151. löggjafarþing — 97. fundur,  18. maí 2021.

fjölmiðlar.

367. mál
[15:11]
Horfa

Frsm. meiri hluta allsh.- og menntmn. (Silja Dögg Gunnarsdóttir) (F):

Virðulegi forseti. Ég flyt nefndarálit með breytingartillögu frá meiri hluta hv. allsherjar- og menntamálanefndar um stuðning við einkarekna fjölmiðla. Nefndin fékk þó nokkuð margar umsagnir og marga gesti á sinn fund en málið hefur verið lengi til umfjöllunar, ekki bara eftir að þessi ríkisstjórn tók við heldur í raun í mörg ár og verður örugglega áfram, hvernig við ætlum að bæta starfsumhverfi fjölmiðla og styðja við lýðræðislega umræðu í samfélaginu og byggja þar með undir lýðræðið.

Þetta var verkefnið okkar, þ.e. þetta einstaka lagafrumvarp, en ég ítreka að gera þarf margt fleira til að bæta umhverfi fjölmiðla á Íslandi. En svo að ég grípi aðeins niður í nefndarálitið, hæstv. forseti, þá segir hér m.a.:

„Á fundum nefndarinnar var talsvert fjallað um erlendar efnis- og streymisveitur, sérstaklega hvað varðar stöðu þeirra á auglýsingamarkaði og skattumhverfi þeirra. Meiri hlutinn áréttar nauðsyn þess að bæta þurfi stöðu einkarekinna fjölmiðla enda gegna þeir mikilvægu hlutverki í lýðræðissamfélagi. Enn fremur telur meiri hlutinn nauðsynlegt að jafna stöðu innlendra og erlendra fjölmiðla. Í þeim efnum tekur meiri hlutinn fram að fjármála- og efnahagsráðuneytið og mennta- og menningarmálaráðuneytið hafa til skoðunar skattlagningu erlendra efnis- og streymisveitna eða ígildi skattlagningar rafrænna viðskipta við erlendu miðlana. Meiri hlutinn áréttar mikilvægi þess að þeirri vinnu verði hraðað sem kostur er enda streymir þó nokkurt hlutfall af auglýsingatekjum úr landi og ekki eru greiddir sömu skattar og skyldur af þeim tekjum líkt og ef auglýst er innan lands.

Breytingartillögur meiri hlutans.“ — Í nefndarálitinu er fjallað um d-lið 2. gr., þ.e. skilyrði fyrir rekstrarstuðningi:

„Fyrir nefndinni var nokkuð fjallað um skilyrði fyrir rekstrarstuðningi sem eru talin upp í d-lið 2. gr. frumvarpsins og um þær breytingar sem gerðar hafa verið á þeim frá því að frumvarp til laga um breytingu á lögum um fjölmiðla, nr. 38/2011 […] var lagt fram á 150. löggjafarþingi (458. mál), einkum hvað varðar brottfall skilyrðis um útgáfutíðni.

Meiri hlutinn bendir á að samkvæmt frumvarpinu eiga skilyrðin að vera til þess fallin að styrkja þá miðla sem beinlínis efla lýðræðið í landinu með fréttaflutningi og upplýstri umræðu. Í ljósi þess markmiðs telur meiri hlutinn æskilegt að sett sé skilyrði um lágmarksútgáfutíðni og að miðað verði við að prentmiðlar komi út a.m.k. 20 sinnum á ári en netmiðlar, hljóð- og myndmiðlar og aðrir sambærilegir miðlar skuli miðla nýjum fréttum, fréttatengdu efni eða umfjöllun um samfélagsleg málefni á virkum dögum í 20 vikur á ári.

Þá komu fram sjónarmið um að ekki væri nógu skýrt hvað væri styrkhæft. Í því samhengi bendir meiri hlutinn á að samkvæmt a-lið 2. gr. frumvarpsins skal styðja við og efla útgáfu á fréttum, fréttatengdu efni og umfjöllun um samfélagsleg málefni með því að veita einkareknum fjölmiðlum rekstrarstuðning vegna hluta kostnaðar sem fellur til við að afla og miðla slíku efni.

