145. löggjafarþing 2015–2016.

Þingskjal 1431 — 788. mál.

Síðari umræða.

Nefndarálit

um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu viðbótarsamnings við
Norður-Atlantshafssamninginn um aðild Svartfjallalands (Montenegró).

Frá minni hluta utanríkismálanefndar.

Einhver stærstu mistök undanfarinna áratuga á sviði alþjóðamála áttu sér stað við lok kalda stríðsins árið 1989 þegar ákveðið var að framlengja líf Atlantshafsbandalagsins í stað þess að láta það fara sömu leið og hitt hernaðarbandalag eftirstríðsáranna, Varsjárbandalagið. Þar glataðist gott tækifæri til að byggja upp nýtt öryggiskerfi sem stuðlaði að lýðræði, friði og stöðugleika í Evrópu.

Sterk hagsmunaöfl unnu hins vegar gegn því að Atlantshafsbandalagið væri lagt niður þegar hinn yfirlýsti andstæðingur var úr sögunni. Réðu þar miklu hagsmunir vopnafram
leiðenda, enda hefur bandalagið innan sinna raða mörg af mestu vopnaframleiðslulöndum heims og leggur ríkar skyldur á herðar meðlima sinna varðandi framlög til vígbúnaðar og hermála.

Útþenslustefna Atlantshafsbandalagsins til austurs hefur raskað stöðugleika í Evrópu. Óumdeilt er til að mynda að Rússland telur öryggi sínu ógnað með vígvæðingu upp við landamæri sín og uppsetningu eldflaugavarnarkerfis Atlantshafsbandalagsins. Það hefur aftur verið vatn á myllu þjóðernissinnaðra popúlískra stjórnmálaafla í Rússlandi. Óstöðugleiki í Austur-Evrópu skrifast því á rússnesk stjórnvöld, Atlantshafsbandalagið og forysturíki þess.

Skömmu fyrir aldamótin 2000 breytti Atlantshafsbandalagið stefnu sinni á þann hátt að það beitir sér nú í auknum mæli utan landamæra sinna. Má þar nefna beina og óbeina þátt
töku í styrjöldum og skærum í Afríku og Asíu. Afleiðingar þessara íhlutana hafa reynst skelfilegar fyrir íbúa viðkomandi landa og eiga stóran þátt í þeirri flóttamannabylgju sem heimurinn er nú vitni að.

Fulltrúi minni hlutans áréttar þá stefnu Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs að Atlantshafsbandalagið sé veruleg ógn við öryggi og frið í heiminum. Hagsmunum Íslands væri best borgið með tafarlausri úrsögn úr bandalaginu. Á sama hátt verður ekki séð að enn frekari stækkun bandalagsins geti verið jákvætt skref í öryggismálum Evrópu. Vænlegra er að gæta friðar, stöðugleika og öryggis í heiminum með því að efla stofnanir eins og Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu, ÖSE, og með endurskipulögðu öryggisráði Sameinuðu þjóð
anna. Með vísan í þessa afstöðu munu þingmenn Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs sitja hjá við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 1. júní 2016.

Steinunn Þóra Árnadóttir.