150. löggjafarþing 2019–2020.

Þingskjal 525 — 291. mál.

Svar

samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra við fyrirspurn frá Birni Leví Gunnarssyni um umhverfistölfræði bílaflotans.

1.	Hver er heildarfjöldi ökutækja í hverjum ökutækjaflokki? Hver er áætluð meðalþyngd ökutækja og heildarfjöldi ekinna kílómetra í hverjum flokki, skipt eftir þyngdartíund? Svar óskast sundurliðað eftir ökutækjaflokkum og eftir tegund aflgjafa innan hvers flokks, þ.e. bensín, dísill, rafmagn, blanda tveggja eða annað.

Meðfylgjandi er tafla yfir heildarfjölda ökutækja í hverjum ökutækjaflokki sundurliðuð eftir ökutækjaflokkum og eftir tegund aflgjafa innan hvers flokks, þ.e. bensín, dísill, rafmagn, blanda tveggja eða annað. Meðalþyngd er reiknuð út fyrir hvern flokk.1

Fjöldi og þyngd ökutækja eftir ökutækjaflokki og orkugjafa í byrjun október 2019.

Fjöldi	Meðalþyngd
Beltabifhjól (vélsleði)	6.128	412 ,2
Bensín	6.085	412 ,3
Vélarlaus	43	393 ,3
Dráttarvél ökutæki hannað til að draga, ýta, flytja, knýja o.s.frv. – samkvæmt eldri skráningu	9.760	2.800 ,7
Bensín	221	288 ,3
Dísill	9.535	2.860 ,2
Vélarlaus	4	0 ,0
Dráttarvél I (T1) – Aksturshraði undir 40 km/klst., eigin þyngd yfir 600kg, sporvídd ≥ 1.150mm	2.289	7.894 ,8
Bensín	125	1.766 ,8
Dísill	2.161	8.246 ,6
Óþekkt	2	6.127 ,5
Vélarlaus	1	13.500 ,0
Dráttarvél II (T2) – Aksturshraði undir 40 km/klst., eigin þyngd yfir 600kg, sporvídd < 1.150mm	328	4.382 ,7
Bensín	109	1.098 ,6
Dísill	218	6.036 ,0
Óþekkt	1	1.928 ,0
Dráttarvél III (T3) – Aksturshraði undir 40 km/klst., eigin þyngd undir 600kg	742	758 ,3
Bensín	723	729 ,5
Dísill	19	1.855 ,3
Dráttarvél IV (T4) – Aksturshraði undir 40 km/klst., eigin þyngd undir 600kg en fellur ekki undir I–III	9	8.887 ,8
Dísill	9	8.887 ,8
Dráttarvél V (T5) – Aksturshraði yfir 40 km/klst.	164	11.514 ,9
Bensín	4	7.259 ,0
Dísill	159	11.617 ,8
Vélarlaus	1	12.500 ,0
Eftirvagn I (O1) 750 kg eða minna	15	1.076 ,7
Vélarlaus	15	1.076 ,7
Eftirvagn II (O2) yfir 750 kg að 3.500 kg	8.001	2.373 ,9
Vélarlaus	8.001	2.373 ,9
Eftirvagn III (O3) yfir 3500 kg að 10.000 kg	1.061	5.878 ,9
Óþekkt	1	11.000 ,0
Vélarlaus	1.060	5.874 ,1
Eftirvagn IV (O4) þyngri en 10.000 kg	4.240	32.813 ,4
Vélarlaus	4.240	32.813 ,4
Fellihýsi – hjólhýsi sem hægt er að leggja saman	3.963	1.153 ,7
Vélarlaus	3.963	1.153 ,7
Fólksbifreið (M1) 8 farþegar eða færri	270.276	2.051 ,4
Bensín	165.145	1.840 ,5
Bensín/Metan	1.429	1.960 ,5
Bensín/Raf.tengill	6.993	2.444 ,6
Bensín/Rafmagn	5.269	1.896 ,4
Dísill	87.098	2.427 ,0
Dísill/Metan	2	2.990 ,0
Dísill/Raf.tengill	542	2.796 ,6
Dísill/Rafmagn	83	2.541 ,5
Etanól	1	3.266 ,0
