145. löggjafarþing 2015–2016.

Þingskjal 1777 — 778. mál.

Svar

innanríkisráðherra við fyrirspurn frá Bjarkeyju Olsen Gunnarsdóttur
um fjölda og starfssvið lögreglumanna.

Í tilefni af fyrirspurninni óskaði ráðuneytið eftir umsögn embættis ríkislögreglustjóra. Umsögnin barst ráðuneytinu 16. september 2016 og var byggt á henni við vinnslu svarsins.

1.	Hver hefur fjöldi fastráðinna og lausráðinna lögreglumanna verið á árabilinu 2007–2016 og hversu margir hafa á sama tíma annars vegar farið á eftirlaun og hins vegar hætt störfum af öðrum ástæðum?

Á mynd 1 má sjá heildarfjölda skipaðra/settra lögreglumanna og afleysingamanna árin 2007–2016 miðað við stöðuna 1. febrúar ár hvert og núverandi umdæmaskipan. Héraðs
lögreglumenn og lögreglumenn við embætti héraðssaksóknara eru ekki meðtaldir.

Mynd 1. Heildarfjöldi skipaðra/settra lögreglumanna
og afleysingamanna árin 2007–2016.

Þá létu 293 lögreglumenn af embætti á árunum 2007–2016 (tölur um fjölda lausna miðað við 1. ágúst 2016). Þar af létu 97 af embætti vegna töku eftirlauna en 197 lögreglumenn létu af embætti af öðrum ástæðum. Rétt er að taka fram að upplýsingar frá lögregluembættum um þetta efni liggja ekki á lausu fyrir árið 2014 sökum breytinga á lögreglulögum, nr. 90/1996, þar sem veitingavald færðist til lögreglustjóra, sbr. lög nr. 51/2014.

Mynd 2. Ástæður brotthvarfs vegna töku eftirlauna
og annarra ástæðna árin 2007–2016.

2.	Hve margir lögreglumenn voru að störfum í hverju löggæsluumdæmi árabilið 2007– 2016 og hvert var hlutfall lögreglumanna á íbúa í hverju umdæmi ár hvert?

Í töflu 1 er að finna heildarfjölda skipaðra/settra lögreglumanna árin 2007–2016, miðað við stöðuna eins og hún var 1. febrúar ár hvert og núverandi umdæmaskipan. Héraðs- og afleysingamenn eru ekki meðtaldir.

Tafla 1. Heildarfjöldi skipaðra/settra lögreglumanna árin 2007–2016 eftir embættum.

Embætti	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016
Lögreglustjórinn
á Norðurlandi eystra	47	44	48	45	38	40	37	39	42	38
Lögreglustjórinn
á Vesturlandi	30	26	27	26	27	23	23	24	31	33
Lögreglustjórinn
á Austurlandi	24	25	25	23	21	21	19	20	19	19
Lögreglustjórinn
á Vestfjörðum	20	21	20	19	16	19	18	18	18	17
Lögreglustjórinn
á Suðurnesjum	85	76	82	85	85	77	81	85	82	81
Lögregluskóli ríkisins	9	9	9	8	8	7	7	7	8	6
Lögreglustjórinn
á höfuðborgarsvæðinu	339	298	318	308	310	303	297	299	288	290
Ríkislögreglustjóri	94	89	92	87	85	79	76	75	84	80
Lögreglustjórinn
á Norðurlandi vestra	16	16	15	14	14	12	12	14	15	15
Lögreglustjórinn
á Suðurlandi	36	30	39	36	35	35	32	31	37	39
Lögreglustjórinn
í Vestmannaeyjum	12	12	11	8	8	8	8	8	10	11
ALLS	712	646	686	659	647	624	610	620	634	629

Í töflu 2 er að finna fjölda lögreglumanna á hverja 1.000 íbúa í hverju umdæmi fyrir sig árin 2007–2016 miðað við núverandi umdæmaskipan. Tekið skal fram að embætti ríkis
lögreglustjóra, héraðssaksóknara og Lögregluskóli ríkisins eru ekki talin með. Byggt er á upplýsingum um fjölda íbúa miðað við núverandi umdæmaskipan frá Landmælingum Íslands og Þjóðskrá Íslands.

Tafla 2. Fjöldi lögreglumanna á hverja 1.000 íbúa í hverju umdæmi árin 2007–2016.