Enn fremur leggur meiri hlutinn til orðalagsbreytingu á 2. málsl. 2. tölul. d-liðar 2. gr. frumvarpsins þannig að fjölmiðill skuli hafa starfað með skráningu frá fjölmiðlanefnd óslitið í 12 mánuði eða lengur. Í ákvæðinu voru aðeins tilgreindir fjölmiðlar sem höfðu starfað á grundvelli leyfis en ekki eru allir fjölmiðlar leyfisskyldir samkvæmt 17. gr. laga um fjölmiðla en eru skráningarskyldir samkvæmt 14. gr. sömu laga. […]

Samkvæmt a-lið e-liðar 2. gr. frumvarpsins fellur beinn launakostnaður einkarekinna fjölmiðla vegna öflunar og miðlunar á efni undir stuðningshæfan kostnað. Hugtakið launakostnaður tekur bæði til launa og launatengdra gjalda og er um að ræða heildarlaun til nánar tilgreindra starfsmanna á ritstjórnum. Við meðferð málsins komu fram athugasemdir um að launakostnaður umbrotsfólks falli ekki undir endurgreiðsluhæfan kostnað. Meiri hlutinn telur rök hníga að því að launakostnaður umbrotsfólks falli einnig hér undir og leggur til breytingar þess efnis. Þá leggur meiri hlutinn til að samræma orðalag ákvæðisins og orðalag a-liðar 2. gr. frumvarpsins þannig að beinn launakostnaður falli til við að afla og miðla fréttum, fréttatengdu efni og umfjöllun um samfélagsleg málefni. […]

Samkvæmt c-lið 2. gr. frumvarpsins skal umsókn um rekstrarstuðning, ásamt fylgigögnum, berast eigi síðar en 31. mars ár hvert. Þá er í 3. gr. lagt til að lögin öðlist gildi 1. janúar 2021. Í ljósi þess að bæði þessi tímamörk eru liðin leggur meiri hlutinn til breytingar þess efnis að annars vegar verði umsóknarfrestur til 1. ágúst og hins vegar að lögin öðlist þegar gildi svo að unnt sé að hefja undirbúningsvinnu, svo sem með skipun úthlutunarnefndar, og að auglýsa eftir umsóknum um rekstrarstuðning. Í ljósi þess að meiri hlutinn leggur til að umsóknarfrestur verði til 1. ágúst telur meiri hlutinn æskilegt að lögin komi til framkvæmda sama dag. Þannig gefst ákveðið svigrúm frá gildistöku laganna til að skipuleggja vinnu úthlutunarnefndarinnar og framkvæmd úthlutunarinnar. […]

Við meðferð málsins hafa komið fram sjónarmið um að skýra þurfi aðferðafræði við útreikning stuðningskerfisins betur og tryggja að fyrirkomulagið verði til þess fallið að hafa jákvæð áhrif á fjölbreytni og fjölræði á fjölmiðlamarkaði. Sömuleiðis þurfi að huga að stöðu smærri fjölmiðla í þessu samhengi. Þá var bent á hversu miklu máli þjónusta og verðlagning póstþjónustu skiptir í rekstri staðbundinna miðla. Taka mætti til skoðunar hvort setja ætti á fót samkeppnissjóð til að jafna rekstrar- og samkeppnisstöðu fjölmiðla. Meiri hlutinn telur æskilegast að fyrirkomulag stuðningskerfisins sem kveðið er á um í frumvarpi þessu verði tekið til nánari skoðunar, m.a. með hliðsjón af framangreindum sjónarmiðum, en verði jafnframt tekið til skoðunar samhliða þeirri endurskoðun sem á sér stað á skattlagningu erlendra efnis- og streymisveitna. Í ljósi þessa telur meiri hlutinn að svo stöddu ástæðu til að um verði að ræða tímabundið stuðningskerfi sem gildi til 31. desember 2022 vegna miðlunar á fréttum og fréttatengdu efni árin 2020 og 2021. Með hliðsjón af framangreindu leggur meiri hlutinn til breytingar þess efnis. Meiri hlutinn gerir sér grein fyrir því að sum ákvæðin eru þess eðlis að þeim er ætlað að verða varanleg. Meiri hlutinn leggur hins vegar til að ákvæðin haldist óbreytt ef ákveðið verður að framlengja gildistíma þeirra.“

