144. löggjafarþing 2014–2015.

Þingskjal 1206 — 537. mál.

Svar

sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við fyrirspurn frá Sigurði Erni Ágústssyni

um þjóðhagslega hagkvæmni byggðaaðgerða.

1.	Hefur farið fram mat eða rannsókn á þjóðhagslegri hagkvæmni þess að styðja við byggðarlög?

Fjölmargar rannsóknir hafa verið gerðar á ákveðnum aðgerðum sem gripið hefur verið til til stuðnings við byggðarlög og búsetu, sjá nánar 2. tölul.

2.	Hefur farið fram mat á gagnsemi mismunandi byggðaaðgerða?

Lagt hefur verið mat á framkvæmd og árangur einstakra byggðaaðgerða. Skýrslur, greinar og úttektir sem Byggðastofnun hefur unnið um efnið eða látið vinna fyrir sig er að finna á vef Byggðastofnunar.

Eftirfarandi eru einstök dæmi:

Gert hefur verið mat á árangri lánastarfsemi Byggðastofnunar og ýmsum aðgerðum sem ráðist hefur verið í af hálfu ríkisins á undanförnum árum, svo sem mótvægisaðgerðum vegna þorskaflaskerðingar sem gripið var til árið 2008. Einnig hefur farið fram mat á árangri vaxtar
samninga og verið er að leggja mat á árangur verkefnisins Brothættar byggðir. Einnig er unnið að mati á hverju hinir mismunandi byggðapottar" í sjávarútvegi hafa skilað og nýbúið er að gera skýrslu um svokallað aflamark Byggðastofnunar (Vífill Karlsson).

Á árunum 2004–2009 fór fram viðamikil rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjun
arframkvæmda á Austurlandi. Hún var unnin á grunni þingsályktunar frá 2003 af Byggða
rannsóknastofnun Íslands fyrir iðnaðarráðuneytið og Byggðastofnun.

Þá er ástæða til að benda á nýlega rannsókn á áhrifum Héðinsfjarðarganga sem unnin var af sérfræðingum við Háskólann á Akureyri undir heitinu Samgöngubætur og byggðaþróun: Félagsleg, efnahagsleg og menningarleg áhrif Héðinsfjarðarganga á mannlíf á norðanverð
um Tröllaskaga.

Gerð var viðamikil úttekt á þátttöku Íslands í Norðurslóðaáætlun 2002–2006 og árangur af þeirri þátttöku metinn. Skrifstofa Norðurslóðaáætlunarinnar lét síðar framkvæma árangurs
mat fyrir áætlunartímabilið 2007–2013 sem kom út í september 2014. Þar var tekið úrtak verkefna og árangur þeirra metinn, áhrif verkefnanna á hlutaðeigandi samfélög og metnir þættir sem leiddu til árangurs verkefna.

Mat hefur verið unnið á samfélagsáhrifum einstakra stórra framkvæmda, svo sem álvers í Reyðarfirði, Hvalfirði, á Keilisnesi og Dysnesi.

OECD vann fyrir NORA (North Atlantic Cooperation) skýrsluna OECD Territorial Reviews: NORA Region 2011: The Faroe Islands, Greenland, Iceland and coastal Norway sem kom út árið 2011. Í skýrslunni er víðtækur samanburður á atvinnu- og byggðaþróun á framangreindum svæðum og snertir samanburðurinn að ýmsu leyti aðgerðir sem hafa áhrif á byggðaþróun.

Þá má einnig nefna að Nordregio, sem er samnorræn rannsóknastofnun Norðurlandanna á sviði byggðamála, hefur gert nokkrar skýrslur sem fjalla um byggðaþróun og byggðaað
gerðir á Norðurlöndunum og þar með talið Íslandi.