Embætti	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016
Norðurland eystra	1,6	1,5	1,7	1,6	1,3	1,4	1,3	1,3	1,4	1,3
Vesturland	2,0	1,7	1,7	1,7	1,8	1,5	1,5	1,6	2,0	2,1
Austurland	1,8	2,1	2,3	2,2	2,1	2,1	1,9	1,9	1,8	1,8
Vestfirðir	2,7	2,9	2,7	2,6	2,3	2,7	2,6	2,6	2,6	2,5
Suðurnes	4,5	3,7	3,8	4,0	4,0	3,6	3,8	3,9	3,7	3,6
Höfuðborgarsvæðið	1,8	1,5	1,6	1,5	1,5	1,5	1,4	1,4	1,4	1,4
Norðurland vestra	2,1	2,1	2,0	1,9	1,9	1,6	1,7	1,9	2,9	2,1
Suðurland	1,7	1,4	1,8	1,8	1,6	1,6	1,5	1,4	1,7	1,7
Vestmannaeyjar	2,9	3,0	2,7	1,9	1,9	1,9	1,9	1,9	2,3	2,6
Alls	1,6	1,4	1,5	1,5	1,4	1,4	1,4	1,4	1,4	1,4

3.	Hver hefur starfsmannavelta hjá lögreglunni verið í löggæsluumdæmum landsins undan
farin þrjú ár?

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu var starfsmanna
velta 6,08% árið 2013. Árið 2014 var starfsmannaveltan 4,4% og jókst svo árið 2015 og var þá um 9%.

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum á Vesturlandi var starfsmannaveltan 12% árið 2015.

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum á Vestfjörðum hefur starfsmannavelta verið svipuð undanfarin þrjú ár eða 4% árið 2013, 3% árið 2014 og síðan aftur 4% árið 2015.

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum á Suðurlandi var starfsmannaveltan 5 % árin 2013 og 2014 en fór niður í 3% árið 2015.

Starfsmannavelta hjá embættum lögreglustjóranna í Vestmannaeyjum, á Norðurlandi vestra, Norðurlandi eystra og á Austurlandi var svo til engin. Ekki bárust svör frá lögreglu
stjóranum á Suðurnesjum.

Embætti ríkislögreglustjóra, Lögregluskóli ríkisins og embætti héraðssaksóknara eru ekki talin með þar sem þau teljast ekki til löggæsluumdæma.

4.	Hvernig er aldurssamsetning fastráðinna lögreglumanna og hversu hátt hlutfall þeirra nær eftirlaunaaldri á næstu fimm árum?

Í töflu 3 má sjá aldurssamsetningu allra lögreglumanna, þ.m.t. við embætti ríkislögreglu
stjóra, Lögregluskóla ríkisins, héraðssaksóknara og afleysingamanna, miðað við greidd mánaðarlaun í launavinnslu 1. september 2016. Tafla 3 sýnir aldurssamsetningu allra lög
reglumanna, þ.m.t. við embætti ríkislögreglustjóra, Lögregluskóla ríkisins, héraðssaksóknara og afleysingamanna, miðað við greidd mánaðarlaun í launavinnslu 1. september 2016, 720 talsins.

Tafla 3. Aldurssamsetning lögreglumanna.

Aldursflokkun	20–29 ára	30–39 ára	40–49 ára	50–59 ára	60–65 ára	Alls
Hlutfall	17,4%	25,3%	24,6%	23,5%	9,3%	100%

85 lögreglumenn munu ná 65 ára lögskipuðum eftirlaunaaldri á árunum 2017–2021. Það eru 11,8% lögreglumanna.

5.	Hefur fjölgun ferðamanna undanfarin ár haft áhrif á fjölda og staðsetningu lögreglu
manna og tilhögun starfa þeirra og ef svo er, hvaða áhrif?

Fjöldi erlendra ferðamanna jókst á Íslandi um 800 þúsund á árunum 2007–2015 en á sama tíma fækkaði lögreglumönnum um 78 eða tæplega 11%.

Fjöldi erlendra ferðamanna er mestur á suðvesturhorni landsins, þ.e. í umdæmum lög
reglustjóranna á Suðurlandi, Suðurnesjum og höfuðborgarsvæðinu. Flestir erlendir ferða
menn koma til landsins um Keflavíkurflugvöll, 4,5 milljónir farþega höfðu farið um Kefla
víkurflugvöll mánuðina janúar til ágúst 2016.

Mynd 3. Fjöldi erlendra ferðamanna árin 2007–2015
samkvæmt upplýsingum Ferðamálastofu.