Metan	162	2.060 ,5
Metanól/Bensín	1	1.637 ,0
Óþekkt	7	1.478 ,7
Rafmagn	3.521	2.013 ,3
Vetni/Rafmagn	23	2.266 ,1
Hjólhýsi	6.059	1.546 ,3
Vélarlaus	6.059	1.546 ,3
Hópbifreið I (M2) 5.000 kg eða minna	1.398	4.102 ,4
Bensín	96	3.912 ,8
Bensín/Metan	4	3.595 ,0
Dísill	1.298	4.118 ,0
Hópbifreið I (M2G) – G-merktir ökutækjaflokkar eru fyrir gerðarviðurkennd torfæruökutæki	16	4.887 ,5
Dísill	16	4.887 ,5
Hópbifreið II (M3) þyngri en 5.000 kg	1.770	14.402 ,8
Bensín	6	10.347 ,0
Dísill	1.743	14.349 ,3
Metan	3	19.100 ,0
Óþekkt	3	22.400 ,0
Rafmagn	15	19.700 ,0
Létt bifhjól (L1e) 45 km/klst. á tveimur eða þremur hjólum	2.527	225 ,8
Bensín	2.492	226 ,1
Bensín/Rafmagn	2	285 ,0
Rafmagn	33	197 ,9
Létt bifhjól (L2e) 45 km/klst. á tveimur eða þremur hjólum	30	446 ,9
Annað	1	248 ,0
Bensín	2	377 ,5
Rafmagn	27	459 ,4
Sendibifreið (N1) – 3500 kg eða léttari	28.732	2.673 ,0
Bensín	6.321	2.249 ,6
Bensín/Metan	50	3.174 ,6
Bensín/Raf.tengill	8	2.000 ,0
Bensín/Rafmagn	8	1.565 ,0
Dísill	21.974	2.801 ,0
Metan	212	2.337 ,1
Óþekkt	2	2.993 ,5
Rafmagn	157	2.189 ,8
Tjaldvagn	8.855	610 ,4
Óþekkt	4	475 ,0
Vélarlaus	8.851	610 ,4
Torfæruhjól I á tveimur hjólum	4.359	237 ,1
Bensín	4.348	236 ,8
Dísill	2	526 ,0
Rafmagn	3	217 ,0
Vélarlaus	6	382 ,7
Torfæruhjól II á þremur hjólum	18	285 ,2
Bensín	18	285 ,2
Torfæruhjól III á fjórum hjólum	70	200 ,7
Bensín	70	200 ,7
Torfæruhjól IV á fjórum hjólum – 400 kg eða léttara eða 550 kg eða léttara ef það er til vöruflutninga	2.453	462 ,8
Bensín	2.433	461 ,9
Dísill	14	507 ,1
Óþekkt	3	401 ,0
Rafmagn	3	993 ,3
Torfæruhjól V á sex hjólum – 400 kg eða léttara eða 550 kg eða léttara ef það er til vöruflutninga	724	900 ,7
Bensín	723	901 ,0
Vélarlaus	1	655 ,0
Vörubifreið I (N2) – heildarþyngd 12.000 kg eða minna	5.863	6.042 ,7
Bensín	638	4.317 ,6
Dísill	5.223	6.253 ,3
Óþekkt	2	5.395 ,5
Vörubifreið II (N3) – heildarþyngd meiri en 12.000 kg	6.912	25.986 ,9
Bensín	13	12.192 ,1
Dísill	6.871	26.026 ,7
Dísill/Metan	1	20.000 ,0
Metan	27	22.207 ,4
Þungt bifhjól (L3e) á tveimur hjólum án hliðarvagns	8.705	399 ,8
Bensín	8.692	399 ,8
Dísill	1	420 ,0
Óþekkt	1	476 ,0
Rafmagn	11	342 ,0
Þungt bifhjól (L4e) á tveimur hjólum með hliðarvagni	28	481 ,4
Bensín	28	481 ,4
Þungt bifhjól (L5e) á þremur samhverfum hjólum	31	679 ,6
Bensín	22	501 ,7
Rafmagn	9	1.114 ,4
Þungt bifhjól (L6e) á fjórum hjólum – ekki yfir 350 kg án farms	132	493 ,9
Bensín	127	481 ,9
Rafmagn	5	800 ,0
Þungt bifhjól (L7e) á fjórum eða sex hjólum – ekki yfir 400 kg án farms, ekki yfir 550 kg ef rafknúið og til vöruflutninga	1.373	599 ,0
Bensín	2.180	606 ,7
Dísill	1	654 ,0
Rafmagn	25	1.526 ,3
Samtals	387.866	2.891 ,8

