðaskyni, falla utan gildissviðs tilskip
unarinnar.

Meiri hlutinn ítrekar að þeir aðilar sem munu falla undir ákvæði neytendatilskipunarinnar verða fyrst og fremst þeir aðilar sem hafa starfa af fjarsölu og/eða húsgöngusölu. Þrátt fyrir þetta verður að mati nefndarinnar sérstaklega að líta til þess við undirbúning lagafrumvarps til innleiðingar tilskipunarinnar að hún muni með engu móti til dæmis geta átt við um sölu á heimabakstri í þágu góðgerðastarfsemi, sbr. 138. mál 140. löggjafarþings, eða eðlislíka starfsemi, og viðkomandi samtök og aðila. Ber við undirbúning lagafrumvarps í þessa veru að líta til afgreiðslu Alþingis í 61. og 138. máli 140. þings þar sem fjórar fráviksheimildir undir ákveðnum kringumstæðum voru settar fram.

Innleiðing tilskipunarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi en ekki er ljóst hvenær verður af framlagningu fyrirhugaðs frumvarps innanríkisráðherra til breytinga á lögum um húsgöngu- og fjarsölusamninga. Eftir framlagningu mun frumvarpið að líkindum koma til umfjöllunar í atvinnuveganefnd.

Hvorki er gert ráð fyrir að innleiðing tilskipunarinnar muni hafa í för með sér verulegar fjárhagslegar né stjórnsýslulegar afleiðingar. Þá kemur fram í athugasemdum að ætla megi að seljendur vöru og þjónustu þurfi að aðlaga sínar aðferðir við markaðssetningu til sam
ræmis við ákvæði tilskipunarinnar eftir að hún hefur verið innleidd hér á landi. Samræming reglnanna innan Evrópska efnahagssvæðisins geti á hinn bóginn auðveldað innlendum selj
endum að selja vöru eða þjónustu innan svæðisins.

Meiri hlutinn leggur til að tillagan verði samþykkt.

Birgitta Jónsdóttir, áheyrnarfulltrúi í utanríkismálanefnd, er samþykk áliti þessu.

Alþingi, 22. nóvember 2013.

Birgir Ármannsson,

form.

Vilhjálmur Bjarnason,

frsm.

Ásmundur Einar Daðason.

Óttarr Proppé.

Silja Dögg Gunnarsdóttir.

Össur Skarphéðinsson.