Á árinu 2007 voru 1,5 lögreglumenn á hverja 1.000 erlenda ferðamenn og þróunin hefur verið á þann veg að hlutfallið árið 2015 er 0,5 lögreglumenn á hverja 1.000 erlenda ferða
menn. Til samanburðar hefur fjöldi lögreglumanna á hverja 1.000 íbúa farið úr 2,3 árið 2007 í 1,9 árið 2015.

Mynd 4. Fjöldi lögreglumanna á hverja 1.000 íbúa og fjöldi lögreglumanna
á hverja 1.000 erlenda ferðamenn árin 2007–2015.

Fjöldi lögreglumanna á mynd 4 er heildarfjöldi skipaðra/settra lögreglumanna og lausráð
inna afleysingamanna árin 2007–2016 miðað við stöðuna 1. febrúar ár hvert og núverandi umdæmaskipan. Héraðslögreglumenn og lögreglumenn við embætti héraðssaksóknara eru ekki meðtaldir.

6.	Telur ráðherra að fjöldi lögreglumanna, búnaður þeirra og verksvið hafi þróast í samræmi við þær breytingar sem hafa orðið á samfélaginu undanfarin ár, m.a. vegna fjölgunar ferðamanna? Sér ráðherra fyrir sér breytingar á lögreglumálum af þeim sökum?

Ráðuneytið hefur ekki farið varhluta af mikilli aukningu ferðamanna hér á landi ásamt þeim áhrifum sem sú aukning hefur á störf lögreglu. Á síðustu árum hefur farið fram mikil og ötul vinna í því skyni að koma til móts við sívaxandi fjölda ferðamanna og samhliða því leitast við að efla störf lögreglunnar. Óhætt er að segja að í mörgu tilliti hafa orðið miklar umbætur í þessum efnum.

Árin 2014 og 2015 var veitt aukalega 500 millj. kr. til að bæta úr veikleikum í starfsemi lögreglunnar. Ríflega 70% viðbótarframlagsins fór til eflingar löggæslu á landsbyggðinni, til eflingar hálendiseftirlits vegna fjölgunar ferðamanna, aukins aksturs lögreglubíla og til þess að bæta búnað og þjálfun lögreglumanna. Áhersla hefur verið lögð á að styrkja grunn
þjónustu lögreglu en lítið rekstrarlegt svigrúm hefur verið fram að þessu til að takast á við þær áskoranir sem við blasa, svo sem vegna fjölda ferðamanna og aukinnar umferðar um landamæri, fjölgunar afbrota, einkum netbrota, heimilisofbeldis, kynferðisbrota, stórfelldra ofbeldisbrota og skipulagðrar glæpastarfsemi. Lögregluembætti landsins fá í ár 400 millj. kr. viðbótarfjárframlag til að styrkja embættin og er með því verið að bregðast við auknum verkefnum, m.a. á sviði landamæraeftirlits, öryggis og umferðar. Ákvörðunin var byggð á greiningu á öryggi og þjónustu hjá lögregluembættunum og forgangsröðun verkefna og tengist einnig löggæsluáætlun sem nú er í smíðum hjá innanríkisráðuneytinu þar sem skil
greint verður öryggis- og þjónustustig, helstu markmið, mælikvarðar og aðgerðir lögreglu. Markmið löggæsluáætlunar er að skilgreina eðli og umfang lögreglustarfsins auk þess að skilgreina ítarlega þau verkefni sem lögreglu er ætlað að sinna og hver kostnaður ríkissjóðs er af störfum lögreglu hverju sinni. Jafnframt er tilgangurinn að kostnaður við verkefni lögreglu verði gagnsærri og þar með að koma á faglegri aðkomu þingsins að málaflokknum.

Stjórnvöld, bæði löggjafar- og framkvæmdarvald, verða með opnum huga að leitast við að tryggja þeim stofnunum, sem falið er það vandasama hlutverk að halda uppi lögum og reglu og gæta öryggis, fullnægjandi starfsgrundvöll til að sinna þeim verkefnum sem þeim eru falin, ásamt því að sjá til þess að nógur mannskapur sé til staðar til að leysa af hendi þau auknu verkefni sem fylgja fjölgun ferðamanna. Markmiðið er að lögreglan tryggi borgur
unum, hvar sem er á landinu, sambærilega þjónustu og öryggi eftir því sem hægt er og beiti sér sérstaklega í málefnum er lúta að öryggi ferðamanna.