Svo er hér kafli um aðrar breytingar. Þetta er ærin upptalning en ég ætla að renna yfir þetta hæstv. forseti:

„Meiri hlutinn leggur til að fella brott 5. mgr. og 1. málsl. f-liðar 2. gr. þar sem um er að ræða endurtekningu 3. mgr. c-liðar 2. gr. frumvarpsins. Þá leggur meiri hlutinn til að fella brott 1. málsl. 1. mgr. f-liðar 2. gr. til að gæta samræmis við c-, d- og e-liði 2. gr. frumvarpsins. Jafnframt leggur meiri hlutinn til að fella brott lokamálslið 7. tölul. d-liðar 2. gr. þar sem ákvæðið á við um styrki sem koma til vegna heimsfaraldursins og er því óþarft. Auk þess leggur meiri hlutinn til minni háttar orðalagsbreytingar til lagfæringar sem er ekki ætlað að hafa áhrif á efni frumvarpsins. Með hliðsjón af framangreindu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingum.“

Ég ætla líka að lesa þetta upp. Ég hef nægan tíma til þess:

„ 1. Orðin „sbr. 14. tölul.“ í 1. tölul. 1. gr. falli brott.

2. Við 2. gr.

a. Í stað dagsetningarinnar „31. mars“ í 1. mgr. c-liðar og 3. mgr. f-liðar komi: 1. ágúst.“ — Eins og ég fór yfir áðan og tilgang þess.

„b. Á eftir orðunum „með leyfi“ í 2. tölul. d-liðar komi: eða skráningu.“ — Nauðsynleg orðalagsbreyting.

„c. Á eftir 3. tölul. d-liðar komi nýr töluliður, svohljóðandi: Prentmiðlar skulu koma út að lágmarki 20 sinnum á ári. Netmiðlar, hljóð- og myndmiðlar og aðrir sambærilegir miðlar skulu miðla nýju efni á virkum dögum í 20 vikur á ári.“ — Þetta er sem sagt varðandi þessa útgáfutíðni.

„d. Í stað orðanna „ársins á undan“ í 5. og 7. tölul. d-liðar komi: næsta árs á undan.“ — Orðalagsbreyting.

„e. Í stað orðsins „síðastliðin“ í 5. tölul. d-liðar komi: næstliðin.

f. 2. málsl. 7. tölul. d-liðar falli brott.

g. Á eftir orðinu „ljósmyndara“ í a-lið e-liðar komi: umbrotsmanna.

h. Í stað orðanna „vegna öflunar og miðlunar á efni“ í a- og b-lið e-liðar komi: sem fellur til við að afla og miðla fréttum, fréttatengdu efni og umfjöllun um samfélagsleg málefni.

i. 1. málsl. 1. mgr. f-liðar falli brott.

j. 5. mgr. f-liðar falli brott.

k. 1. málsl. 6. mgr. f-liðar falli brott.

l. 3. málsl. 7. mgr. f-liðar orðist svo: Leiði endurákvörðun til lækkunar á stuðningsfjárhæð skal annaðhvort umsækjandi endurgreiða ríkissjóði mismuninn innan tíu daga frá því að tilkynnt er um ákvörðunina eða fjárhæðin dregin frá rekstrarstuðningi sem ákveðinn hefur verið á grundvelli umsóknar næsta árs.

3. Á eftir 2. gr. komi ný grein, svohljóðandi: Við 64. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi: Ákvæði X. kafla B falla úr gildi 1. janúar 2023.

4. 3. gr. orðist svo: Lög þessi öðlast þegar gildi en koma til framkvæmda 1. ágúst 2021.“

Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri, hæstv. forseti. Þetta hefur verið ægileg upptalning. Undir þetta nefndarálit rita sú sem hér stendur ásamt formanni nefndarinnar, hv. þm. Páli Magnússyni, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, Birgir Ármannsson og Steinunn Þóra Árnadóttir.