153. löggjafarþing 2022–2023.

Þingskjal 1559 — 675. mál.

Svar

fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn frá Birgi Þórarinssyni
um skattlagningu lífeyristekna.

1.	Hvernig er skattlagningu á lífeyri háttað hér á landi samanborið við skattlagningu lífeyristekna annars staðar á Norðurlöndum og í Bretlandi og Hollandi?

2.	Hvað aðgreinir skattlagningu lífeyris í þessum löndum?

3.	Að hvaða leyti er lífeyrir skattfrjáls í þessum löndum, svo sem vegna persónuafsláttar eins og á Íslandi?

Lífeyriskerfi landa eru í eðli sínu mismunandi og ólík að uppbyggingu. Á það við um fyrirkomulag fjármögnunar, réttindaávinnslu, samspil almannatrygginga við almenna lífeyris
sjóði og ótal fleiri þætti. Kerfin eiga það sameiginlegt að meginhlutverk þeirra er að tryggja afkomu og framfærslu eftir að atvinnuþátttöku og reglulegum launatekjum sleppir, allt til dánardægurs. Að sama skapi er skattlagning lífeyristekna mismunandi eftir löndum.

Lífeyrisgreiðslur eru skattlagðar hér á landi sem tekjur við útgreiðslu og bera sömu skatt
hlutföll og aðrar tekjur. Það sama á við á öðrum Norðurlöndum, Bretlandi og Hollandi. Við samanburð á skattlagningu lífeyris milli landa er gjarnan horft til þriggja þátta:

a.	skattlagningar á iðgjöldum í lífeyrissjóði,

b.	skattlagningar á ávöxtun lífeyrissparnaðar og

c.	skattlagningar lífeyrisgreiðslna.

Hér má sjá töflu sem dregur þessar upplýsingar saman fyrir þau lönd sem spurt er um. Taflan er unnin upp úr samantekt frá OECD frá árinu 2021 og ber heitið Financial incentives for funded private pension plans, OECD country profiles 2021, en ítarlegar upplýsingar um skattlagningu lífeyrissparnaðarleiða í aðildarríkjum OECD er að finna í skýrslunni. Ráðu
neytið býr ekki yfir upplýsingum um nýtingu persónuafsláttar vegna lífeyristekna í öðrum löndum.

Tegund lífeyris
sparnaðar

Greiðendur iðgjalda	Skattskylda
Iðgjöld	Ávöxtun	Lífeyrisgreiðslur
Bretland	Allar tegundir	Allir	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt en undanþegið að hluta
Danmörk	Ellisparnaður	Allir	Skattskylt	Skattskylt 15,3%	Ekki skattskylt
Annar sparnaður	Allir	Ekki skattskylt	Skattskylt 15,3%	Skattskylt
Finnland	Valfrjáls einstak
lingssparnaður	Einstaklingur	30% skattafsláttur	Ekki skattskylt	30%–34% skattlagning
Annar sparnaður	Allir	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Holland	Allar tegundir	Allir	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Ísland	Allar tegundir	Allir	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Noregur	Starfstengdur lífeyrissparnaður	Einstaklingur	Skattskylt en undanþegið að hluta	Ekki skattskylt	Skattskylt
Starfstengdur lífeyrissparnaður	Vinnuveitandi	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Einstaklings
lífeyrissparnaður	Einstaklingur	Skattskylt en undanþegið að hluta	Ekki skattskylt	Skattskylt en undanþegið að hluta
Starftengdur lífeyrissparnaður sjálfstæðra atvinnurekenda	Einstaklingur	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Svíþjóð	Viðbótarsparnaður (premium pension)	Einstaklingur	Ekki skattskylt	Ekki skattskylt	Skattskylt
Annar lífeyrissparnaður	Allir	Ekki skattskylt	Skattskylt 15%	Skattskylt
https://www.oecd.org/finance/private-pensions/Financial-Incentives-for-Funded-Pension-Plans-in-OECD-Countries-2021.pdf

4.	Hefur ráðherra í hyggju að endurskoða skattlagningu lífeyris á Íslandi? Ef já, hvernig þá? Ef ekki, hvaða röksemdir eru fyrir því að gera það ekki?

Ráðherra hefur nýverið skipað nefnd með fulltrúum frá öllum helstu bandalögum og sam
tökum á vinnumarkaði og nokkrum ráðuneytum um gerð grænbókar um heildarendurskoðun lífeyrissjóðakerfisins. Vonir standa til að grænbókin geti orðið grundvöllur að ítarlegri stefnumörkun og undirbúningi að breytingum á þeim lagaramma sem Alþingi setur um líf
eyrismál og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Verkefni starfshópsins er að greina stöðu og framtíð lífeyrissjóðakerfisins með heildstæðum hætti og þar skiptir skattlagning bæði lífeyris
iðgjalda og greidds lífeyris vitanlega miklu máli. Í framhaldi af gerð grænbókar verður unnin stefnumörkun um breytingar á lífeyriskerfinu sem ætlað er að verða grundvöllur frumvarps sem lagt verði fyrir Alþingi.

Að endingu má halda því til haga að það skattheimtufyrirkomulag sem viðhaft er á líf
eyrissparnaði hér á landi fær hæstu einkunn í úttekt Mercer á lífeyriskerfum um allan heim.