Gögn um akstur eftir ökutækjaflokkum gefa nokkuð góða vísbendingu um heildarakstur hvers flokks þar sem fjöldi skráninga er mikill. Ekki liggja hins vegar fyrir nægjanlega áreið
anlegar upplýsingar um akstur í hverjum undirflokki, þ.e. eftir orkugjöfum. Það er annars vegar vegna þess með hvaða hætti upplýsingum er skilað til Samgöngustofu og hins vegar vegna þess að töluverður fjöldi ökutækja er ekki skoðaður aftur eftir frumskráningu fyrr en að nokkrum tíma liðnum. Stærstur hluti rafmagns- og tengiltvinnbifreiða hefur verið ný
skráður á síðastliðnum fjórum árum og á þetta því sérstaklega við um þann hluta bílaflotans. Undanfarin þrjú til fjögur ár hefur verið keypt mikið af ökutækjum til ökutækjaleiga. Tölur um akstur þeirra bifreiða koma ekki inn fyrr en fjórum árum eftir nýskráningu. Þar sem um er að ræða bifreiðar sem að jafnaði er ekið töluvert meira en öðrum bifreiðum gæti það haft þau áhrif að í tölunum felist vanmat á heildarakstri að einhverju leyti.

2.	Hvert er meðalkolefnisspor hvers ökutækjaflokks fyrir sig? Hvaða aðferðafræði telur ráðherra sanngjarnast að beita til þess að reikna út kolefnisspor hvers ökutækjaflokks fyrir sig miðað við heildarlíftíma ökutækja og notkun?

Meðfylgjandi tafla sýnir losun í grömmum CO2-ígildis á hvern ekinn kílómetra fyrir hvern flokk ökutækja. Rétt er að taka fram að losun gróðurhúsalofttegunda er mjög mismunandi. Þær tölur sem hér eru lagðar fram eru meðaltöl.

Áætluð losun byggð á losunarbókhaldi Íslands og aksturstölum frá Samgöngustofu.2

Losun á ekinn km.

Fólksbílar – bensín
Heildarakstur 2018	1.904.702.542	km
Losun 2017	408,31	kt CO2 e
214,3691066	g CO íg./km
Sendibifreiðar – bensín
Heildarakstur 2018	66.339.477	km
Losun 2017	23,31	kt CO2 e
351,3352279	g CO íg./km
Vörubílar og rútur – bensín
Heildarakstur 2018	4.809.238	km
Losun 2017	2,11	kt CO2 e
437,9906787	g CO íg./km

Fólksbílar – dísill
Heildarakstur 2018	1.356.294.280	km
Losun 2017	256,70	kt CO2 e
189,2646944	g CO íg./km
Sendibifreiðar – dísill
Heildarakstur 2018	305.473.000	km
Losun 2017	71,61	kt CO2 e
234,4227387	g CO íg./km
Vörubílar og rútur – dísill
Heildarakstur 2018	367.797.074	km
Losun 2017	203,90	kt CO2 e
554,3713365	g CO2 íg./km

Samantekt.

Eldsneyti	g CO2 íg./km
Fólksbílar	Bensín	214 ,4
Dísill	189 ,3
Sendibifreiðar	Bensín	351 ,3
Dísill	234 ,4
Vöru- og hópferðabílar	Bensín	438 ,0
Dísill	554 ,4

Samkvæmt 10. tölul. 9. gr. forsetaúrskurðar um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands, nr. 119/2018, frá 7. desember 2018, fer umhverfis- og auðlindaráðu
neytið með loftslagsvernd. Samkvæmt því er útreikningur á kolefnisspori, ákvörðun aðferða við útreikninginn og túlkun niðurstaðna á sviði umhverfis- og auðlindaráðuneytisins.

3.	Hvernig telur ráðherra að þróun orkuskipta væri í bílaflotanum ef ekki væri fyrir stuðn
ing stjórnvalda, t.d. með niðurfellingu vörugjalda á rafbíla? Hvaða áhrif telur ráðherra að stefna stjórnvalda í loftslagsmálum hafi á samsetningu bílaflotans? Hver væri eðlileg þróun á samsetningu ökutækja án aðkomu stjórnvalda og hver er munurinn í kolefnis
spori með og án stefnu stjórnvalda?

Veittar hafa verið ívilnanir við kaup á umhverfisvænum ökutækjum. Reikna má með að umhverfisvæn ökutæki væru færri ef stuðnings stjórnvalda nyti ekki við. Stefna stjórnvalda í loftslagsmálum er m.a. til þess ætluð að auka fjölda umhverfisvænna ökutækja, m.a. með stuðningi við kaup slíkra ökutækja. Erfitt er að geta sér til um hver samsetningin væri án stuðningsins. Meðfylgjandi tafla sýnir þróun vistvænna ökutækja sl. þrjú ár. Að öðru leyti vísast til þess sem sagt er hér að framan um skiptingu verkefna á milli ráðuneyta.

Í eftirfarandi töflu má sjá fjölda ökutækja sem bæði eru á skrá og í umferð miðað við ára
mót frá 1. janúar 2017 til 31. desember 2018.

Fjöldi ökutækja á skrá og í umferð 2016–2018.

Orkugjafi	31.12.2016	31.12.2017	31.12.2018
Bensín	134.843	135.294	132.291
Bensín og metan	982	1.277	1.415
Bensín og rafmagns tengill	918	2.967	5.733
Bensín og rafmagn	2.326	3.466	4.479
Dísill	59.528	68.594	74.959
Dísill og metan	2	2	2
Dísill og rafmagns tengill	85	208	431
Dísill og rafmagn	10	21	54
Etanól	1	1	1
Metan	114	130	115
Metanól og bensín	1	1	1
Óþekkt	3	3	3
Rafmagn	1.052	1.891	2.748
Vetni og rafmagn	0	0	16
Samtals	199.865	213.855	222.248
Hlutfall vistvænna ökutækja	2,7%	4,7%	6,7%

Bifreiðum á skrá og í notkun fjölgar nokkuð. Eins og sjá má fækkar bensínbílum en dísil
bílum fjölgar. Þá fjölgar bílum sem knúnir eru öðru eldsneyti en bensíni og dísilolíu. Sam
kvæmt markmiði um orkuskipti í samgönguáætlun er stefnt að því að 10% bifreiða verði knúnar vistvænum orkugjöfum árið 2020.